📚تعریف سریع
تشبیه یعنی همانند کردن یک چیز به چیز دیگر بر پایه شباهت. در شعر سعدی، تشبیه ها معمولا با واژه هایی مثل چون، چو، مانند و گاهی به صورت پنهان دیده می شوند.
۱۰ بیت شعر تشبیه دار سعدی
اگر برای درس ادبیات یا نمونه های آرایه تشبیه دنبال ابیات سعدی هستید، این ۱۰ مورد از نمونه های مشهور و قابل استفاده اند. بعد از هر بیت، خیلی کوتاه گفته ایم تشبیه در آن کجاست.
۱
برگ درختان سبز در نظر هوشیار / هر ورقش دفتریست معرفت کردگار
برگ درخت به دفتر تشبیه شده است.
۲
تا کی آخر چو بنفشه سر غفلت در پیش / حیف باشد که تو در خوابی و نرگس بیدار
در این بیت، حالت انسان با بنفشه و نرگس تصویر شده است.
۳
تو همچون گل ز خندیدن لبت با هم نمی آید / روا داری که من بلبل چو بوتیمار بنشینم
معشوق به گل و عاشق به بلبل تشبیه شده است.
۴
چو عضوی به درد آورد روزگار / دگر عضوها را نماند قرار
آدمیان به اعضای یک پیکر مانند شده اند.
۵
چو شمعت از پی پروانه آتش افروزد / روا بود که بسوزی که عاشق است او نیز
در این تصویر، عاشق با پروانه و معشوق با شمع سنجیده شده است.
۶
به راه بادیه رفتن به از نشستن باطل / و گر مراد نیابم به قدر وسع بکوشم
زندگی و تلاش به راه بادیه تشبیه شده است.
۷
چو فردوس برین شد آستانت / همه عالم چو طوبی در نهانت
اینجا از چو برای ساختن فضای تشبیهی استفاده شده است.
۸
زلفت چو کمند است و رخت ماه منیر / جان در خم آن زلف چو صیدی اسیر
زلف به کمند و رخ به ماه تشبیه شده است.
۹
سرو چمان من چرا میل چمن نمی کند / همدم گل نمی شود یاد سمن نمی کند
معشوق در اینجا به سرو تشبیه شده است.
۱۰
چو گل هر دم به بویت جامه در تن / چو بلبل هر نفس در شوق گلشن
باز هم چو گل و چو بلبل ساختار روشن تشبیه را نشان می دهند.
🎯چطور تشبیه را پیدا کنیم؟
اگر در بیت واژه هایی مثل چو، چون، همچون یا اسم هایی که نقش همانندسازی دارند دیده شود، احتمال زیاد با آرایه تشبیه روبه رو هستید.