بیمهرهها جانورانی هستند که در بدن خود ستون فقرات یا اسکلت استخوانی داخلی ندارند و بر اساس کتاب علوم چهارم به گروههایی مانند کرمها، بندپایان، نرمتنان، خارپوستان و کیسهتنان تقسیم میشوند.
جانور بی مهره چیست؟ تعریف به زبان ساده برای کلاس چهارم
در دنیای شگفتانگیز جانوران، موجودات به دو دسته بزرگ مهرهداران و بیمهرهها تقسیم میشوند؛ اگر پشت بدن یک جانور بیمهره را لمس کنیم، هیچگونه استخوان محکم یا ستون فقراتی حس نخواهیم کرد.
این موجودات دوستداشتنی و کوچک برخلاف ما انسانها، پرندگان یا ماهیها، اسکلت استخوانی در داخل بدن خود ندارند و بیشتر آنها بدنی نرم دارند یا یک پوشش خارجی سخت از آنها محافظت میکند.
جالب است بدانید که بخش عظیمی از موجودات زنده روی کره زمین یعنی حدود ۹۵ درصد کل جانوران جهان را بیمهرگان تشکیل میدهند و بدون آنها زندگی بقیه جانداران به خطر میافتد.
نکته مهم: نبودن اسکلت داخلی باعث میشود که بیشتر بیمهرهها جثه کوچکی داشته باشند، اما تنوع شکل و رنگ آنها در طبیعت بسیار بیشتر از مهرهداران است.
ویژگی های اصلی جانوران بی مهره
اندازه بیمهرهها بسیار متنوع است؛ برخی از آنها مانند کنهها آنقدر ریز هستند که با چشم غیرمسلح بهسختی دیده میشوند و برخی مانند اختاپوسهای غولپیکر جثه بسیار بزرگی دارند.
بسیاری از بیمهرهها برای جبران نداشتن استخوان داخلی، یک پوشش یا صدف سخت در خارج از بدن خود دارند که مانند یک زره محکم از اندامهای نرم آنها در برابر خطر محافظت میکند.
این جانوران شگفتانگیز در تمام نقاط کره زمین از درون خاک باغچهها و لابه لای گلها گرفته تا اعماق تاریک اقیانوسها و آبهای شیرین زندگی میکنند و بیشتر آنها از طریق تخمگذاری زیاد میشوند.
گروههای فرعی بر اساس تعداد پا
دسته بندی ۵ گروه اصلی بی مهره ها در علوم چهارم ابتدایی
در کتاب علوم سال چهارم دبستان، برای شناخت بهتر بیمهرهها آنها را به ۵ گروه اصلی و مهم تقسیمبندی کردهایم که هر کدام ویژگیهای خاص خود را دارند:
دارای بدنی نرم، لولهای یا پهن و بدون دست و پا هستند؛ کرم خاکی معروفترین آنها است که در خاک مرطوب باغچهها زندگی میکند و به سه دسته کلی پهن، لولهای و حلقوی تقسیم میشوند.
بزرگترین خانواده بیمهرهها هستند که پاهای بندبند و اسکلت خارجی دارند؛ این گروه خودش به چهار بخش حشرات (مثل مورچه)، عنکبوتیان (مثل عنکبوت)، سختپوستان (مثل خرچنگ) و هزارپایان تقسیم میشود.
همانطور که از نامشان پیدا است بدنی بسیار نرم و عضلانی دارند و اغلب آنها یک صدف آهکی برای محافظت دارند؛ حلزون، صدف دوکفهای و هشتپا از نمونههای شناختهشده این گروه هستند.
جانورانی هستند که تمام آنها فقط در آبهای شور دریاها و اقیانوسها زندگی میکنند و روی پوست خود خارهای متعددی دارند؛ ستاره دریایی و توتیای دریایی از مثالهای بارز این گروه به شمار میروند.
بدنهایی شبیه به کیسه دارند و دهان آنها با بازوهای حساسی احاطه شده است که بیشتر در دریاها ساکن هستند؛ عروس دریایی زیبا و مرجانهای رنگارنگ در این دسته قرار میگیرند.
نقش و اهمیت بی مهره ها در طبیعت و زنجیره غذایی
بیمهرهها حلقههای طلایی و بسیار مهم در زنجیره غذایی طبیعت هستند؛ آنها زبالههای طبیعت و برگهای پوسیده را میخورند و با تجزیه مواد، باعث بازگشت مواد مغذی به خاک و حاصلخیزی آن میشوند.
حشرات مفیدی مانند زنبور عسل و پروانهها با جابهجا کردن گرده گلها، عامل اصلی گردهافشانی گیاهان و تولید میوهها و ساختارهای گیاهی جدید در روی زمین هستند.
کرمهای خاکی با حفر تونل در دل زمین، خاک را زیر و رو کرده و باعث نفوذ بهتر اکسیژن و آب به ریشه گیاهان میشوند؛ به همین دلیل کشاورزان آنها را بهترین دوستان باغچه میدانند.
مراحل انجام یک تحقیق عینی در باغچه
جمعبندی تحقیق
نتیجه نهایی: جانوران بیمهره با وجود جثه کوچکشان، بزرگترین جمعیت جانداران زمین را تشکیل میدهند. شناخت ۵ گروه اصلی آنها (کرمها، بندپایان، نرمتنان، خارپوستان و کیسهتنان) به ما کمک میکند تا به نقش کلیدی آنها در حفظ گیاهان، کشاورزی و پاکسازی طبیعت پی ببریم.
نظرات