مشورت کردن به معنای گفتوگو، رایزنی و تبادل نظر با افراد آگاه، باتجربه و صاحبنظر است تا برای حل یک مسئله یا اتخاذ یک تصمیم مهم، از فکر، دانش و تجربه دیگران بهترین بهره را ببریم.
انسان در طول زندگی همواره با موقعیتهایی روبهرو میشود که نیازمند انتخاب، تصمیمگیری و حل مسائل پیچیده است. از آنجا که توانمندیهای فکری و تجربی یک فرد هر چقدر هم که زیاد باشد، باز هم محدود است، بهرهگیری از زاویه دید دیگران به یک ضرورت تبدیل میشود. تکیه بر دانش و تجربه دیگران، ما را قادر میسازد تا از اشتباهات گذشته درس بگیریم، راه حلهای نوآورانه بیابیم و با گامهایی استوارتر به سمت اهداف خود حرکت کنیم.
تعریف لغوی و اصطلاحی مشورت
برای درک عمیقتر این مفهوم، بهتر است آن را از دو جنبه لغوی و اصطلاحی در ادبیات و فرهنگ عامه بررسی کنیم:
- در فرهنگهای فارسی معتبر مانند لغتنامه دهخدا و فرهنگ معین، واژه مشورت به معنای صلاحاندیشی، رایزنی، همفکری و کنکاش با دیگران تعریف شده است.
- از نظر ریشه لغوی، این واژه با کلماتی چون شور، شورا، مشاوره و تشاور همخانواده است و در اصل به معنای استخراج و بهرهبرداری از بهترین دیدگاهها و افکار مصلحتآمیز به کار میرود.
- در اصطلاح کاربردی، مشورت کردن یک فرآیند تعاملی است که در آن فرد پیش از اقدام به کاری، زوایای پنهان آن را با کمک عقل و تجربه دیگران بررسی میکند تا ضریب خطای خود را به حداقل برساند.
تفاوت مشورت کردن با مشاوره تخصصی و نظرسنجی
بسیاری از افراد این مفاهیم را به جای یکدیگر به کار میبرند، در حالی که مرزهای مشخصی میان آنها وجود دارد که شناخت آنها به درک دقیقتر جایگاه همفکری کمک میکند:
مشورت عمومی
یک فرآیند عمومی و هم-سطح است که میتواند میان دوستان، اعضای خانواده یا همکاران شکل بگیرد. هدف اصلی در اینجا صرفاً همفکری و همافزایی برای رسیدن به یک تصمیم سنجیدهتر و جامعتر در مسائل روزمره یا کاری است.
مشاوره تخصصی
یک رابطه ساختاریافته، علمی و حرفهای میان مراجع و متخصص (مانند روانشناس، مشاور خانواده یا مشاور حقوقی) است. این فرآیند به حل ریشهای چالشهای فردی، رفتاری، روانی یا قانونی با متدهای علمی میپردازد.
نظرسنجی
صرفاً به معنای جمعآوری آمار، ارقام و دیدگاههای عمومی درباره یک موضوع مشخص است. در نظرسنجی معمولاً تحلیل ریشهای و گفتوگوی دوطرفه رخ نمیدهد، در حالی که در مشورت، نقد گزینهها و یافتن راهکارهای عملیاتی هدف اصلی است.
فواید مشورت از دیدگاه روانشناسی و مدیریت
رایزنی و تبادل نظر تأثیرات شگرفی بر بهبود عملکرد فردی و ساختارهای سازمانی دارد. دانشمندان علوم رفتاری و کارشناسان مدیریت این فواید را از چند زاویه تبیین میکنند:
از دیدگاه روانشناسی، مشورت کردن پادزهر خودرایی و غرور است؛ این کار سوگیری تأیید را در ذهن میشکند و با کاهش اضطراب ناشی از تنهایی در تصمیمگیری، آرامش روانی به همراه دارد. وقتی انسانها احساس کنند در مسیرهای سخت از حمایت فکری دیگران برخوردارند، با اعتمادبهنفس بیشتری قدم برمیدارند.
مراحل یک تصمیمگیری گروهی موفق
برای اینکه فرآیند مشورت به نتایج درخشان ختم شود و از مسیر اصلی خود منحرف نگردد، باید گامهای عملیاتی و اصولی زیر را در جلسات همفکری پیادهسازی کرد:
جمعبندی مفهوم
«نتیجهگیری:» مشورت کردن فرآیندی هوشمندانه برای شریک شدن در عقل و تجربه دیگران است. این ابزار به ما کمک میکند تا با بهرهگیری از زاویه دید افکار مختلف، دنیای پیرامون خود را وسیعتر ببینیم، تصمیماتی پختهتر اتخاذ کنیم و احتمال بروز پشیمانی و خطاهای استراتژیک را در زندگی فردی و اجتماعی به کمترین حد ممکن برسانیم.
نظرات