سازنده آمریکایی نخستین جدول کلمات متقاطع

سرگرمی‌های مکتوب قدمتی طولانی در تاریخ مطبوعات دارند، اما هیچ‌کدام به اندازه خانه‌های جادویی سیاه و سفید جدول نتوانسته‌اند ذهن میلیون‌ها انسان را در سراسر جهان به خود مشغول کنند. سازنده آمریکایی نخستین جدول کلمات متقاطع با ادغام خلاقیت و نیاز زمانه خود، پدیده‌ای را خلق کرد که امروزه به عنوان یکی از محبوب‌ترین ورزش‌های ذهنی شناخته می‌شود.

راز پیدایش خانه‌های متقاطع؛ آرتور وین کیست؟

آرتور وین در ۲۲ ژوئن ۱۸۷۱ در شهر لیورپول انگلستان به دنیا آمد. از آنجا که پدر او سردبیر یک روزنامه محلی بود، آرتور از همان دوران کودکی با رایحه مرکب چاپ و هیاهوی تحریریه‌ها بزرگ شد و الفبای کار مطبوعاتی را در اتمسفر فرهنگی بریتانیا آموخت.

او در سال ۱۸۹۱ و در سن ۱۹ سالگی تصمیم به مهاجرت گرفت و راهی ایالات متحده آمریکا شد. وین علاوه بر استعداد ذاتی در دنیای روزنامه‌نگاری، نوازنده بسیار ماهر ویولن بود؛ به طوری که پس از اقامت در آمریکا مدتی را به عنوان نوازنده حرفه‌ای در ارکستر سمفونیک معروف پیتسبورگ گذراند و هنر و رسانه را به موازات هم پیش برد.

پس از مدتی فعالیت‌های پراکنده در پیتسبورگ، او به قلب تپنده مطبوعات یعنی نیویورک نقل مکان کرد. وین در روزنامه بزرگ، پرنفوذ و پرمخاطب «نیویورک ورلد» (New York World) که تحت مدیریت ناشر افسانه‌ای، جوزف پولیتزر اداره می‌شد، استخدام شد و مسئولیت بخش ویراستاری سرگرمی‌ها و ضمایم جذاب را بر عهده گرفت.

دسامبر ۱۹۱۳؛ لحظه تولد اولین جدول کلمات متقاطع جهان

در اواخر دسامبر سال ۱۹۱۳ میلادی، شرایط خاصی در تحریریه روزنامه نیویورک ورلد حاکم بود. سردبیر روزنامه از آرتور وین درخواست کرد تا برای شماره ویژه کریسمس در بخش ضمایم تفریحی، یک بازی فکری، کاملاً جدید و متمایز طراحی کند تا هم فضای خالی صفحات بزرگ روزنامه پر شود و هم مخاطبان در ایام تعطیلات سرگرم شوند.

وین برای پاسخ به این درخواست، به مرور خاطرات گذشته خود پرداخت. او با یادآوری یک بازی سنتی دوران کودکی‌اش در انگلستان به نام «مربع‌های جادویی» که در آن کلمات به صورت افقی و عمودی هم‌پوشانی داشتند، ایده جدیدی را پروراند. او با دگرگون کردن آن ساختار قدیمی، در تاریخ ۲۱ دسامبر ۱۹۱۳ نخستین جدول کلمات متقاطع مدرن را با ۳۱ پرسش متنوع به چاپ رساند.

اشتباه چاپی عجیبی که نام این سرگرمی را ماندگار کرد

سیر تکاملی این سرگرمی پرطرفدار پر از داستان‌های فرعی و اتفاقات غیرمنتظره است. نحوه نام‌گذاری و تغییرات ساختاری آن نمونه‌ای از همین اتفاقات به شمار می‌رود:

• آرتور وین در ابتدا نام طرح ابداعی خود را «Word-Cross» به معنای ردیف کلمات یا کلمات متقاطع گذاشت و اولین نسخه نیز تحت همین عنوان به دست مخاطبان رسید.
• چند هفته پس از انتشار موفقیت‌آمیز اولیه، به دلیل یک خطای سهوی و جابه‌جایی حروف توسط حروف‌چینان در چاپخانه روزنامه، جای کلمات عوض شد و نام بازی به «Cross-Word» تغییر یافت. این نام جدید به شدت به دل مخاطبان نشست و برای همیشه ماندگار شد.
• وین پس از دریافت بازخوردهای بی‌نظیر مردم، دست به نوآوری‌های تکمیلی زد. او برای اولین بار خانه‌های سیاه رنگ‌آمیزی‌شده را به صورت متقارن وارد جدول کرد تا مرز کلمات مشخص شود و اسکلت هندسی جدول‌های امروزی شکل بگیرد.

تکامل جهانی و ورود جذاب‌ترین سرگرمی به مطبوعات ایران

طی دهه‌های بعدی، این ابداع ساده مسیر توسعه را به سرعت طی کرد. در دهه ۱۹۲۰ میلادی، خانم مارگارت فارر که به عنوان دستیار آرتور وین فعالیت می‌کرد، با تدوین قوانین استانداردی مانند ضرورت تقارن ۱۸۰ درجه‌ای خانه‌های سیاه، هندسه جدول را حرفه‌ای‌تر کرد. انتشار اولین کتاب رسمی مجموعه جدول توسط انتشارات نوپای «سایمون و شوستر» در سال ۱۹۲۴، انفجاری در محبوبیت این سرگرمی ایجاد نمود.

تب حل جدول به سرعت مرزهای جغرافیایی را درنوردید و پس از کشورهای اروپایی، به زبان‌های شرقی نیز راه یافت. روند ورود این پدیده به رسانه‌های ایران به شرح زیر است: