کاغذ حرارتی (فیشهای خرید و عابربانک) و کاغذ مومی یا لمینتشده (مانند لیوانهای کاغذی یکبارمصرف) دو نوع کاغذ اصلی هستند که قابلیت بازیافت ندارند.
فرآیند مدیریت پسماند و تفکیک زباله از مبدأ یکی از گامهای اساسی در حفظ محیط زیست است. با این حال، تصور عمومی بر این است که هر محصولی از جنس کاغذ را میتوان به سادگی به چرخه تولید بازگرداند. این فرضیه اشتباه باعث میشود که حجم زیادی از پسماندهای غیرقابل بازیافت وارد مخازن بازیافت کاغذ شده و کل فرآیند خمیرسازی مجدد را با چالشهای جدی مواجه کند.
دلیل علمی غیرقابل بازیافت بودن برخی کاغذها چیست؟
فرآیند بازیافت کاغذ بر پایه حل شدن الیاف سلولزی در آب و تبدیل مجدد آنها به خمیر استوار است. برای اینکه یک محصول کاغذی با موفقیت بازیافت شود، الیاف آن باید بتوانند در ساختار آبمحور کارخانههای بازیافت به راحتی از یکدیگر تفکیک شوند.
- اضافه شدن مواد شیمیایی پایدار، لایههای پلاستیکی، پلیمرها و مومهای آبگریز باعث میشود سلولز در آب تفکیک نشود.
- ورود این ترکیبات غیرسلولزی به دستگاههای کارخانه، به دلیل خراب کردن خمیر و چسبیدن به قطعات، فرآیند بازیافت کل محموله را مختل میکند.
نکته مهم: حضور حتی مقدار کمی از کاغذهای روکشدار یا آلوده به مواد پلاستیکی در وانهای بزرگ خمیرسازی، میتواند کیفیت هزاران کیلوگرم کاغذ بازیافتی را به شدت کاهش داده یا کل پارت تولیدی را به زباله تجدیدناپذیر تبدیل کند.
بررسی دقیق انواع کاغذهای ممنوعه در چرخه بازیافت
برای درک بهتر موضوع، ساختار و ویژگیهای چهار دسته اصلی از کاغذهایی که جایگاهی در سطلهای تفکیک زباله کاغذی ندارند را بررسی میکنیم:
این کاغذها حاوی ماده شیمیایی بیسفنول آ (BPA) یا مواد مشابه هستند. بازیافت آنها باعث ورود این ماده سمی به دستمالهای کاغذی ثانویه و محصولات سلولزی بهداشتی میشود که برای سلامت انسان خطرناک است.
پوشش هیدروفوب (آبگریز) مومی پایداری شدیدی در برابر آب دارد. این لایه مانع از همپاشیدگی الیاف در فرآیند مکانیکی خمیرسازی میشود و موم ذوبشده در سیستم فرآوری باقی میماند.
وجود لایه پلیاتیلن در لیوانهای کاغذی یکبارمصرف و ظروف فستفود، جداسازی سلولز از نایلون را در تجهیزات عادی غیرممکن میکند و این دو ماده در هم گره میخورند.
این کاغذها به دلیل آغشته بودن به کپسولهای ریز رنگی و مرکبهای روغنی مخصوص، کل خمیر کاغذ را آلوده کرده و فرآیند رنگزدایی شیمیایی را با شکست مواجه میسازند.
روشهای تجربی برای تشخیص کاغذهای غیرقابل بازیافت
برای اینکه در منزل یا محل کار بتوانید به راحتی این نوع پسماندها را شناسایی کنید، میتوانید از سه روش تجربی ساده زیر استفاده کنید:
- ۱تست خراش با ناخن: کشیدن ناخن روی کاغذ مومی باعث بلند شدن لایهای شمعمانند میشود، در حالی که روی کاغذ لمینت یا معمولی چیزی بلند نمیشود. همچنین کشیدن ناخن روی کاغذهای حرارتی باعث ایجاد یک خط تیره یا سیاه روی سطح آن میگردد.
- ۲تست پارگی لبه: کاغذ معمولی به راحتی و با لبههای الیافی پاره میشود، اما کاغذ لمینتشده مقاومت کششی بالایی دارد و لایه نایلونی نازک آن در هنگام پارگی کاملاً کش میآید و دیده میشود.
- ۳تست جذب آب: چند قطره آب روی کاغذ معمولی سریعاً جذب شده و آن را موجدار میکند، اما روی کاغذهای مومی و لمینت به شکل قطرات کروی باقی میماند و نفوذ نمیکند.
راهکار ملموس: هنگام تفکیک پسماند در خانه، فیشهای خرید سوپرمارکت و عابربانک را مستقیماً در سطل زبالههای معمولی یا پسماند تر بیندازید و از مخلوط کردن آنها با روزنامهها و دفاتر قدیمی خودداری کنید.
پیامدهای زیستمحیطی اختلاط کاغذها در پسماند شهری
عدم توجه به ساختار کاغذها در زمان تفکیک، هزینههای اقتصادی و زیستمحیطی سنگینی را به همراه دارد. ورود کاغذهای ممنوعه به سطلهای بازیافت باعث افت شدید کیفیت خمیر حاصله و افزایش حجم لجنهای صنعتی در کارخانهها میشود.
از سوی دیگر، عدم تفکیک صحیح ظروف یکبارمصرف کاغذی چرب و رها شدن آنها در طبیعت، به دلیل تجزیه بخش کاغذی و ماندگاری روکش پلیمر، میکروپلاستیکها را وارد زنجیره غذایی و خاک میکند. بنابراین، شناخت دقیق پسماندهای کاغذی روکشدار گامی حیاتی در جهت اصلاح الگوی مصرف و بازیافت اصولی است.
جمعبندی چرخه پسماند کاغذی
جواب پیشنهادی: کاغذهایی که با ترکیبات غیرسلولزی مثل موم، پلاستیک (لمینت) و مواد شیمیایی حرارتی ترکیب شدهاند، در فرآیندهای استاندارد کارخانهای قابل بازیافت نیستند و باید از ورود آنها به مخازن بازیافت کاغذ جلوگیری شود.
پرسشهای متداول
کاغذهای گلاسه حاوی درصد بالایی از مواد معدنی مانند خاک رس (کائولن) هستند. کارخانههای پیشرفته مدرن میتوانند آنها را با راندمان کمتر به مقوا تبدیل کنند، اما ورود حجم زیاد آنها باعث ایجاد لجن بیش از حد در فرآیند پالایش میشود.
این محصولات از الیاف سلولزی بسیار کوتاهی ساخته شدهاند که چندین بار چرخه بازیافت را طی کردهاند و دیگر توانایی تشکیل شبکه پیوندی جدید را ندارند؛ علاوه بر این، آلودگیهای بهداشتی و بیولوژیکی آنها مانع از بازیافت مجدد است.
چربی و روغن مواد غذایی (مانند جعبه پیتزای چرب) به شدت به الیاف سلولز میچسبند و در آب حل نمیشوند. این پسماندها کیفیت خمیر را از بین میبرند و باید مستقیماً به بخش پسماندهای عادی یا کمپوست صنعتی منتقل شوند.
نظرات