شهید محمدعلی جهانآرا یکی از نمادهای اصلی ایستادگی و مقاومت در تاریخ معاصر ایران است. نام او با کوچه پسکوچههای خرمشهر و روزهایی گره خورده است که این شهر با دست خالی در برابر ارتش مجهز بعثی ایستادگی کرد.
تولد و پیشینه مبارزاتی سردار مقاومت خرمشهر
سید محمدعلی جهانآرا در ۹ شهریور ۱۳۳۳ در خانوادهای مذهبی در شهر خرمشهر چشم به جهان گشود. او از همان دوران نوجوانی پا به عرصه فعالیتهای سیاسی و مذهبی گذاشت و روحیهای ظلمستیز داشت.
- در سال ۱۳۵۱ به دلیل مبارزه علیه رژیم پهلوی و عضویت در گروههای مخفی مذهبی مانند حزبالله خرمشهر توسط ساواک دستگیر شد.
- وی پس از آزادی، با ورود به مدرسه عالی بازرگانی تبریز، مبارزات خود را در قالب جنبشهای دانشجویی ادامه داد.
- او به عضویت گروه منصورون درآمد که نقش مهمی در سازماندهی مبارزات مسلحانه و عقیدتی در مناطق جنوب کشور ایفا میکرد.
پس از انقلاب؛ از غائله خلق عرب تا فرماندهی سپاه خرمشهر
او کانون فرهنگی نظامی انقلابیون خرمشهر را برای حراست از دستاوردهای انقلاب تشکیل داد. در سالهای نخستین پس از انقلاب، خوزستان با تحرکات تجزیهطلبانه جریانهای موسوم به خلق عرب دستوپنج نرم میکرد که جهانآرا با هوشمندی این توطئهها را خنثی کرد. در سال ۱۳۵۸ به دلیل لیاقت و شجاعت مثالزدنی، به عنوان فرمانده سپاه پاسداران خرمشهر منصوب شد.
حماسه دفاع ۳۴ روزه؛ وقتی خرمشهر خونینشهر شد
با آغاز رسمی جنگ تحمیلی در ۳۱ شهریور ۱۳۵۹، دشمن با رویای فتح چند روزه وارد خاک ایران شد اما در خرمشهر با سد محکم مقاومت ۳۴ روزه مواجه گردید. جهانآرا استراتژی جنگ تنبهتن و کوچه به کوچه را در مقابل تانکهای عراقی پیش گرفت.
جمله معروف او در اوج محاصره خطاب به یارانش همچنان در یادها باقیست: اگر شهر سقوط کرد، دوباره آن را پس میگیریم؛ مواظب باشید ایمانتان سقوط نکند.
پرواز بیبازگشت؛ سانحه مشکوک سقوط هواپیمای C-130
در ۷ مهر ۱۳۶۰ و در پی موفقیت عملیات ثامنالائمه که منجر به شکست حصر آبادان شد، هواپیمای سی-۱۳۰ ارتش حامل فرماندهان ارشد عازم تهران بود که در منطقه کهریزک دچار سانحه شد.
میراث فرهنگی؛ داستان خلق نوحه ماندگار ممد نبودی ببینی
پس از آزادسازی خرمشهر در خرداد ۱۳۶۱، نوحه «ممد نبودی ببینی شهر آزاد گشته» به نماد حماسی فتح خرمشهر تبدیل شد. این شعر توسط جواد عزیزی از رزمندگان خرمشهری سروده شد و ملودی آن ملهم از یک نوحه سنتی بوشهری بود.
پرسشهای متداول
چرا واژه ممد در نوحه معروف شهید جهان آرا استفاده شده است؟
واژه ممد شکل صمیمانه و عامیانه نام محمد در گویش مردم جنوب است که نشاندهنده رابطه برادرانه میان رزمندگان و فرماندهشان بوده است.
مسئولیت شهید جهان آرا در زمان شهادت چه بود؟
او به دلیل نبوغ نظامی بالا، به عنوان فرمانده سپاه منطقه هشت کشوری شامل استانهای خوزستان و لرستان خدمت میکرد.
کدام آثار به زندگی او پرداختهاند؟
کتاب ممد نبودی و خرمشهر در جنگ طولانی از منابع معتبر هستند و در سریالهایی چون کیمیا و در چشم باد نیز به شخصیت او اشاره شده است.
نظرات