السالوادور در چه تاریخی بیت کوین را به عنوان ارز قانونی پذیرفته است؟

پذیرش یک رمزارز غیرمتمرکز به عنوان پول ملی، یکی از جنجالی‌ترین و متمایزترین تصمیمات اقتصادی در قرن حاضر به شمار می‌رود. السالوادور با عبور از ساختارهای سنتی مالی، نام خود را به عنوان اولین قلمرو حاکمیتی که ارزهای دیجیتال را در بالاترین سطح مبادلاتی به رسمیت شناخته، ثبت کرده است. این اقدام نه تنها ساختار داخلی این کشور را تغییر داد، بلکه بازارهای مالی بین‌المللی را نیز با یک چالش و ابهام جدید روبه‌رو کرد.

روند تصویب و اجرای قانون بیت کوین در السالوادور

برای درک دقیق این رویداد، باید میان تاریخ تصویب اولیه لایحه در مجلس و تاریخ عملیاتی شدن آن در جامعه تفکیک قائل شد. این فرآیند طبق گام‌های زیر پیش رفت:

• مجلس قانون‌گذاری السالوادور در تاریخ ۹ ژوئن ۲۰۲۱ با موافقت اکثریت آرا، لایحه پیشنهادی رئیس‌جمهور نایب بوکله را برای رسمی کردن این رمزارز تصویب کرد.
• پس از یک دوره آماده‌سازی زیرساخت‌های فنی و مهلت ۹۰ روزه، این قانون در تاریخ ۷ سپتامبر ۲۰۲۱ به طور رسمی در سراسر کشور عملیاتی و اجبار اجرایی یافت.
• با این اقدام تاریخی، السالوادور به عنوان اولین کشور جهان شناخته شد که بیت کوین را در کنار دلار آمریکا به عنوان پول قانونی (Legal Tender) پذیرفته و نام خود را در کتاب رکوردهای جهانی گینس ثبت کرد.

اهداف اقتصادی السالوادور از پذیرش بیت کوین

دولت نایب بوکله دلایل کلان و استراتژیک متعددی را برای اتخاذ این تصمیم پرریسک اعلام کرد. این اهداف عمدتاً بر پایه حل مشکلات ساختاری اقتصاد السالوادور بنا شده بودند:

• کاهش هزینه‌های ارسال حواله: کاهش هزینه‌های گزاف کارمزد حواله‌های ارزی مهاجران السالوادوری (به‌ویژه ساکنان آمریکا) که حدود ۲۰ درصد از تولید ناخالص داخلی کشور را تأمین می‌کند.
• توسعه دسترسی‌های مالی: افزایش شمول مالی (Financial Inclusion) برای بیش از ۷۰ درصد از مردم جامعه که به سیستم بانکی سنتی دسترسی نداشتند اما صاحب تلفن همراه بودند.
• جذب نخبگان و سرمایه: جذب سرمایه‌گذاری خارجی، شرکت‌های نوآور فناوری، توسعه استارتاپ‌های فین‌تک و تقویت بخش گردشگری کشور تحت عنوان «گردشگری رمزارزی».

ابزارهای اجرایی؛ کیف پول چیوو (Chivo Wallet)

پیاده‌سازی این طرح نیازمند ابزارهای فنی بود تا عامه مردم بتوانند در معاملات روزانه خود از آن استفاده کنند. دولت السالوادور برای حل این چالش، اقدامات زیر را انجام داد:

ابتدا راه‌اندازی کیف پول رسمی دولتی چیوو صورت گرفت که امکان تبدیل آنی و بدون کارمزد بیت کوین به دلار آمریکا را برای شهروندان فراهم کرد. همچنین دولت برای تشویق اولیه، هدیه ۳۰ دلاری به صورت بیت کوین به هر شهروندی که این برنامه را نصب و احراز هویت می‌کرد، اختصاص داد.

در گام بعدی، استقراری گسترده از صدها دستگاه خودپرداز اختصاصی (Chivo ATM) در سراسر کشور و حتی شهرهای بزرگ آمریکا انجام شد تا تسهیل نقد کردن و واریز پول برای خانواده‌های مهاجران به سادگی امکان‌پذیر باشد.

آخرین وضعیت اقتصادی و گزارش صندوق بین‌المللی پول (IMF)

پس از گذشت چند سال از اجرای این قانون، ارزیابی‌های متفاوتی از سوی نهادهای بین‌المللی و کارشناسان داخلی ارائه شده است:

صندوق بین‌المللی پول بارها به دلیل نوسانات شدید قیمت و ریسک‌های مالی، خواستار لغو یا محدود کردن وضعیت قانونی بیت کوین در السالوادور شده است. این نهاد معتقد است که این رویداد می‌تواند ثبات مالی کلان کشور را تهدید کند.

از سوی دیگر، گزارش‌های میدانی نشان می‌دهند که پس از فروکش کردن تب اولیه، سهم معاملات روزمره مردم با بیت کوین کاهش یافته و اکثر جامعه همچنان اسکناس دلار را برای خریدهای عادی ترجیح می‌دهند. با این وجود، به لطف بهبود امنیت داخلی و رونق گردشگری (موسوم به گردشگری بیت کوین)، اقتصاد السالوادور رشد مثبت حدود ۳ درصدی را ثبت کرده که فراتر از پیش‌بینی‌های اولیه بوده است.

مفاهیم کلیدی مرتبط