معنی خون دل میخورد آنکه حیایی دارد
پاسخ کوتاه: «خون دل میخورد آنکه حیایی دارد» یعنی انسان باحیا، آبرومند و باوجدان گاهی رنج زیادی را در دل نگه میدارد، چون نمیخواهد بیشرمی کند، داد و فریاد راه بیندازد یا شأن خود را پایین بیاورد.
این جمله بیشتر به صورت یک بیت یا عبارت ادبی رایج به کار میرود. معنای اصلی آن این است که گاهی آدمهای باحیا و اهل آبرو، در برابر بیانصافیها بیشتر آسیب میبینند؛ چون نمیتوانند مانند افراد پررو و بیملاحظه رفتار کنند.
بیت کامل رایج
نعمت روی زمین قسمت پررویان است
خون دل میخورد آنکس که حیایی دارد
در این بیت، «پررویان» نماد کسانی است که بیملاحظه و بیحیا هستند و «آنکس که حیایی دارد» نماد انسان آبرومند و نجیبی است که به خاطر حفظ شخصیت خود، بسیاری از تلخیها را در دل نگه میدارد.
خون دل خوردن یعنی چه؟
«خون دل خوردن» یک کنایه است و معنی واقعی آن خوردن خون نیست. این تعبیر یعنی رنج کشیدن، غصه خوردن، سختی را در دل نگه داشتن و با صبر تحمل کردن.
معنی ساده
آدم باحیا خیلی وقتها درد و ناراحتی خود را پنهان میکند.
کاربرد ادبی
برای بیان رنج آدمهای نجیب، آبرومند و کمادعا استفاده میشود.
کلمههای نزدیک
رنج بردن، غصه خوردن، تحمل کردن، دم نزدن
پیام جمله
در جامعه، گاهی افراد باحیا بیشتر فشارهای درونی را تحمل میکنند.
کاربرد در جمله
- او از بیانصافی دیگران چیزی نگفت؛ خون دل میخورد آنکه حیایی دارد.
- گاهی آدمهای آبرومند بیشتر از همه رنج میکشند؛ خون دل میخورد آنکس که حیایی دارد.
- این جمله را وقتی میگویند که فردی به خاطر ادب و حیا، درد خود را آشکار نمیکند.
آیا شاعر این بیت معلوم است؟
این بیت در فضای عمومی و نقلهای ادبی زیاد تکرار شده است، اما نسبت دادن قطعی آن به یک شاعر مشخص نیاز به منبع معتبر دارد. بنابراین بهتر است در نوشته رسمی، اگر شاعر را نمیدانید، آن را به صورت «بیت مشهور» یا «عبارت رایج» بیاورید و نام شاعر خاصی ننویسید.
جمعبندی: این عبارت درباره رنج انسانهای باحیا و آبرومند است؛ کسانی که شاید در دل بسیار ناراحت باشند، اما به خاطر نجابت و حفظ شأن خود، هر حرفی را بر زبان نمیآورند.
نظرات