معنی ضربالمثل «مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد»
معنی کلی:
این ضربالمثل به این معناست که برای رسیدن به موفقیت و کسب هر چیزی، باید تلاش و کوشش زیادی کرد و سختیهای زیادی را تحمل کرد. به عبارت دیگر، هیچ موفقیتی بدون زحمت و تلاش به دست نمیآید.
تفسیر دقیقتر:
* مزد: پاداش، نتیجه، دستمزد
* جان برادر: جان خود، یعنی تمام توان و انرژی خود
* کار کرد: تلاش کرد، کوشید، زحمت کشید
معنی کامل: کسی که پاداش و نتیجهای گرفت، آن را با فدا کردن تمام توان و انرژی خود به دست آورده است. به عبارت دیگر، برای رسیدن به موفقیت باید از جان مایه گذاشت.
کاربرد ضربالمثل:
* تاکید بر اهمیت تلاش و کوشش: این ضربالمثل معمولاً برای تاکید بر این نکته استفاده میشود که موفقیت نتیجه تلاش و پشتکار است و هیچ چیزی به صورت اتفاقی یا بدون زحمت به دست نمیآید.
* تشویق به تلاش و کوشش: این ضربالمثل میتواند به عنوان یک انگیزه برای تلاش بیشتر و پشتکار استفاده شود.
* نقد تنبلی و سهلانگاری: این ضربالمثل میتواند برای نقد افرادی که بدون تلاش و کوشش به دنبال موفقیت هستند، استفاده شود.
مثال:
* وقتی میبینیم کسی در کارش بسیار موفق شده است، میتوانیم بگوییم: «مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد.» یعنی او با تلاش و کوشش فراوان به این موفقیت رسیده است.
* وقتی کسی میخواهد کاری را بدون تلاش و زحمت انجام دهد، میتوانیم به او بگوییم: «نابرده رنج گنج میسر نمیشود.» یعنی برای رسیدن به هر چیزی باید تلاش کرد.
منشأ ضربالمثل:
این ضربالمثل از شعر سعدی شیرازی گرفته شده است. سعدی در یکی از غزلهای خود میفرماید:
> نابرده رنج گنج میسر نمیشود
> مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد
در کل:
این ضربالمثل یکی از معروفترین و پرکاربردترین ضربالمثلهای فارسی است که به ما یادآوری میکند که برای رسیدن به موفقیت باید تلاش کنیم و از هیچ کوششی دریغ نکنیم.