neutrophils در آزمایش خون باید چند باشد

برگه آزمایش خون کامل یا همان CBC حاوی فاکتورهای متعددی است که وضعیت سلامتی سیستم ایمنی و گردش خون شما را نشان می‌دهند. یکی از مهم‌ترین اجزای این آزمایش، لکوسیت‌ها یا همان گلبول‌های سفید هستند که خود به چند دسته تقسیم می‌شوند. در میان این سلول‌ها، نوتروفیل‌ها نقشی کلیدی و خط مقدم را در مواجهه با خطرات خارجی ایفا می‌کنند. در ادامه این مطلب به بررسی دقیق میزان استاندارد این سلول‌ها، نقش حیاتی آن‌ها و دلایل نوسان آن‌ها در بدن می‌پردازیم.

نوتروفیل چیست و چه نقشی در سیستم ایمنی دارد؟

نوتروفیل‌ها فراوان‌ترین نوع گلبول‌های سفید خون (لکوسیت‌ها) هستند که خط اول دفاعی بدن در برابر عفونت‌های حاد باکتریایی و قارچی را تشکیل می‌دهند. این سلول‌ها نقش بسیار تعیین‌کننده‌ای در حفظ سلامت بافت‌ها و پاکسازی عوامل بیماری‌زا دارند.

این سلول‌ها جزو سیستم ایمنی ذاتی یا غیراختصاصی هستند؛ به این معنی که بدون نیاز به سابقه قبلی، به محض ورود میکروب به بدن، از طریق پدیده‌ای به نام کموتاکسی (شیمی‌روی) به محل آسیب دیده جذب می‌شوند. سرعت عمل نوتروفیل‌ها در رسیدن به بافت آسیب‌دیده بسیار بالا است.

مکانیسم اصلی دفاعی نوتروفیل‌ها فاگوسیتوز (بیگانه‌خواری) است؛ یعنی با بلعیدن و هضم باکتری‌ها به کمک آنزیم‌های لیزوزومی درون خود، مانع از گسترش عفونت در بافت‌های مختلف بدن می‌شوند. پس از نابودی میکروب‌ها، بقایای این سلول‌ها و باکتری‌ها ماده‌ای را تشکیل می‌دهند که ما آن را به عنوان چرک در محل زخم‌ها مشاهده می‌کنیم.

جدول میزان نرمال neutrophils در آزمایش خون بر اساس سن و شرایط

مقدار استاندارد و مرجع نوتروفیل در بدن انسان ثابت نیست و بر اساس فاکتورهایی مانند سن، جنسیت و شرایط فیزیولوژیک خاص مانند بارداری تغییر می‌کند. آزمایشگاه‌های مرجع با توجه به این معیارها، بازه‌های زیر را به عنوان محدوده استاندارد معرفی می‌کنند:

تفاوت درصد نوتروفیل (Neut %) و تعداد مطلق (ANC) چیست؟

در برگه آزمایش خون (CBC)، نوتروفیل معمولاً به دو شکل گزارش می‌شود؛ شکل اول درصد (Neut %) است که سهم نوتروفیل‌ها را از کل گلبول‌های سفید نشان می‌دهد. این عدد به ما می‌گوید که چه نسبتی از ارتش دفاعی بدن را این سلول‌ها تشکیل داده‌اند.

شکل دوم که اهمیت بالینی بسیار بیشتری برای پزشکان دارد، تعداد مطلق نوتروفیل یا Absolute Neutrophil Count (ANC) است. این فاکتور با ضرب کردن درصد نوتروفیل در تعداد کل گلبول‌های سفید (WBC) به دست می‌آید و تعداد واقعی سلول‌ها را در حجم مشخصی از خون نشان می‌دهد.

گاهی ممکن است درصد نوتروفیل به دلیل افت یا افزایش سایر سلول‌ها مثل لنفوسیت‌ها به ظاهر غیرنرمال باشد، اما عدد مطلق آن (ANC) در محدوده کاملاً طبیعی قرار داشته باشد. بنابراین پزشکان همیشه ارزیابی نهایی را بر اساس تعداد مطلق انجام می‌دهند.

علت بالا بودن neutrophils در آزمایش خون (نوتروفیلی)

هنگامی که تعداد نوتروفیل‌ها از حد مجاز فراتر می‌رود، در اصطلاح پزشکی به آن نوتروفیلی گفته می‌شود. این وضعیت نشان‌دهنده واکنش فعال سیستم ایمنی به یک محرک داخلی یا خارجی است. مهم‌ترین دلایل افزایش این سلول‌ها عبارتند از:

• عفونت‌های باکتریایی حاد: بیماری‌هایی مانند آپاندیسیت، گلودرد استرپتوکوکی، ذات‌الریه (پنومونی) یا عفونت‌های ادراری از شایع‌ترین دلایل جهش ناگهانی این فاکتور هستند.
• التهاب‌های غیرعفونی شدید: آسیب‌های بافتی ناشی از سوختگی‌های وسیع، جراحی‌های اخیر، روماتیسم مفصلی و حملات قلبی می‌توانند تولید نوتروفیل‌ها را تحریک کنند.
• استرس‌های شدید فیزیکی و روانی: ورزش‌های فرساینده و طولانی‌مدت، تشنج، اضطراب روانی حاد یا دردهای شدید باعث ترشح هورمون کورتیزول و ورود نوتروفیل‌های ذخیره از مغز استخوان به جریان خون می‌شوند.
• مصرف برخی داروها: به‌ویژه کورتون‌ها (کورتیکواستروئیدها)، لیتیم و آدرنالین که به طور موقت نحوه گردش گلبول‌های سفید را تغییر داده و تعداد نوتروفیل‌های در گردش را بالا می‌برند.

علت پایین بودن neutrophils در آزمایش خون (نوتروپنی)

کاهش تعداد مطلق نوتروفیل‌ها به زیر ۱۵۰۰ سلول در میکرولیتر را نوتروپنی می‌نامند. این حالت توانایی دفاعی بدن را کاهش می‌دهد و ریسک ابتلا به عفونت‌ها را بالا می‌برد. اصلی‌ترین عوامل بروز این وضعیت شامل موارد زیر است:

• عفونت‌های ویروسی: بیماری‌هایی مانند آنفلوآنزا، هپاتیت، ایدز (HIV)، بومونوکلئوز یا حتی یک سرماخوردگی شدید و طولانی‌مدت که موقتاً فعالیت تولیدی مغز استخوان را سرکوب می‌کنند.
• عوارض دارویی: درمان‌های تهاجمی مانند شیمی‌درمانی، پرتو درمانی، برخی آنتی‌بیوتیک‌های قوی و داروهای ضد تیروئید که تولید سلول‌های خونی جدید را مهار می‌کنند.
• کمبودهای تغذیه‌ای شدید: کمبود ویتامین B12، اسید فولیک و مس که برای تکثیر، بلوغ و تقسیم سلول‌ها در مغز استخوان کاملاً حیاتی و ضروری هستند.
• بیماری‌های خودایمنی و اختلالات مغز استخوان: بیماری‌هایی مانند لوپوس که در آن سیستم ایمنی اشتباهاً نوتروفیل‌های خودی را تخریب می‌کند، یا اختلالات جدی‌تر مانند کم‌خونی آپلاستیک و لوسمی.