علت شکسته شدن سنگها در مناطق سردسیر
در مناطق سردسیر، سنگها به دلایل فیزیکی و شیمیایی شکسته میشوند، اما مهمترین دلیل، یخبندان و انجماد آب است. این پدیده به طور خاص به این صورت اتفاق میافتد:
# 1. اثر یخبندان (Freeze-Thaw Weathering)
- مرحلهٔ اول: آب باران یا ذوب برف وارد ترکها و منافذ سنگ میشود.
- مرحلهٔ دوم: در شبهای سرد، این آب یخ میزند و حجمش تا 9% افزایش مییابد.
- مرحلهٔ سوم: افزایش حجم یخ، به دیوارههای سنگ فشار وارد میکند و ترکها را گسترش میدهد.
- مرحلهٔ چهارم: با ذوب یخ در روز، آب دوباره به داخل ترکها نفوذ میکند و این چرخه تکرار میشود تا سنگ کاملاً خرد شود.
# 2. تغییرات دما (Thermal Stress)
- در روز، سنگها زیر نور خورشید منبسط و در شب منقبض میشوند.
- این انبساط و انقباض مداوم باعث ترک خوردن سنگهای سخت میشود.
# 3. رشد بلورهای نمک (Salt Crystallization)
- در مناطقی که آب شور وجود دارد، پس از تبخیر آب، بلورهای نمک در منافذ سنگ تشکیل میشوند.
- این بلورها با رشد خود به سنگ فشار آورده و آن را میشکنند.
---
نتایج این فرآیندها:
- تشکیل خاک از خرد شدن سنگها.
- ایجاد مناظر طبیعی مثل تختهسنگهای ترکخورده و غارها.
---
مثال عینی:
در کوههای آلپ یا هیمالیا، سنگهای بزرگ پس از سالها یخبندان به تدریج به سنگریزه تبدیل میشوند.
نظرات