جزیره مرگ یا همان جزیره پُوِگلیا (Poveglia)، مکانی متروکه در تالاب ونیز ایتالیا است که به دلیل پیشینه وحشتناک خود در میزبانی از قرنطینه بیماران طاعونی و وجود یک تیمارستان مخوف قدیمی، به این نام شهرت یافته است.
در میان آبهای آرام تالاب ونیز در شمال ایتالیا، نقطهای منزوی و پوشیده از گیاهان خودرو وجود دارد که در ادبیات گردشگری جهان به عنوان جزیره مرگ یا جزیره ارواح شناخته میشود. این مکان که نام رسمی آن جزیره پُوِگلیا (Poveglia) است، به عنوان یکی از ممنوعهترین و هولناکترین اراضی روی زمین شهرت یافته است.
اگرچه واژه جزیره مرگ در رسانهها گاهی به مناطق خطرناک دیگری مانند جزیره مارهای برزیل به دلیل خطرات زیستی، یا جزیره ووزروژدنیا به دلیل آزمایشهای بیولوژیکی اطلاق میشود، اما در فرهنگ عامه و مراجع اینترنتی، این لقب به طور خاص با تاریخچه تاریک و پر از رنج پُوِگلیا گره خورده است و سالانه توجه علاقهمندان به مستندهای تاریخی و پدیدههای اسرارآمیز را به خود جلب میکند.
دروازه جهنم؛ دوران طاعون سیاه در پُوِگلیا
ریشه اصلی نامگذاری این منطقه به قرن چهاردهم میلادی و شیوع سهمگین طاعون سیاه در اروپا بازمیگردد. در آن دوران، جمهوری ونیز برای مهار این بیماری مهلک، پُوِگلیا را به ایستگاه قرنطینه اجباری یا لازارِتو (Lazzaretto) تبدیل کرد تا افراد مشکوک را به مدت ۴۰ روز ایزوله کند.
هر شهروندی که کوچکترین علائمی از این بیماری نشان میداد، به سرعت از خانواده جدا و با قایق به این جزیره تبعید میشد. بر اساس تخمینهای تاریخی، دهها هزار انسان در این خاک منزوی جان خود را از دست دادند و به دلیل کمبود فضا، اجساد آنها در گودالهای دستهجمعی سوزانده یا دفن شدند. این حجم از مرگومیر متمرکز، نخستین خشتهای شهرت شوم این جزیره را بنا نهاد.
نکته مهم: بسیاری از مورخان محلی بر این باورند که خاک سطحی پُوِگلیا به دلیل حجم گسترده سوزاندن اجساد در سدههای گذشته، با بقایای خاکستر انسانی ترکیب شده و همین مسئله باعث تغییر در ساختار بیولوژیکی پوشش گیاهی جزیره شده است.
تیمارستان ۱۹۲۲؛ وقتی جنون به دیوارهای انزوا نفوذ کرد
پس از فروکش کردن طاعون، جزیره برای مدتی متروکه شد تا اینکه در سال ۱۹۲۲ میلادی، ساختمانهای قدیمی بازسازی شده و به یک آسایشگاه روانی و مرکز نگهداری از بیماران خاص تبدیل گردیدند. این اقدام، لایه جدیدی از وحشت و شایعات را به تاریخچه این جزیره اضافه کرد.
روایتهای محلی حاکی از آن است که پزشک ارشد این تیمارستان، بدون رعایت اصول اخلاقی و بیهوشی، آزمایشهای وحشتناکی نظیر لوبوتومی را روی بیماران بیپناه انجام میداد. بر اساس این افسانهها، وی در نهایت بر اثر جنون یا ادعای شنیدن صدای ارواح، خود را از برج ناقوس کلیسای جزیره به پایین پرت کرد تا پرونده این آسایشگاه برای همیشه با ابهام بسته شود.
وضعیت فیزیکی و کالبدشکافی تصاویر داخلی
تصاویری که در سالهای اخیر توسط کاوشگران شهری و مستندسازان به صورت غیررسمی از داخل جزیره منتشر شده، محیطی کاملاً فرسوده و وهمآور را به تصویر میکشند. تختهای آهنی زنگزده، وانهای درمانی قدیمی، دیوارهای پوستهپوسته شده و هجوم ریشههای درختان به داخل اتاقها، اتمسفر این مکان را به شدت سنگین کرده است.
بخش عمدهای از تخریب بناها ناشی از رطوبت شدید تالاب ونیز، نمک دریا و طوفانهای فصلی است که در طول دههها رهاشدگی، بافت معماری بیمارستان و برج ناقوس قدیمی را به آستانه ریزش کامل کشانده است. طنین باد در میان پنجرههای شکسته این عمارتها، داستانی زنده از انزوای مطلق را روایت میکند.
قوانین فعلی دولت ایتالیا؛ چرا ورود به جزیره جرم است؟
در حال حاضر، دولت ایتالیا و شهرداری ونیز ورود عموم مردم، گردشگران عادی و قایقهای مسافربری را به خاک پُوِگلیا به طور مطلق ممنوع کردهاند. این تصمیم بیش از آنکه ریشه در مسائل ماوراءالطبیعه داشته باشد، به دلیل مخاطرات فیزیکی اتخاذ شده است.
جمعبندی ابعاد حقوقی و تاریخی
خلاصه وضعیت: جزیره مرگ یا پُوِگلیا نمونهای بارز از گره خوردن حقایق تاریخی رنجآور با افسانههای شهری است. امروزه این منطقه به عنوان یک میراث تاریخی حفاظتشده و در عین حال کاملاً قرنطینه، تحت نظارتهای سختگیرانه قرار دارد تا هم از جان شهروندان در برابر سازههای ریزشی محافظت شود و هم حرمت تاریخی هزاران قربانی طاعون حفظ گردد.
پرسشهای متداول کاربران
آیا شایعه تشکیل شدن نیمی از خاک جزیره از خاکستر انسان حقیقت دارد؟
این ادعا تا حدودی اغراق رسانهای است؛ با اینکه به دلیل سوزاندن هزاران جسد در دوره طاعون، بقایای استخوانی و خاکستر فراوانی در لایههای زیرین خاک جزیره یافت شده، اما ادعای اینکه دقیقاً ۵۰ درصد خاک از اجساد است، سند علمی و آزمایشگاهی دقیقی ندارد.
چرا دولت ایتالیا جزیره پُوِگلیا را در مزایده به فروش نرساند؟
در سال ۲۰۱۴ دولت ایتالیا تلاش کرد حق اجاره ۹۹ ساله جزیره را به مزایده بگذارد. با وجود شرکت برخی سرمایهگذاران، به دلیل قیمتهای پیشنهادی بسیار پایین و هزینههای نجومی مورد نیاز برای ایمنسازی و بازسازی ساختمانهای فرسوده، این مزایده در نهایت لغو شد.
چگونه میتوان مجوز رسمی برای ورود به جزیره مرگ دریافت کرد?
ورود قانونی تنها برای پژوهشگران دانشگاهی یا تیمهای فیلمبرداری مستندهای رسمی امکانپذیر است. این کار مستلزم طی کردن مراحل پیچیده اداری، دریافت تاییدیه از سازمان املاک دولتی ایتالیا (Demanio) و امضای تعهدنامه عدم مسئولیت دولت در قبال حوادث جانی است.
نظرات