مصرف میوههایی مانند خربزه، انگور، موز، هندوانه و مرکبات بسیار ترش به دلیل تحریک گلو، آزادسازی هیستامین یا طبع سرد میتواند علائم سرماخوردگی را تشدید کند.
برخلاف باور عموم که مصرف همه میوهها را در زمان بیماری مفید میدانند، برخی ترکیبات موجود در میوهها میتوانند روند بهبود را مختل کنند. شناخت تغذیه در سرماخوردگی و دوری از میوههای ممنوعه در سرماخوردگی نقشی کلیدی در کاهش طول دوره بیماری دارد.
چرا بعضی میوهها علائم سرماخوردگی را بدتر میکنند؟
هنگام بیماری، مخاط دستگاه تنفسی دچار التهاب و حساسیت شدید میشود. در این حالت، ورود برخی مواد شیمیایی طبیعی موجود در میوهها میتواند به عنوان محرک عمل کند. مکانیسمهای اصلی تاثیر منفی این میوهها شامل موارد زیر است:
- آزادسازی هیستامین: برخی میوهها باعث تحریک سلولهای بدن برای آزاد کردن هیستامین میشوند که نتیجه آن تشدید علائم آلرژیک، خارش شدید گلو، عطسه و آبریزش بینی است.
- اسیدیته بالا: اسید موجود در میوههای ترش، مخاط حساس و ملتهب گلو را به صورت مکانیکی تحریک کرده و رفلکس سرفه را به شدت برمیانگیزد.
- غلظت قند بالا: قند طبیعی بسیار بالا در برخی میوهها میتواند باعث غلیظ شدن ترشحات پشت حلق و سنگین شدن بار گوارش بدن شود.
لیست میوههای ممنوع و محدود در دوران سرماخوردگی
در ادامه، مهمترین میوههایی که در فاز حاد بیماری باید از مصرف آنها پرهیز یا مقدارشان را محدود کنید، به همراه دلایل علمی معرفی شدهاند:
خربزه حاوی ترکیبات آلرژن قوی است که بلافاصله ماستسلها را تحریک به آزاد کردن هیستامین میکند؛ به همین دلیل است که بررسیها نشان میدهد چرا خربزه در سرماخوردگی مضر است و باعث انفجار خارش گلو و سرفه میشود. انگور نیز به دلیل قند غلیظ، ترشحات پشت حلق را افزایش میدهد.
موز در پزشکی مدرن به عنوان یک آزادکننده هیستامین و غلیظکننده مخاط بینی شناخته میشود. در طب سنتی نیز معتقدند موز باعث ایجاد اخلاط غلیظ در سینه و سنگینی معده در زمان تب و زکام میگردد.
این میوهها به دلیل طبع بسیار سرد و تر، در فاز اولیه بیماری باعث تشدید احساس لرز، تضعیف انرژی دفاعی بدن و در نتیجه طولانی شدن دوره زکام و سرماخوردگی میشوند.
اسید سیتریک موجود در پرتقالهای کال و ترش، لیمو عمانی یا گوجه سبز روی گلو مانند نمک روی زخم عمل کرده و التهاب را فراتر میبرد. توتفرنگی نیز از محرکهای معروف آلرژی و خارش گلو است.
نکته مهم: علاوه بر خود میوهها، نوشیدنیهای خیلی سرد، آبمیوههای صنعتی حاوی شکر افزوده و شیر سرد نیز میتوانند باعث غلیظ شدن خلط و تحریک شدید گلو شوند.
بهترین جایگزینهای درمانی و میوههای مفید برای گلودرد
برای تامین ویتامینها و آنتیاکسیدانهای مورد نیاز بدن بدون آسیب به گلو، باید به سراغ گزینههای کماسید، نرم و ترجیحاً پخته شده رفت. این موارد به عنوان بهترین میوه برای گلودرد شناخته میشوند:
سیب پخته شده بدون شکر، بافت بسیار نرمی دارد که بدون کمترین تحریک مکانیکی گلو، آنتیاکسیدانها و فیبر پکتین را برای تقویت سیستم ایمنی تامین میکند.
به پخته شده یکی از قدیمیترین و قویترین تسکیندهندههای سرفههای خشک و نرمکنندههای طبیعی مخاط سینه و گلو در فرهنگ درمانی سنتی است.
برخلاف سایر مرکبات، لیموشیرین اسیدیته بسیار پایینی دارد و یک گزینه فوقالعاده عالی و بیخطر برای دریافت ویتامین C فراوان در دوران بیماری به شمار میرود.
قرار دادن یک انار کامل روی حرارت ملایم (مانند شعلهپخشکن) تا زمانی که داخل آن کاملاً داغ و پخته شود، خواص آنتیباکتریال آن را چند برابر کرده و به کاهش عفونت گلو کمک میکند.
راهکار کمکی: مصرف مایعات گرم مانند چای بابونه، آب ولرم همراه با عسل و چند قطره لیموترش تازه (به مقدار کم که اسیدی نشود) به همراه سوپ مرغ کمچرب بهترین رژیم غذایی روزهای اول است.
دستهبندی ویژگی میوهها در یک نگاه
جمعبندی
جواب پیشنهادی: در طول دوران سرماخوردگی، هدف اصلی باید کاهش تحریک گلو و تسریع درمان باشد. بنابراین از مصرف میوههای محرک و آلرژن مانند خربزه، انگور و موز خودداری کرده و سبد غذایی خود را با لیموشیرین، سیب پخته و به غنی کنید.
سوالات متداول کاربران
آیا مصرف پرتقال در زمان سرماخوردگی همیشه مضر است؟
خیر، پرتقال به دلیل داشتن ویتامین C بسیار مفید است؛ اما اگر پرتقال ترش باشد، اسید آن مخاط گلو را تحریک میکند. در صورت داشتن گلودرد شدید، مصرف پرتقال کاملاً شیرین یا لیموشیرین اولویت دارد.
چه زمانی بعد از بهبودی میتوان مصرف میوههای ممنوعه را شروع کرد؟
بهتر است مصرف میوههای هیستامیندار و محرک مانند خربزه و موز را پس از فروکش کردن کامل تب، سرفه و علائم حاد تنفسی (معمولاً بعد از روز پنجم تا هفتم) به مرور آغاز کنید.
چرا مصرف میوههای مستقیم از یخچال بیرون آمده خطرناک است؟
دمای پایین میوههای سرد باعث ایجاد شوک سرمایی و اسپاسم ناگهانی در رگها و مخاط گلو میشود. این امر سیستم دفاعی موضعی گلو را موقتاً ضعیف کرده و رفلکس سرفه را به شدت افزایش میدهد.
نظرات