بزرگترین بنای خاکی جهان چه نام دارد

بزرگترین بنای خاکی جهان چه نام دارد؟

وقتی صحبت از بزرگ‌ترین بنای خاکی جهان می‌شود، پاسخ به این سوال بستگی به این دارد که معماری باستانی، سازه‌های خشتی یکپارچه یا مهندسی مدرن مد نظرمان باشد. در طول تاریخ، بشر با تکیه بر خاک و بدون ابزارهای پیشرفته دست به خلق شاهکارهایی زده است که پس از گذشت قرن‌ها، همچنان مایه شگفتی مهندسان و باستان‌شناسان سراسر جهان است.

تپه کاهوکیا؛ بزرگترین بنای خاکی دست‌ساز جهان

بر خلاف تصور عموم، بزرگ‌ترین بنای خاکی و دست‌ساز جهان اهرام مصر یا دیوار چین نیست، بلکه محوطه باستانی کاهوکیا در ایالت ایلینوی آمریکاست که ۱۰۰٪ از خاک فشرده ساخته شده است. این منطقه تاریخی گواهی بر شکوه تمدن‌های پیش از کلمب در قاره آمریکاست.

• شاخص‌ترین سازه این مجموعه، تپه راهبان یا مونکس ماوند (Monks Mound) نام دارد که با ارتفاع ۳۰ متر و مساحت قاعده ۱۴ هکتار، قاعده‌ای بزرگ‌تر از هرم بزرگ جیزه مصر دارد.
• این بنای عظیم بین سال‌های ۹۰۰ تا ۱۲۰۰ میلادی توسط تمدن پیشرفته میسیسیپی و بدون استفاده از چرخ، ابزار فلزی یا حیوانات بارکش، تنها با نیروی دست انسان ساخته شده است.
• حجم خاک‌برداری و انباشت خاک در این منطقه به قدری وسیع است که ساختار زمین‌شناسی منطقه را تحت تاثیر قرار داده و نمادی از قدرت سازماندهی اجتماعی در باستان است.

ارگ بم؛ بزرگترین بنای خشتی و مَعماری خاکی یکپارچه

در ادبیات معماری و منابع فارسی، واژه بنای خاکی صراحتاً با سازه‌های خشتی (ترکیب خاک رس، کاه و آب) مترادف است که بر این اساس، ارگ تاریخی بم بزرگ‌ترین بنای خشتی جهان است. این شاهکار ایرانی مایه افتخار معماری فلات مرکزی ایران محسوب می‌شود.

این دژ عظیم با مساحتی نزدیک به ۱۸۰ هزار متر مربع در استان کرمان واقع شده و پیش از زلزله سال ۱۳۸۲ و بازسازی‌های پس از آن، به عنوان شاهکار معماری کویری شناخته می‌شد. ارگ بم بر فراز یک تپه آذرین پی‌افکنی شده و شامل بخش‌های حاکم‌نشین، عامه‌نشین، عمارت چهارفصل و حصارهای دفاعی مستحکم است که قرن‌ها در مسیر جاده ابریشم قرار داشت.

سد تربلا و بینگهام کنیون؛ غول‌های مهندسی خاکی مدرن

اگر معیار ما از بنای خاکی، سازه‌های مهندسی مدرن باشد، سد تربلا (Tarbela Dam) در پاکستان بزرگ‌ترین سد خاکی و سنگ‌ریزه‌ای جهان از نظر حجم مصالح بدنه به شمار می‌رود. این سد بر روی رودخانه سند ساخته شده و نقش حیاتی در تامین برق و آبیاری منطقه دارد.

از سوی دیگر، معدن روباز مس بینگهام کنیون (Bingham Canyon Mine) در یوتا آمریکا به عنوان بزرگ‌ترین گودبرداری و خاک‌برداری دست‌ساز بشر در کتاب گینس ثبت شده است. این تفاوت در پاسخ‌ها نشان می‌دهد که کلمه بنای خاکی بسته به دیدگاه باستان‌شناسی، معماری سنتی یا مهندسی عمران، مصادیق متفاوتی پیدا می‌کند.

راهنمای دسته‌بندی سازه‌های خاکی جهان

برای درک بهتر و تفکیک این سازه‌های عظیم، می‌توان معیارهای زیر را برای شناسایی هر کدام در نظر گرفت:

رازهای مهندسی کاهوکیا؛ ساخت سازه غول‌پیکر بدون چرخ

باستان‌شناسان با بررسی لایه‌های خاک مونکس ماوند دریافتند که بومیان آمریکا میلیون‌ها متر مکعب خاک را با سبدهای حصیری ۲۰ تا ۳۰ کیلویی روی پشت خود حمل کرده‌اند. این حجم از کار فیزیکی نیازمند یک نظام مدیریتی فوق‌العاده قوی بوده است.

آن‌ها تخصص بالایی در خاک‌شناسی داشتند؛ به طوری که از خاک رسی برای ایجاد استحکام در هسته تپه و از خاک ماسه‌ای در لایه‌های بیرونی برای زهکشی و جلوگیری از رانش بر اثر باران استفاده می‌کردند. خاک مورد نیاز از گودال‌های بزرگی در اطراف شهر تامین می‌شد که این گودال‌ها بعدها به دریاچه‌های مصنوعی برای ذخیره آب و پرورش ماهی تبدیل شدند.

آخرین کشفیات یونسکو و اسرار افول نیویورک باستان

محوطه کاهوکیا در سال ۱۹۸۲ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. این کلان‌شهر در دوران اوج خود جمعیتی بالغ بر ۲۰ هزار نفر داشته که هم‌طراز با لندن قرون وسطی بوده است. این شهر قلب تپنده تجارت و مذهب در آمریکای شمالی به شمار می‌رفت.

یافته‌های جدید باستان‌شناسی و تحلیل فضولات سنگواره‌شده نشان می‌دهد برخلاف فرضیه‌های قدیمی، خشکسالی ناگهانی یا جنگ عامل متروکه شدن این شهر در قرن چهاردهم نبوده است. پژوهش‌های جدید دانشگاهی اثبات کرده‌اند که روند تخلیه شهر بسیار آرام و تدریجی بوده و ساکنان آن به دلایل مذهبی و سیاسی تصمیم به مهاجرت گرفته‌اند.