مصالح مقاوم در برابر آتش که سرطانزا شناخته شد چیست؟
پاسخ کوتاه: مصالح ساختمانی مقاوم در برابر آتش که بعدها سرطانزا شناخته شد آزبست است. آزبست به دلیل مقاومت در برابر حرارت و آتش در ساختمانسازی استفاده میشد، اما استنشاق الیاف آن با سرطان و بیماریهای ریوی ارتباط دارد.
آزبست یا پنبه نسوز گروهی از کانیهای الیافی طبیعی است که در گذشته به دلیل مقاومت بالا در برابر حرارت، آتش، سایش و مواد شیمیایی در مصالح ساختمانی، عایقها، سقفها، کفپوشها، لولهها و محصولات صنعتی به کار میرفت.
امروزه خطر آزبست کاملاً جدی شناخته میشود. سازمانهای بهداشتی معتبر، آزبست را مادهای سرطانزا برای انسان میدانند. بنابراین اگر در ساختمانی قدیمی به وجود آزبست شک دارید، مهمترین کار این است که آن را دستکاری، سوراخ، خرد یا تخریب نکنید و از متخصص دارای صلاحیت کمک بگیرید.
هشدار مهم
این مطلب فقط برای آگاهی عمومی است. اگر احتمال میدهید در خانه، مدرسه، کارگاه یا محل کارتان مصالح آزبستی وجود دارد، خودتان آن را نکنید، نبرید، نسابید یا جابهجا نکنید. آزاد شدن گرد و غبار و الیاف آزبست میتواند خطرناک باشد. برای ارزیابی و جمعآوری، باید از نیروهای متخصص و مجاز استفاده شود.
چرا آزبست در ساختمان استفاده میشد؟
آزبست در گذشته مادهای بسیار کاربردی به حساب میآمد، چون الیاف آن مقاوم، نسوز، عایق و بادوام بودند. همین ویژگیها باعث شد در قرن بیستم در بسیاری از کشورها در مصالح ساختمانی و صنعتی استفاده شود.
چرا آزبست خطرناک است؟
خطر اصلی آزبست زمانی است که الیاف بسیار ریز آن وارد هوا شوند و انسان آنها را تنفس کند. این الیاف میتوانند در ریه و بافتهای اطراف آن باقی بمانند و در طول زمان باعث التهاب، زخم و بیماریهای جدی شوند.
بیماریهای مرتبط با آزبست معمولاً پس از سالها یا حتی دههها ظاهر میشوند. به همین دلیل، ممکن است فرد سالها پس از تماس شغلی یا محیطی با آزبست متوجه پیامدهای آن شود.
آزبست با چه بیماریهایی مرتبط است؟
- مزوتلیوما: نوعی سرطان نادر که بیشتر با تماس با آزبست شناخته میشود و پرده جنب یا صفاق را درگیر میکند.
- سرطان ریه: خطر آن با تماس آزبست افزایش مییابد و سیگار کشیدن میتواند خطر را بیشتر کند.
- آزبستوز: بیماری غیرسرطانی اما جدی ریه که به دلیل زخم شدن بافت ریه ایجاد میشود.
- سرطان حنجره و تخمدان: در ارزیابیهای بهداشتی، تماس با آزبست با این سرطانها نیز مرتبط دانسته شده است.
نکته دقیق: آزبست «به تازگی» سرطانزا شناخته نشده است؛ سالهاست که خطر آن در منابع علمی و بهداشتی مطرح و شناخته شده است. چیزی که تازهتر اتفاق افتاده، افزایش آگاهی عمومی و محدودیت یا ممنوعیت استفاده از آن در بسیاری از کشورهاست.
آزبست در کدام مصالح قدیمی ممکن است باشد؟
وجود آزبست را نمیتوان فقط با نگاه کردن قطعی تشخیص داد. با این حال، در ساختمانهای قدیمی ممکن است در این بخشها یافت شود:
اگر در خانه آزبست داشته باشیم چه کنیم؟
اگر ماده مشکوک سالم، بسته، محکم و بدون آسیب است، دستکاری نکردن آن معمولاً از تخریب ناآگاهانه ایمنتر است. مشکل اصلی زمانی شروع میشود که ماده خرد، شکسته، بریده، سوراخ، ساییده یا تخریب شود و الیاف وارد هوا شوند.
در صورت شک، بهترین کار این است که محل را دستکاری نکنید، گرد و غبار ایجاد نکنید، کودکان و افراد غیرمسئول را دور نگه دارید و با کارشناس ایمنی، بهداشت حرفهای یا پیمانکار مجاز حذف آزبست مشورت کنید.
چه کسانی بیشتر در معرض خطرند؟
بیشترین خطر برای کسانی است که در کارهای ساختمانی، تخریب، نوسازی، عایقکاری، تعمیرات صنعتی، کشتیسازی، کار با محصولات سیمانی قدیمی یا نگهداری تأسیسات قدیمی با مصالح آزبستی سروکار دارند.
تماس خانگی نیز ممکن است رخ دهد؛ مثلاً وقتی گرد و غبار آزبست از محل کار روی لباس، کفش یا ابزار وارد خانه شود. به همین دلیل، کنترل شغلی و رعایت دستورالعملهای ایمنی اهمیت زیادی دارد.
آیا همه مصالح ضدحریق سرطانزا هستند؟
خیر. همه مصالح مقاوم در برابر آتش سرطانزا نیستند. مشکل اصلی در این پرسش، آزبست است؛ مادهای که به دلیل ویژگیهای فنی خوبش زمانی بسیار محبوب بود، اما بعدها خطرهای جدی آن برای سلامت انسان روشن شد.
امروزه مواد جایگزین متنوعی برای عایقکاری و مقاومت در برابر آتش وجود دارد، اما انتخاب مصالح باید بر اساس استاندارد، برگه ایمنی ماده، شرایط ساختمان و نظر متخصص انجام شود.
پاسخ مناسب برای سؤال درسی یا جدول
اگر سؤال میپرسد «مصالح ساختمانی که برای مقاومت در برابر آتش استفاده میشد اما سرطانزا شناخته شده چیست؟» پاسخ کوتاه این است: آزبست یا پنبه نسوز.
اگر پاسخ تشریحی لازم باشد، بنویسید: «آزبست در گذشته به دلیل مقاومت در برابر آتش و حرارت در مصالح ساختمانی به کار میرفت، اما استنشاق الیاف آن میتواند باعث بیماریهای ریوی و سرطانهایی مانند مزوتلیوما و سرطان ریه شود.»
جمعبندی
مصالح مقاوم در برابر آتش که سرطانزا شناخته شد، آزبست است. این ماده به دلیل مقاومت زیاد در برابر حرارت در ساختمانسازی و صنعت کاربرد داشت، اما الیاف ریز آن در صورت ورود به هوا و تنفس میتوانند بیماریهای جدی ایجاد کنند. اگر با مصالح قدیمی مشکوک روبهرو هستید، آن را دستکاری نکنید و از متخصص کمک بگیرید.
پرسشهای کوتاه
مصالح ضد آتش سرطانزا چیست؟
آزبست یا پنبه نسوز.
چرا آزبست خطرناک است؟
چون الیاف ریز آن در صورت تنفس میتوانند در ریه بمانند و خطر سرطان و بیماری ریوی را افزایش دهند.
آیا آزبست هنوز در ساختمانهای قدیمی وجود دارد؟
ممکن است در برخی ساختمانها و مصالح قدیمی وجود داشته باشد، اما تشخیص قطعی نیاز به بررسی تخصصی دارد.
اگر به آزبست مشکوک شدیم چه کنیم؟
آن را دستکاری نکنید و برای ارزیابی و اقدام ایمن با متخصص دارای صلاحیت تماس بگیرید.
نظرات