طبق دستورالعملهای رسمی، هیچگونه فرآیند ثبتنام مستقیم، عمومی یا جدیدی برای پناهجویان یا مهاجرین افغانستانی فاقد مدرک در دفتر سازمان ملل تهران انجام نمیشود و متقاضیان باید ابتدا از طریق سامانه سهما و دفاتر کفالت اقدام کنند.
موضوع حضور پناهجویان و شرایط اقامتی اتباع افغانستان در ایران، همواره یکی از مباحث مهم و نیازمند آگاهی دقیق از قوانین جاری است. بسیاری از افراد به دلیل عدم آشنایی با ساختارهای حقوقی، تحت تأثیر اطلاعات نادرست قرار میگیرند. در این راهنمای جامع، ابعاد واقعی فعالیت کمیساریا و مسیرهای قانونی تعیین تکلیف اقامت در ایران را بررسی میکنیم.
واقعیت ثبتنام در کمیساریای عالی سازمان ملل متحد (UNHCR) تهران
در سالهای اخیر، شایعات متعددی در فضای مجازی دستبهدست میشود که ادعا میکنند سازمان ملل در تهران اقدام به بازگشایی پروندههای جدید پناهندگی یا اعزام فوری مهاجران به کشورهای اروپایی و آمریکایی میکند. بررسی دقیق عملکرد این نهاد بینالمللی واقعیت دیگری را نشان میدهد:
- دفتر کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان در تهران (واقع در محله ونک) به صورت مستقیم پرونده پناهندگی جدید برای افراد فاقد مدرک تشکیل نمیدهد.
- شایعات منتشر شده در شبکههای اجتماعی مبنی بر اعطای برگه پناهندگی سازمان ملل یا بستن کیسهای اعزام فوری به اروپا و آمریکا کاملاً نادرست است.
- تمامی خدمات حمایتی کمیساریا در ایران کاملاً رایگان بوده و هرگونه درخواست وجه از سوی اشخاص ثالث، کلاهبرداری محسوب میشود.
نکته مهم: هرگونه کانال تلگرامی، صفحه اینستاگرامی یا افرادی که با ادعای ارتباط با کارکنان سازمان ملل، وعده اخذ برگه پناهندگی یا نوبتدهی در قبال دریافت پول را میدهند، غیرقانونی و مصداق صریح کلاهبرداری هستند.
راهنمای ارتباط و آدرس دفتر سازمان ملل برای پناهندگان در تهران
به منظور جلوگیری از مراجعات حضوری بیثمر، اتلاف وقت و ازدحام در مقابل ساختمانهای اداری، راههای ارتباطی رسمی و مشخصات جغرافیایی دفتر کمیساریا به شرح زیر اعلام شده است. لازم به ذکر است که این دفتر هیچگونه پذیرش حضوری بدون هماهنگی قبلی انجام نمیدهد.
میدان ونک، خیابان شیراز شمالی، کوچه امداد شرقی، پلاک ۳
۹۰۰۰۰۴۲۷ (پاسخگویی در سراسر کشور، روزهای یکشنبه تا پنجشنبه از ساعت ۸:۰۰ الی ۱۶:۰۰)
۰۲۱-۴۲۹۳۹۰۰۰ و خط ویژه پنج رقمی ۰۲۱-۴۲۹۳۹
این دفتر به پروندههای ساکنان استانهای تهران، البرز، قم، سمنان، مازندران، گیلان، قزوین، مرکزی، زنجان، همدان، کردستان، کرمانشاه، اردبیل، آذربایجان شرقی و غربی رسیدگی میکند.
تفکیک وظایف سازمان ملل و سازمان ملی مهاجرت ایران
برای درک بهتر فرآیندها، باید تفاوت ساختاری مدیریت پناهجویان در ایران را در مقایسه با سایر کشورهای همسایه بدانیم. در ایران، حاکمیت ملی و قوانین داخلی مبنای اصلی ثبت اطلاعات و اعطای اقامت به اتباع خارجی است.
در ایران بر خلاف کشورهایی نظیر ترکیه یا مالزی، فرآیند قانونی کردن اقامت، سرشماری و صدور مدارک هویتی منحصراً در اختیار وزارت کشور (سازمان ملی مهاجرت) است. دفتر کمیساریای سازمان ملل (UNHCR) صرفاً به افرادی که از قبل دارای مدارک قانونی (مانند کارت آمایش معتبر) بوده و واجد شرایط حمایتهای خاص پزشکی، معیشتی یا آموزشی هستند، خدمات ارائه میدهد. ثبت مشخصات برای اشتغال، تحصیل فرزندان و دریافت شناسه یکتا باید از طریق سامانههای دولتی ایران انجام شود و سازمان ملل نقش اجرایی در این زمینهها ندارد.
راهنمای کاربردی: کلید اصلی دسترسی به خدمات آموزشی، بهداشتی و بانکی در ایران، داشتن «شناسه یکتا» صادره از سوی وزارت کشور است، نه مکاتبه با نهادهای بینالمللی.
مراحل قانونی ثبتنام و تعیین تکلیف اقامت از طریق دولت ایران
مهاجران محترم برای ثبت قانونی اطلاعات خود و دریافت کارتهای هوشمند جدید، باید مراحل زیر را به ترتیب و از طریق مجاری رسمی وزارت کشور ایران دنبال کنند:
ثبتنام اولیه در سامانه سهما (سامانه سازمان ملی مهاجرت به آدرس irmigrationorg.ir) جهت ثبت اطلاعات هویتی و خانوار.
نوبتدهی الکترونیکی از طریق سامانه جهت مراجعه به دفاتر خدمات اقامت و اشتغال اتباع خارجی (دفاتر کفالت).
مراجعه حضوری به دفتر کفالت مربوطه همراه با مدارک هویتی قبلی، اسناد خانوادگی و عکسبرداری جهت صدور کارت هوشمند یکتا.
شرکت در طرحهای دورهای بهروزرسانی اطلاعات (مانند آمایش) جهت جلوگیری از قطع خدمات بانکی، ارتباطی و سیمکارت.
آخرین وضعیت برگههای سرشماری و شروط تبدیل وضعیت
سیاستهای اقامتی کشور به سمت یکپارچهسازی مدارک و هوشمندسازی اطلاعات پیش میرود. بر همین اساس، وضعیت مدارک قدیمی و موقت به شکل زیر تعیین تکلیف شده است:
برگههای سرشماری قدیمی منقضی شده و دولت ایران اعلام کرده است که این برگهها دیگر به معنای اقامت قانونی نیستند. اتباع فاقد مدرک رسمی یا دارنده سرشماری باید وضعیت خود را از طریق راهکارهای قانونی مانند الحاق به خانواده دارای کارت آمایش، اخذ گذرنامه رسمی از کشور مبدا، یا دریافت شناسه شغلی قانونمند کنند. عدم اقدام به موقع جهت تبدیل وضعیت به اقامت قانونی، منجر به قطع قطعی خدمات اساسی (بانکی، بیمه، بهداشت) و قرار گرفتن در لیست طرد از کشور خواهد شد.
خلاصه و نتیجهگیری
جواب پیشنهادی: برای حل مسائل اقامتی خود در ایران، وقت و سرمایه خود را در مسیر شایعات ثبتنام سازمان ملل هدر ندهید. مسیر قانونی منحصراً از طریق سامانه سهما و دفاتر کفالت زیر نظر سازمان ملی مهاجرت میگذرد. سازمان ملل تنها نقش حمایتی تکمیلی برای دارندگان مدارک قانونی (آمایش) ایفا میکند.
پرسشهای متداول پناهجویان
آیا ارسال فرم ارتباط آنلاین در سایت کمک UNHCR به معنای ثبتنام پناهندگی جدید است؟
خیر، ارسال فرم آنلاین در سایت رسمی help.unhcr.org/iran صرفاً برای طرح مشکلات حمایتی، پزشکی یا حقوقی افرادی است که از قبل مدرک قانونی دارند و به هیچ وجه به عنوان ثبتنام جدید یا تضمین خروج از ایران تلقی نمیشود.
تفاوت دفتر سازمان ملل در محله دروس با دفتر ونک چیست؟
ستاد اصلی سازمان ملل متحد (UN) در تهران در محله دروس (بلوار شهرزاد) واقع شده است اما این دفتر هیچ خدماتی به پناهندگان ارائه نمیدهد. امور مهاجرین و پناهجویان افغانستانی منحصراً در دفتر کمیساریای عالی پناهندگان (UNHCR) واقع در میدان ونک، خیابان شیراز شمالی پیگیری میشود.
هزینه صدور و تمدید پروانه کار اتباع خارجی مجاز چقدر است؟
بر اساس مصوبات بودجه، نرخ صدور گواهی و پروانه کار برای اتباع خارجی مجاز ۱۵ میلیون ریال (۱.۵ میلیون تومان) و هزینه تمدید دورهای آن ۱۲ میلیون ریال (۱.۲ میلیون تومان) تعیین شده است که باید به حسابهای رسمی خزانه واریز شود.
نظرات