انسان و ماهی هر دو برای زنده ماندن به اکسیژن نیاز دارند، اما چون یکی در هوا زندگی میکند و دیگری در آب، راه نفس کشیدن آنها متفاوت است. انسان از ریه استفاده میکند و ماهی از آبشش.
تفاوت اصلی این است که انسان با ریه اکسیژن هوا را میگیرد، اما ماهی با آبشش اکسیژن حلشده در آب را جذب میکند. انسان هوا را از بینی یا دهان وارد ریه میکند، ولی ماهی آب را از دهان وارد کرده و آن را از روی آبششها عبور میدهد.
جدول تفاوت تنفس انسان و ماهی
| ویژگی | انسان | ماهی |
|---|---|---|
| اندام تنفسی | ریه | آبشش |
| محیط تنفس | هوا | آب |
| نوع اکسیژن | اکسیژن موجود در هوا | اکسیژن محلول در آب |
| راه ورود | بینی یا دهان | دهان ماهی |
| راه خروج | بازدم از بینی یا دهان | خروج آب از کنار آبششها |
| دفع گاز | دیاکسید کربن را بیرون میدهد | دیاکسید کربن را به آب پس میدهد |
انسان چگونه نفس میکشد؟
وقتی انسان نفس میکشد، هوا از راه بینی یا دهان وارد بدن میشود. هوا از نای عبور میکند و به ریهها میرسد. در ریهها، اکسیژن وارد خون میشود و خون آن را به قسمتهای مختلف بدن میرساند.
بعد از آن، بدن دیاکسید کربن را که یک گاز اضافی است، از راه بازدم بیرون میدهد. در این کار، عضله دیافراگم و حرکت قفسه سینه کمک میکنند تا هوا وارد ریه و از آن خارج شود.
ماهی چگونه نفس میکشد؟
ماهی هوا را مثل انسان وارد ریه نمیکند. ماهی آب را از دهان خود وارد میکند. این آب از روی آبششها میگذرد. آبششها رگهای خونی بسیار ظریفی دارند و میتوانند اکسیژن حلشده در آب را بگیرند.
پس از گرفتن اکسیژن، آب از کنار آبششها بیرون میرود. در همین زمان، دیاکسید کربن از خون ماهی وارد آب میشود و از بدنش خارج میگردد.
انسان: هوا ← بینی یا دهان ← ریه ← خون
ماهی: آب ← دهان ← آبشش ← خون
چرا انسان نمیتواند مثل ماهی در آب نفس بکشد؟
ریه انسان برای گرفتن اکسیژن از هوا ساخته شده است، نه از آب. مقدار اکسیژن در هوا بیشتر از اکسیژن حلشده در آب است و ریه نمیتواند اکسیژن آب را مانند آبشش جدا کند. به همین دلیل، انسان برای ماندن طولانی زیر آب به وسیلههای مخصوص مثل کپسول غواصی نیاز دارد.
چرا ماهی بیرون از آب زنده نمیماند؟
آبششها باید مرطوب باشند تا بتوانند تبادل گاز انجام دهند. وقتی ماهی از آب بیرون میآید، آبششها خشک یا به هم چسبیده میشوند و دیگر نمیتوانند اکسیژن کافی بگیرند. به همین دلیل بیشتر ماهیها بیرون از آب مدت زیادی زنده نمیمانند.
شباهتهای تنفس انسان و ماهی
بدن انسان و ماهی برای تولید انرژی به اکسیژن نیاز دارد.
پس از استفاده از اکسیژن، گاز اضافی از بدن خارج میشود.
در هر دو، خون اکسیژن را به سلولهای بدن میرساند.
ریه برای هوا و آبشش برای آب مناسب شده است.
جمعبندی کوتاه برای درس علوم
انسان با ریه نفس میکشد و اکسیژن هوا را وارد خون میکند. ماهی با آبشش نفس میکشد و اکسیژن محلول در آب را میگیرد. بنابراین تفاوت نفس کشیدن انسان و ماهی به اندام تنفسی و محیط زندگی آنها مربوط است.
پرسشهای متداول
اندام تنفسی انسان چیست؟
اندام تنفسی انسان ریه است.
اندام تنفسی ماهی چیست؟
ماهی با آبشش نفس میکشد.
ماهی اکسیژن را از کجا میگیرد؟
ماهی اکسیژن حلشده در آب را از راه آبششها جذب میکند.
مهمترین تفاوت تنفس انسان و ماهی چیست؟
انسان اکسیژن هوا را با ریه میگیرد، اما ماهی اکسیژن محلول در آب را با آبشش جذب میکند.
نظرات