متناسبسازی حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی به طور قانونی شامل تمامی بازنشستگان غیرحداقلبگیر (سایر سطوح) میشود که دچار افت ضریب مستمری شدهاند؛ با این حال، با مصوبات حمایتی متمم، بازنشستگان حداقلبگیر نیز مشمول ردیف جبرانی حفظ قدرت خرید شدهاند تا هیچ گروهی از این طرح جا نماند.
مسئله متناسبسازی حقوق بازنشستگان سازمان تامین اجتماعی یکی از مهمترین دغدغههای معیشتی جامعه پیشکسوتان و کارگران بازنشسته کشور است. هدف اصلی این طرح قانونی، برقراری عدالت در نظام پرداخت مستمری و جبران کاهش قدرت خرید اقشار مختلف بازنشسته در طول سالیان پس از برقراری حقوق است. در این مقاله به شکلی جامع و ساختاریافته به این پرسش پاسخ میدهیم که این قانون دقیقاً چه کسانی را در بر میگیرد و فرمول اجرای آن برای گروههای مختلف چگونه خواهد بود.
تفاوت مشمولان؛ سایر سطوح و حداقلبگیران چگونه تفکیک میشوند؟
بر اساس بند ر ماده ۲۸ قانون برنامه هفتم توسعه، هدف اصلی متناسبسازی جبران کاهش قدرت خرید آن دسته از مستمریبگیرانی است که در زمان برقراری حقوق، مبلغی بالاتر از حداقل دستمزد مصوب را دریافت میکردهاند. این گروه که با عنوان سایر سطوح شناخته میشوند، به دلیل ثابت ماندن برخی اقلام و عدم رشد همگام با تورم، دچار افت شدید ضریب مستمری نسبت به سالهای اولیه بازنشستگی خود شدهاند و مشمولین اصلی فرمول ریاضی این طرح هستند.
از سوی دیگر، حداقلبگیران افرادی هستند که پایه حقوق آنها بر اساس کف قانونی شورای عالی کار و ماده ۱۱۱ قانون تامین اجتماعی تعیین میشود. در اصلِ متن قانون برنامه هفتم، افت ضریب برای این گروه متصور نبود و در ابتدا در آییننامه اجرایی به آنان اشارهای نشده بود. با این حال، دولت و سازمان تامین اجتماعی برای برقراری عدالت اجتماعی و جلوگیری از عقبماندگی معیشتی حداقلبگیران، یک سازوکار متمم و ردیف اختصاصی تحت عنوان حفظ قدرت خرید برای این گروه بزرگ وضع کردند تا همگی از مزایای اصلاح احکام بهرهمند شوند.
فرمول محاسباتی متناسبسازی و نحوه احیای ضریب مستمری
مبنای ریاضی محاسبات برای گروه غیرحداقلبگیر بر پایه تعیین ضریب زمان برقراری است که از تقسیم حقوق پایه اولین ماه بازنشستگی بر حداقل دستمزد همان سال به دست میآید. در گام بعدی، ضریب سال جاری بازنشسته از تقسیم مستمری فعلی بر حداقل دستمزد سال جاری محاسبه شده و با ضریب اولیه مقایسه میشود تا میزان افت آن مشخص گردد.
نحوه پیادهسازی و اجرای این مابهالتفاوت بر اساس قانون به صورت گامهای مشخص زیر دنبال میشود:
وضعیت خاص بازنشستگان مشاغل سخت، ازکارافتادگان و بازماندگان
یکی از ابهامات بزرگ، نحوه شمول طرح برای افرادی بود که شرایط بازنشستگی خاصی داشتند. بازنشستگان پیش از موعد در مشاغل سخت و زیانآور دغدغه زیادی درباره نحوه محاسبه داشتند که طبق بخشنامههای جدید، سنوات ارفاقی این افراد (هر سال معادل ۱.۵ سال) در محاسبه ضریب اولیه لحاظ میگردد تا حق قانونی آنها ضایع نشود.
سنوات ارفاقی به مجموع سالهای بیمهپردازی واقعی افزوده شده و ضریب برقراری بر این اساس بازسازی میشود.
دقیقاً بر اساس فیش حقوقی مبنا و درصد ازکارافتادگی خود، مشمول فرمول کاهش ضریب و دریافت مابهالتفاوت خواهند بود.
حقوق همسران و فرزندان متوفی به نسبت سهمالارث قانونی آنها از حکم مستمری اصلی، مشمول درصد متناسبسازی قرار میگیرد.
نحوه شمول حمایتی حداقلبگیران و جهش موازنهبخش
برای حداقلبگیران، ردیف ویژهای به نام حفظ قدرت خرید در فیش حقوقی تعبیه شد که مبالغ آن به صورت مقطوع اعمال میشود. میزان رقم پرداختی به حداقلبگیران در این طرح حمایتی، معادل ۱۰ درصد حداقل دستمزد مصوب شورای عالی کار به نسبت سنوات پرداخت حق بیمه آنها تعیین شده است.
اگر بازنشستهای دارای سنوات کامل (۳۰ یا ۳۵ سال) نباشد، این مبلغ حمایتی ۱۰ درصدی به نسبت سالهای بیمهپردازی او (مثلا ۱۰ یا ۲۰ سال) تسهیم و واریز میشود. همچنین در کنار این اقدامات، اعمال افزایشهای چشمگیر سالانه بر اساس ماده ۹۶ و ۱۱۱ قانون تامین اجتماعی به عنوان ابزاری موازنهبخش برای تقویت سبد معیشت این قشر عمل میکند.
آخرین اخبار واریز مابه التفاوت و جدول زمانبندی اجرای طرح
تامین منابع مالی این طرح کلان از محل تخصیص یک واحد درصدی مالیات بر ارزش افزوده و همچنین تادیه بدهیهای دولت به سازمان تامین اجتماعی صورت میگیرد. به دلیل نوسانات تحقق منابع و فرآیند محاسباتی صدور احکام قطعی، پرداختها در برخی مقاطع به صورت علیالحساب انجام شده و سپس مابهالتفاوتها واریز میگردد.
جدول زمانبندی پرداخت مابهالتفاوتها همواره با جدول توزیع حقوق ماهانه بازنشستگان تامین اجتماعی (از بیستم تا پایان هر ماه بر اساس حروف الفبا) تلفیق میشود. بازنشستگان محترم میتوانند برای مشاهده احکام جدید اصلاحی و فیش مابهالتفاوت خود به سامانه خدمات الکترونیک سازمان تامین اجتماعی مراجعه یا با سامانه ۱۴۲۰ تماس حاصل کنند.
جمعبندی شرایط احراز
«جواب پیشنهادی:» طرح متناسبسازی حقوق به طور کلی تمام طیفهای بازنشستگان، ازکارافتادگان و بازماندگان سازمان تامین اجتماعی را تحت پوشش قرار میدهد؛ با این تفاوت که سایر سطوح از طریق فرمول احیای ضریب مستمری و حداقلبگیران از طریق ردیف حمایتی معادل ۱۰ درصد کف دستمزد از آن بهرهمند میشوند.
نظرات