پاسخ صحیح برای عبارت «کاشف خاصیت رنگ زدایی کلر» در جدول کلمات متقاطع، دانشمند فرانسوی «برتوله» (۵ حرفی) یا دانشمند سوئدی «شیل» (۳ حرفی) است.
حل کردن جدول کلمات متقاطع یکی از بهترین روشها برای تقویت حافظه و افزایش اطلاعات عمومی است. با این حال، گاهی با سوالات خاصی در حوزه تاریخ علم مواجه میشویم که یافتن پاسخ دقیق آنها نیاز به بررسی جزئیات تاریخی دارد. یکی از این سوالات پر تکرار، پیدا کردن نام دانشمندی است که برای نخستین بار به ویژگی سفیدکنندگی و از بین بردن رنگها توسط گاز کلر پی برد.
پاسخ طراحان جدول به کاشف خاصیت رنگزدایی کلر
در بازیها و طراحان جدول کلمات متقاطع ایرانی، بسته به تعداد خانههای خالی، دو نام برای این سوال مد نظر قرار میگیرد که توجه به تعداد حروف راهنمای اصلی شما خواهد بود:
- اگر یک پاسخ ۵ حرفی یا ۶ حرفی از شما خواسته شده باشد، کلمه مورد نظر برتوله (ب-ر-ت-و-ل-ه) است که کاربرد صنعتی این خاصیت را کشف کرد.
- اگر طراح جدول یک کلمه ۳ حرفی را از شما بخواهد، پاسخ مورد نظر شیل (ش-ی-ل) است که برای نخستین بار عنصر کلر را ایزوله نمود.
تفاوت تاریخی کشف عنصر کلر و خاصیت رنگبری آن
برای درک بهتر این موضوع که چرا دو نام متفاوت برای این معما وجود دارد، باید نگاهی به تاریخچه علم شیمی بیندازیم. در واقع میان کشف خود گاز کلر و کشف خاصیت رنگزدایی آن یک تفاوت علمی و زمانی وجود دارد.
کارل ویلهلم شیل (شیمیدان برجسته سوئدی) در سال ۱۷۷۴ موفق به کشف گاز کلر شد. او در خلال آزمایشهای خود متوجه شد که این گاز تازه کشف شده رنگ برگها، گلها و حشرات را تغییر داده و آنها را سفید میکند؛ اما او ماهیت عنصر بودن کلر را کاملاً درک نکرد و این پدیده را به طور گسترده توسعه نداد.
چند سال بعد، یعنی در سال ۱۷۸۵، کلود لویی برتوله (دانشمند و پزشک فرانسوی) به شکل دقیق، فرآیندی و علمی به خاصیت رنگزدایی و سفیدکنندگی گاز کلر پی برد. او متوجه شد که میتوان از این خاصیت فوقالعاده در صنایع بزرگ بهره گرفت. به همین دلیل در تاریخ علم، معمولاً شیل را به عنوان کاشف خود عنصر کلر و برتوله را به عنوان کاشف اصلی خاصیت رنگزدایی و تجاریسازی آن میشناسند.
نکته مهم: اگر در جدول با عبارت «کاشف گاز کلر» مواجه شدید، اولویت اول شما باید کلمه ۳ حرفی «شیل» باشد؛ اما برای عبارت «کاشف خاصیت رنگزدایی کلر»، کلمه ۵ حرفی «برتوله» پاسخ دقیقتری به شمار میرود.
مکانیسم علمی رنگزدایی کلر؛ کلر چگونه رنگها را نابود میکند؟
شاید برایتان جالب باشد که بدانید کلر چگونه محیط اطراف خود را بیرنگ میکند. رنگزدایی توسط کلر یک فرآیند مبتنی بر واکنشهای اکسیداسیون قوی است.
گاز کلر در مجاورت رطوبت و آب، اسید هیپوکلرو ایجاد میکند. این اسید اکسیژن فعال آزاد کرده و پیوندهای شیمیایی موجود در کروموفورها (عوامل ایجادکننده رنگ در مواد آلی) را میشکند. با تخریب این پیوندهای دوگانه، ساختار مولکولی رنگدانه آلی از بین رفته و ماده به طور کامل بیرنگ یا سفید میشود. این همان مکانیسمی است که امروزه نیز در سفیدکنندههای خانگی اتفاق میافتد.
انقلاب برتوله در صنعت نساجی و اختراع آب ژاول
پیش از کشف کلود لویی برتوله، سفید کردن پارچهها و البسه در اروپا فرآیندی بسیار طولانی و طاقتفرسا بود. کارخانهها مجبور بودند پارچهها را ماهها در چمنزارها زیر نور خورشید و در برابر هوا پهن کنند تا به مرور زمان رنگ خود را از دست بدهند و سفید شوند.
برتوله با عبور دادن گاز کلر از محلول سدیم کربنات، مایعی به نام آب ژاول (مایع سفیدکننده خانگی و صنعتی امروزی) ساخت. این اختراع بینظیر زمان فرآیند سفیدکنندگی را از چند ماه به چند ساعت کاهش داد و انقلابی بزرگ در صنایع نساجی، کاغذسازی و بهداشت عمومی سراسر جهان ایجاد کرد.
جمعبندی برای راهنمای جدول
«جواب پیشنهادی:» هنگام حل جدول، ابتدا به تعداد خانهها نگاه کنید. برای کلمات ۵ حرفی از برتوله و برای کلمات ۳ حرفی از شیل استفاده کنید تا به راحتی مرحله را پشت سر بگذارید.
سوالات متداول
کاشف خاصیت رنگبری کلر چند حرف دارد؟
بستگی به طراح جدول دارد؛ پاسخ اصلی یعنی «برتوله» ۵ حرف دارد و پاسخ فرعی یعنی «شیل» ۳ حرفی است.
چرا در برخی جدولها نام گوته یا لاووازیه در کنار رنگزدایی دیده میشود؟
این یک خلط مبحث رایج در طراحیهای غیراستاندارد است؛ گوته صرفاً نظریهپرداز رنگ در هنر و فلسفه بود و لاووازیه در نامگذاریهای شیمی مدرن نقش داشت، اما هیچکدام کاشف خاصیت رنگبری کلر نبودهاند.
آیا کلر در صنعت کاغذسازی هم برای رنگزدایی استفاده میشود؟
بله، ترکیبات کلر یا دیاکسید کلر از گذشته برای جدا کردن ماده رنگی لیگنین از خمیر چوب و سفید کردن کاغذ به کار میروند تا کاغذ خروجی کاملاً سفید و یکدست شود.
نظرات