پاسخ کوتاه
عبارت «سعدیا مرد نکونام نمیرد هرگز» یک جمله است؛ چون فقط یک فعل دارد: «نمیرد». اما اگر بیت کامل سعدی را حساب کنیم، سه فعل دارد: «نمیرد»، «است» و «نبرند»؛ پس از نظر شمارش فعلها سه جملهواره دارد.
در پرسشهای فارسی مدرسه، معمولاً برای تشخیص تعداد جملهها به فعلها نگاه میکنیم. هر فعل کامل میتواند نشانه یک جمله یا جملهواره باشد. بنابراین باید اول مشخص کنیم منظور فقط مصراع اول است یا کل بیت.
سعدیا مرد نکو نام نمیرد هرگزمرده آن است که نامش به نکویی نبرند
اگر فقط مصراع اول باشد
مصراع «سعدیا مرد نکونام نمیرد هرگز» یک جمله است. در این بخش، «سعدیا» منادا است؛ یعنی شاعر خودش را خطاب قرار میدهد. بخش اصلی جمله این است: «مرد نکونام نمیرد هرگز».
اگر بیت کامل را حساب کنیم
در بیت کامل، سه فعل دیده میشود. به همین دلیل اگر معلم از شما بخواهد تعداد جملهها را بر اساس فعلها بنویسید، پاسخ دقیقتر این است: سه جملهواره.
چرا بعضیها میگویند دو جمله است؟
چون بیت از نظر معنایی دو بخش دارد: بخش اول میگوید انسان خوشنام هرگز نمیمیرد، و بخش دوم توضیح میدهد مرده واقعی کسی است که مردم از او به نیکی یاد نکنند. اما در شمارش دستوری، وجود فعل «نبرند» هم مهم است.
معنی کوتاه بیت
سعدی میگوید انسان نیکنام و درستکار، حتی پس از مرگ هم در یاد مردم زنده میماند. کسی واقعاً مرده است که نام و یاد خوبی از او باقی نمانده باشد.
پاسخ آماده برای دفتر
اگر سؤال فقط درباره «سعدیا مرد نکونام نمیرد هرگز» باشد، مینویسیم: این عبارت یک جمله است؛ زیرا یک فعل دارد. اگر سؤال درباره کل بیت باشد، مینویسیم: کل بیت سه فعل و در نتیجه سه جملهواره دارد.
نکته ادبی
در این بیت، «نکونام» یعنی کسی که مردم او را به خوبی و نیکی میشناسند. پیام بیت این است که نام نیک از مال و مقام ماندگارتر است.
برای جواب کوتاه امتحانی: مصراع اول یک جمله است؛ بیت کامل سه فعل دارد.
نظرات