این پرسش بیشتر به شکل یک معمای زبانی مطرح میشود: «یک مرد هم کور است، هم کر است، هم لال است و هم بیسواد؛ چطور باید به او بگویند پدرت فوت کرده؟» نکته معما این است که راههای معمول ارتباط یکییکی حذف شدهاند. او نمیبیند، پس اشاره دیداری یا نوشته را نمیفهمد؛ نمیشنود، پس گفتن مستقیم فایدهای ندارد؛ و چون بیسواد است، نوشتن پیام هم راهحل سادهای نیست.
جواب دقیقتر چیست؟
در جواب کوتاه میتوان گفت: «با لمس». اما توضیح کاملتر این است که برای چنین فردی باید از ارتباط لمسی، لمس دست، نشانههای بدنی و کمک فردی استفاده کرد که زبان و عادتهای ارتباطی او را میشناسد. لال بودن به معنی نفهمیدن نیست؛ یعنی فرد حرف نمیزند یا نمیتواند گفتار عادی داشته باشد. بنابراین راه ارتباط هنوز میتواند وجود داشته باشد، فقط مسیر آن معمولی نیست.
چرا جوابهای ساده کافی نیستند؟
گفتن با صدا
چون فرد کر است، شنیدن جمله «پدرت فوت کرده» برای او ممکن نیست. پس گفتار عادی راه اصلی ارتباط نیست.
نوشتن روی کاغذ
چون هم نابیناست و هم بیسواد، نوشته معمولی کمکی نمیکند. حتی اگر کاغذ را لمس کند، معنی حروف را نمیخواند.
راه منطقی برای رساندن پیام
اگر بخواهیم جواب را از حالت چیستان بیرون بیاوریم و واقعیتر نگاه کنیم، بهترین روش این است که پیام از راهی منتقل شود که فرد قبلا آن را یاد گرفته یا دستکم به آن واکنش قابل فهم دارد. برای نمونه:
- ابتدا فرد در محیطی آرام قرار بگیرد و تنها گذاشته نشود.
- یک نزدیکِ قابل اعتماد کنارش باشد تا اضطراب او کمتر شود.
- ارتباط از راه لمس دست، فشار آرام، نشانههای لمسی یا روشهای مخصوص افراد ناشنوا-نابینا شروع شود.
- خبر ناگهانی و مبهم داده نشود؛ پیام باید کوتاه، روشن و با فرصت واکنش همراه باشد.
نکته زبانی معما
زیبایی این معما در این است که شنونده را وادار میکند سریع به راههای رایج فکر کند: «بلند بگو»، «بنویس»، «اشاره کن». اما هر کدام با یکی از شرطهای سؤال رد میشود. به همین دلیل جواب بهتر، راهی خارج از گفتار، دیدن و خواندن است: ارتباط لمسی.
اگر سؤال در امتحان یا بازی پرسیده شود
برای جواب دادن در جمع، مدرسه یا بازیهای خانوادگی، همین جمله کافی است:
پاسخ پیشنهادی آماده
«چون نه میشنود، نه میبیند و نه میتواند بخواند، باید با لمس و نشانههای لمسی خبر را به او رساند؛ بهتر است این کار را یک فرد نزدیک و آشنا با روش ارتباطی او انجام دهد.»
پرسشهای کوتاه مرتبط
آیا جواب معما فقط «نمیشود» است؟
نه کاملا. اگر منظور راههای عادی باشد، نمیشود؛ اما از راه ارتباط لمسی یا کمک فرد آموزشدیده میتوان پیام را منتقل کرد.
آیا لال بودن یعنی فرد متوجه نمیشود؟
خیر. لال بودن به ناتوانی یا محدودیت در حرف زدن مربوط است، نه به فهمیدن. فرد ممکن است با روشهای غیرکلامی ارتباط برقرار کند.
در زندگی واقعی خبر فوت را چطور باید گفت؟
با صداقت، جملههای ساده، فضای امن، حضور یک فرد مورد اعتماد و فرصت کافی برای واکنش. خبر فوت را نباید با کنایه، شوخی یا جملههای مبهم منتقل کرد.
نظرات