تاریخ هشت سال دفاع مقدس سرشار از نامآورانی است که هر یک با اتکا به نبوغ نظامی و ایثار بیبدیل خود، وزنه سنگینی در جبهههای حق علیه باطل بودند. در این میان، برخی از فرماندهان به دلیل حضور حماسی در نبردهای کلیدی و به فرمان امام راحل، عناوین افتخارآمیزی را از سوی همرزمان و مردم دریافت کردند که در تاریخ جنگ تحمیلی ماندگار شد.
لقب سردار خیبر در ادبیات دفاع مقدس به طور ویژه به شهید محمدابراهیم همت (فرمانده لشکر ۲۷ محمد رسولالله) و همچنین شهید مهدی زینالدین (فرمانده لشکر ۱۷ علی بن ابیآطالب) به دلیل حماسهآفرینی در عملیات خیبر تعلق دارد؛ اما این عنوان در متون رسمی بیشتر با نام شهید حاج محمدابراهیم همت عجین شده است.
عملیات خیبر یکی از بزرگترین و پیچیدهترین نبردهای آبی-خاکی جهان در زمان خود بود که در زمستان سال ۱۳۶۲ رقم خورد. این نبرد به دلیل شرایط جغرافیایی خاص منطقه هورالهویزه و ایستادگی جانانه رزمندگان، بستری برای بروز نبوغ فرماندهانی شد که تا آخرین قطره خون پا پس نکشیدند.
علت اعطای لقب سردار خیبر به فرماندهان دفاع مقدس
برای درک بهتر علت نامگذاری این فرماندهان به نام سردار خیبر، باید به بستر تاریخی و اهمیت استراتژیک این عملیات نگاهی بیندازیم. منطقه هورالهویزه و جزایر مجنون به دلیل برخورداری از منابع نفتی و موقعیت جغرافیایی، مأموریتی بسیار دشوار را طلب میکرد.
- عملیات استراتژیک خیبر در اسفند سال ۱۳۶۲ در منطقه آبی-خاکی هورالهویزه و جزایر مجنون با شرایطی بسیار سخت و لجستیک پیچیده اجرا شد.
- فرمان تاریخی امام خمینی (ره) مبنی بر اینکه «جزایر مجنون باید حفظ شوند»، بار سنگینی بر دوش فرماندهان یگانها گذاشت و آنها تمام توان خود را بسیج کردند.
- ایستادگی بینظیر فرماندهان در برابر پاتکهای سنگین زرهی، شلیک بیامان توپخانه و بمبارانهای شیمیایی گسترده ارتش عراق، علت اصلی این نامگذاری است.
- این لقب نماد مدیریت بحران، شجاعت میدانی و مقاومت تا پای جان در سختترین نبرد نامتقارن تاریخ جنگ تحمیلی محسوب میشود.
نکته مهم: نبرد خیبر نخستین عملیات آبی-خاکی وسیع ایران بود که ساختار دفاعی ارتش بعث را به کلی غافلگیر کرد و فرماندهان در این نبرد، بنبستهای تاکتیکی جنگ را شکستند.
نقش شهید محمدابراهیم همت در حماسه مجنون
حاج محمدابراهیم همت نمونه بارز یک فرمانده مردمی و مخلص بود که تدابیر نظامی او در کنار روحیه والای انسانیاش، لشکر ۲۷ را به یکی از کلیدیترین یگانهای دفاع مقدس تبدیل کرد. او در این نبرد حماسهای آفرید که نامش را برای همیشه ماندگار ساخت.
حاج ابراهیم همت متولد ۱۲ فروردین ۱۳۳۴ در شهرضا، پیش از جنگ معلم تاریخ بود و با آغاز غائله کردستان و سپس جنگ تحمیلی، به یکی از ارکان سپاه پاسداران تبدیل شد. او پس از جاویدالاثر شدن حاج احمد متوسلیان، فرماندهی اصلی لشکر ۲۷ محمد رسولالله (ص) را بر عهده گرفت و در عملیاتهای فتحالمبین و بیتالمقدس خوش درخشید.
در عملیات خیبر، به دلیل کمبود شدید نیرو، ادوات و مهمات در جزایر، حاج همت شخصاً در خط مقدم پدافندی جزیره مجنون جنوبی مستقر شد تا فرمان امام زمین نماند. سرانجام در ۱۷ اسفند ۱۳۶۲ بر اثر اصابت ترکش گلوله توپ در خط مقدم مجنون، مظلومانه به شهادت رسید و سر و دستش از پیکر جدا شد.
نقش شهید مهدی زینالدین؛ فاتح و خیبرشکن جبههها
اگرچه لقب سردار خیبر غالباً ذهنها را به سمت شهید همت میبرد، اما شهید مهدی زینالدین نیز به عنوان فرماندهای جوان و خلاق، نقشی انکارناپذیر در این نبرد داشت و همرزمانش او را با همین عنوان یاد میکردند.
شهید مهدی زینالدین در سن ۲۳ سالگی فرماندهی لشکر ۱۷ علی بن ابیآطالب (ع) را در دست داشت و از نوابغ اطلاعات و عملیات جنگ تحمیلی بود. او در عملیات خیبر با طراحیهای هوشمندانه و هدایت دقیق نیروها در میان نیزارها، توانست خطوط محکم و مستحکم دشمن را در جزایر مجنون بشکند. به دلیل خلاقیتهای نظامی ویژه در عبور از باتلاقها و تثبیت مواضع، همرزمانش به او لقب «سردار فاتح خیبر» و «خیبرشکن» دادند.
رمز موفقیت جبههها: سبک فرماندهی در دفاع مقدس بر پایه «بیا» بود نه «برو»؛ فرماندهانی چون همت و زینالدین خود پیشقراول خطوط مقدم بودند و نیروها به دنبال آنان حرکت میکردند.
نظرات