فیلم شنای پروانه داستان تکاندهنده زنی به نام پروانه است که انتشار ویدیویی از او در استخر، همسرش هاشم را به قتل ناموسی میکشاند و برادر شوهرش، حجت را وارد مسیر کشف خیانتها و حقایق تلخ جنوب شهر میکند.
فیلم سینمایی شنای پروانه به کارگردانی محمد کارت و تهیهکنندگی رسول صدرعاملی، یکی از مهمترین و پربحثترین آثار درام اجتماعی و معمایی سینمای ایران در سالهای اخیر است. این فیلم با دستمایه قرار دادن معضلات حاشیهنشینی، تکانههای فضای مجازی و خردهفرهنگهای حاکم بر اراذل و اوباش، روایتی هولناک و در عین حال واقعگرایانه را به تصویر میکشد که مخاطب را تا آخرین لحظه با خود همراه میکند.
گره اصلی و شروع طوفانی داستان
داستان فیلم از یک بحران ناگهانی و غافلگیرکننده آغاز میشود. ویدیویی از زنی به نام پروانه (با هنرمندی طناز طباطبایی) در حال شنا در یک استخر عمومی زنانه به شکل گسترده در فضای مجازی پخش میشود. این اتفاق، امنیت و آبروی یک خانواده سرشناس در محلهای سنتی و پر از تعصب در جنوب تهران را به شدت نشانه میرود.
هاشم (با بازی امیر آقایی) همسر پروانه، که از گندهلاتها و نامدارهای بدنام محل است، با شنیدن این خبر کنترل خود را از دست میدهد. او برای پاک کردن این ننگ و به اصطلاح دفاع از «غیرت» خود، ابتدا به همراه نوچههایش به استخر زنانه حمله کرده و آنجا را تخریب میکند. سپس در اوج جنون و عصبانیت، پروانه را که بیگناه است به قتل میرساند. هاشم بلافاصله توسط پلیس بازداشت شده و با طناب دار و حکم اعدام روبهرو میشود.
حرکت حجت در دالانهای تاریک جنوب شهر
با صدور حکم قصاص برای هاشم، پدر خانواده که نمیخواهد پسرش را بالای دار ببیند، به سراغ پسر دیگرش یعنی حجت (با بازی درخشان جواد عزتی) میرود. حجت مردی آرام، زحمتکش و صاحب یک مغازه صافکاری است که سالها پیش راه خود را از دنیای جرم و جنایت جدا کرده و به زندگی سالم بازگشته است. پدر از او میخواهد که عامل اصلی فیلمبرداری و پخش آن ویدیو را پیدا کند تا با اثبات توطئه، شاید بتوانند از خانواده پروانه رضایت بگیرند.
این درخواست، آغازگر یک سفر اودیسهوار و دلهرهآور برای حجت در دنیای زیرزمینی و چرک جنوب شهر است. او ناچار میشود برای یافتن پاسخ، ایستگاه به ایستگاه پاتوقهای تبهکاران، کارگاههای تولید مشروبات الکلی، قمارخانهها و محل تجمع کارتنخوابها را زیر پا بگذارد:
مواجهه با نوچهها: حجت در اولین گام به سراغ افرادی میرود که با هاشم خصومت شخصی داشته یا اسلحه و ابزار خلاف محله را تامین میکردند.
تغییر درونی قهرمان: حجت برای گرفتن اعتراف از اوباش، ناچار میشود پوسته آرام خود را شکافته و برای پیشبرد کارش از اهرم تهدید و خشونت استفاده کند.
نزدیک شدن به مغز متفکر: او در این مسیر با چهرههای عجیبی مانند شاپور (پانتهآ بهرام) روبهرو میشود تا تکههای پازل این توطئه را کنار هم بگذارد.
نقطه اوج و فاش شدن راز هولناک
حجت در پرده سوم داستان به یک غافلگیری بزرگ، تلخ و تکاندهنده میرسد. او با پیگیری سرنخها متوجه میشود که پخش فیلم پروانه، اصلاً یک اتفاق ساده یا یک انتقامجویی ناموسی معمولی نبوده، بلکه حاصل یک نقشه دقیق، کینهتوزی پنهان و رقابت مافیایی میان خودِ تبهکاران بوده است.
مصیب (با بازی مهدی حسینینیا) که صمیمیترین رفیق، سنگ صبور و دست راست هاشم به نظر میرسید، طراح اصلی این سناریوی شوم بوده است. مصیب به دلیل کینههای قدیمی و برای زمین زدن هاشم و تصاحب قدرت و ثروت او در محله، نقشه فیلمبرداری مخفیانه از پروانه را اجرا کرده بود تا هاشم را با دست خودش نابود کند.
نکته مهم: نقطه عطف اخلاقی داستان زمانی رخ میدهد که حجت علاوه بر کشف خیانت مصیب، مدارکی را پیدا میکند که نشان میدهد برادرش هاشم نیز در گذشته چه جنایتهای هولناکی (مانند کور کردن یک دختر جوان) مرتکب شده و هرگز آن قهرمان غیوری نبوده که وانمود میکرده است.
در نهایت، حجت در میان یک دوراهی سخت میان تعصب کورکورانه خانوادگی و اجرای عدالت واقعی قرار میگیرد. او تصمیم میگیرد چرخه خشونت و دروغ را متوقف کند؛ بنابراین مدارک جرم مصیب را به همراه شواهدی که صراحت حکم هاشم را تایید میکند، به قانون تحویل میدهد تا هر دو به سزای اعمالشان برسند و آرامش نسبی به خانواده بازگردد.
جمعبندی پیام فیلم
جواب پیشنهادی: فیلم شنای پروانه به زیباترین شکل ممکن نشان میدهد که چگونه تعصبات بیمنطق، نگاه کالاانگاری به زنان و فرهنگ لاتی میتواند یک خانواده را به نابودی بکشاند. این اثر، نقدی صریح بر رفتارهای هیجانی جامعه در فضای مجازی و چرخههای بیپایان انتقامجویی شخصی است.
سوالات متداول کاربران
چرا نام این فیلم سینمایی را شنای پروانه گذاشتهاند؟
این نام علاوه بر اینکه به سبک شنای سخت و زیبای پروانه اشاره دارد، استعارهای از نام شخصیت زن داستان (پروانه) است که فیلمبرداری مخفیانه از او در استخر، کاتالیزور و جرقه اصلی تمام حوادث تلخ فیلم میشود.
کدام بازیگران فیلم شنای پروانه در جشنواره فجر موفق به کسب سیمرغ شدند؟
امیر آقایی برای بازی در نقش لات سنتی (هاشم) سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد و طناز طباطبایی برای نقشآفرینی کوتاه اما تاثیرگذارش در نقش پروانه، سیمرغ بهترین بازیگر نقش مکمل زن را دریافت کردند.
نظرات