تقسیم چکشی یکی از روشهای ساده برای یاد گرفتن تقسیمهای بزرگتر در کلاس چهارم است. در این روش به جای اینکه یکباره خارجقسمت را پیدا کنیم، عدد را با چند ضرب آسان خرد میکنیم.
مثلاً در ۱۲۵۶ ÷ ۴، جواب نهایی ۳۱۴ است.
تقسیم چکشی یعنی چه؟
تقسیم چکشی یا روش خارجقسمتهای جزئی یعنی مقسوم را کمکم به قسمتهای سادهتر تقسیم کنیم. به جای اینکه از همان ابتدا دقیقاً بدانیم ۴ در چه عددی ضرب میشود تا ۱۲۵۶ شود، چند ضرب راحت مثل ۱۰۰×۴، ۲۰۰×۴ یا ۱۰×۴ را انتخاب میکنیم و از عدد اصلی کم میکنیم.
این روش برای دانشآموزانی خوب است که ضربهای ساده را بلدند، اما در تقسیم طولانی هنوز نیاز به تمرین دارند.
مراحل کلی تقسیم چکشی
۱. مقسوم و مقسومعلیه را مشخص کن
در مثال ۱۲۵۶ ÷ ۴، عدد ۱۲۵۶ مقسوم و عدد ۴ مقسومعلیه است.
۲. یک ضرب آسان انتخاب کن
مثلاً چون ۴×۱۰۰ = ۴۰۰ است، میتوانیم ۴۰۰ را از ۱۲۵۶ کم کنیم.
۳. کم کن و باقیمانده را بنویس
بعد از هر کم کردن، باقیمانده جدید را به دست میآوریم.
۴. خارجقسمتهای جزئی را جمع کن
عددهایی مثل ۱۰۰، ۱۰۰، ۱۰۰، ۱۰ و ۴ را در پایان با هم جمع میکنیم.
مثال کامل: ۱۲۵۶ ÷ ۴
میخواهیم ۱۲۵۶ را بر ۴ تقسیم کنیم. ابتدا چند ضرب آسان از ۴ را در ذهن داریم:
حالا از ۱۲۵۶ کم میکنیم:
حالا سهمها را جمع میکنیم:
چطور جواب را کنترل کنیم؟
برای کنترل جواب، خارجقسمت را در مقسومعلیه ضرب میکنیم. اگر باقیمانده صفر باشد، باید دوباره به عدد اول برسیم.
مثال دوم با باقیمانده: ۱۳۵۷ ÷ ۵
گاهی تقسیم کامل نمیشود و باقیمانده داریم. در این مثال:
سهمها را جمع میکنیم:
اشتباههای رایج در تقسیم چکشی
- کم کردن عددی که مضرب مقسومعلیه نیست.
- فراموش کردن جمع خارجقسمتهای جزئی در پایان.
- کم کردن عددی بزرگتر از باقیمانده.
- ننوشتن باقیمانده در تقسیمهایی که کامل نمیشوند.
- کنترل نکردن جواب با ضرب.
تمرین برای دانشآموز
تمرین ۱
۱۲۴۸ ÷ ۴ را با روش چکشی حل کن.
تمرین ۲
۲۴۳۶ ÷ ۶ را با کم کردن مضربهای ساده حل کن.
تمرین ۳
۳۲۵۷ ÷ ۵ را حل کن و باقیمانده را بنویس.
جمعبندی
در تقسیم چکشی چهار رقمی، عدد بزرگ را با کم کردن مضربهای ساده مقسومعلیه کوچک میکنیم. سپس خارجقسمتهای جزئی را جمع میکنیم و جواب را با ضرب کنترل میکنیم. این روش برای کلاس چهارم کمک میکند مفهوم تقسیم بهتر فهمیده شود و دانشآموز فقط به حفظ کردن مراحل تقسیم طولانی وابسته نباشد.
نظرات