معنی ضربالمثل چرا عاقل کند کاری که باز آرد پشیمانی
چرا عاقل کند کاری که باز آرد پشیمانی یعنی انسان خردمند پیش از انجام هر کار، نتیجه و عاقبت آن را میسنجد تا بعداً دچار حسرت، زیان و پشیمانی نشود.
این ضربالمثل برای هشدار دادن به کسی به کار میرود که میخواهد کاری عجولانه، خطرناک یا نسنجیده انجام دهد. پیام آن ساده است: آدم عاقل کاری نمیکند که خودش میداند ممکن است بعدها از آن پشیمان شود.
معنی ساده ضربالمثل
اگر بخواهیم این جمله را به زبان امروزی بگوییم، معنایش این است: «قبل از هر تصمیمی خوب فکر کن؛ چون بعضی کارها بعد از انجام دادن، جبرانپذیر نیستند.» این مثل به ما یادآوری میکند که پشیمانی معمولاً زمانی سراغ انسان میآید که بدون فکر، بدون مشورت یا از روی هیجان تصمیم گرفته باشد.
عاقل
کسی که فقط دانا نیست، بلکه آیندهنگر است و نتیجه کار خود را میسنجد.
کاری که باز آرد پشیمانی
کاری که بعد از انجام دادن، باعث حسرت، ضرر، شرمندگی یا ناراحتی شود.
پیام اصلی
پیش از عمل، فکر کن؛ چون همیشه فرصت جبران وجود ندارد.
کاربرد
در تصمیمهای عجولانه، خرید و فروش، دوستی، حرف زدن، قضاوت کردن یا رفتارهای پرخطر.
کاربرد امروزی این ضربالمثل
امروزه این ضربالمثل را میتوان در موقعیتهای زیادی به کار برد. مثلاً وقتی کسی میخواهد از روی عصبانیت حرفی تند بزند، بدون تحقیق خبری را پخش کند، معاملهای مشکوک انجام دهد یا به خاطر هیجان لحظهای تصمیم مهمی بگیرد، میتوان به او گفت: چرا عاقل کند کاری که باز آرد پشیمانی؟
- قبل از امضا کردن قرارداد یا خرید مهم، باید خوب بررسی کرد.
- قبل از گفتن حرفی ناراحتکننده، باید به اثر آن فکر کرد.
- قبل از پخش یک خبر، باید از درستی آن مطمئن شد.
- قبل از انتخاب دوست یا همراه، باید رفتار و اخلاق او را شناخت.
- قبل از تصمیمهای بزرگ، بهتر است با افراد دانا مشورت کرد.
مثال برای ضربالمثل
دانشآموزی بدون خواندن سؤالها، با عجله پاسخها را نوشت و برگه را تحویل داد. وقتی از جلسه بیرون آمد و جوابها را با دوستانش مقایسه کرد، فهمید چند سؤال ساده را اشتباه پاسخ داده است. آن وقت با ناراحتی گفت: کاش کمی بیشتر دقت میکردم.
معلم به او گفت: «چرا عاقل کند کاری که باز آرد پشیمانی؟ اگر چند دقیقه بیشتر فکر میکردی، حالا ناراحت نبودی.»
مثلنویسی کوتاه
برای مثلنویسی، میتوانید یک داستان کوتاه بسازید که در آن شخصی بدون فکر کاری انجام میدهد و بعد پشیمان میشود. سپس در پایان نتیجه بگیرید که انسان عاقل باید قبل از کار، عاقبت آن را بسنجد.
روزی پسری تمام پول خود را بدون مشورت برای خرید وسیلهای گران خرج کرد. چند روز بعد فهمید آن وسیله کیفیت خوبی ندارد و فروشنده هم آن را پس نمیگیرد. او ناراحت شد و فهمید اگر پیش از خرید تحقیق کرده بود، پولش از بین نمیرفت. از آن روز یاد گرفت که در کارهای مهم عجله نکند؛ زیرا عاقل کاری نمیکند که پایانش پشیمانی باشد.
آیا این ضربالمثل از شعر خاصی آمده است؟
این جمله در فرهنگ فارسی به صورت ضربالمثل رایج شده و در نقلهای مختلف، درباره ریشه یا شاعر آن دیدگاههای گوناگونی دیده میشود. در استفاده امروزی، مهمترین نکته معنی و پیام آن است: سنجیدن نتیجه کار پیش از اقدام.
برای پاسخ مدرسهای یا نگارش، لازم نیست روی نام شاعر تأکید کنید، مگر اینکه کتاب درسی شما منبع مشخصی گفته باشد. تمرکز اصلی روی معنی، کاربرد و پیام اخلاقی ضربالمثل است.
چگونه از پشیمانی جلوگیری کنیم؟
- قبل از تصمیم مهم مکث کنید. هیجان لحظهای همیشه مشاور خوبی نیست.
- نتیجه کار را تصور کنید. بپرسید اگر این کار را انجام دهم، بعداً چه میشود؟
- با فرد دانا مشورت کنید. تجربه دیگران میتواند جلوی اشتباه را بگیرد.
- همه اطلاعات را بررسی کنید. تصمیم بدون آگاهی معمولاً خطر پشیمانی دارد.
- از اشتباههای گذشته درس بگیرید. تجربه وقتی ارزش دارد که رفتار آینده را بهتر کند.
جمعبندی
ضربالمثل «چرا عاقل کند کاری که باز آرد پشیمانی» به ما میگوید انسان خردمند قبل از عمل فکر میکند و از تصمیمهای عجولانه دوری میکند. چون بعضی کارها اگرچه در لحظه آسان یا جذاب به نظر میرسند، اما ممکن است بعداً باعث حسرت و زیان شوند.
خلاصه معنی: آدم عاقل کاری نمیکند که نتیجهاش پشیمانی باشد؛ پس باید پیش از هر کار، عاقبت آن را سنجید.
نظرات