داریوش بزرگ (داریوش یکم) از مهمترین پادشاهان هخامنشی بود که با اصلاحات اداری، نظامی و اقتصادی، امپراتوری ایران را به اوج قدرت رساند. چهار اقدام مهم او عبارتند از:
۱. ساماندهی نظام اداری و تقسیمات کشوری (ساتراپنشینها)
- داریوش ایران را به ۲۰ ساتراپی (استان) تقسیم کرد و برای هرکدام یک ساتراپ (فرماندار) تعیین نمود.
- سیستم مالیاتی منظمی ایجاد کرد تا هر ساتراپ بر اساس توان اقتصادی خود مالیات بپردازد.
۲. احدایش راههای ارتباطی (جاده شاهی)
- ساخت جاده شاهی به طول ۲۷۰۰ کیلومتر از شوش تا سارد (در ترکیه امروزی) برای تسهیل تجارت و نظامیگری.
- ایجاد چاپارخانهها برای سریعتر رسیدن پیامها و نامههای دولتی.
۳. ضرب سکه طلای داریک (یکسانسازی پول)
- معرفی سکه داریک (طلایی) و شِکِل (نقرهای) به عنوان پول رسمی، که اقتصاد امپراتوری را یکپارچه کرد.
۴. ساخت کاخهای تخت جمشید (پرسپولیس)
- آغاز ساخت مجموعه عظیم تخت جمشید به عنوان نماد قدرت و هنر هخامنشی.
- استفاده از هنر و معماری چندفرهنگی در ساخت این کاخها.
اقدامات مهم دیگر:
- حفر کانال سوئز (اتصال دریای سرخ به نیل برای کشتیرانی).
- تسامح مذهبی (احترام به ادیان مختلف مانند یهودیان در بازسازی معبد اورشلیم).
- نظام حقوقی یکسان (قوانین عادلانه بر اساس سنگنوشتههای بیستون).