وقتی کنایه به کار میرود، مقصود چیست؟
پاسخ کوتاه: وقتی گوینده یا نویسنده کنایه به کار میبرد، مقصود او معمولاً معنای غیرمستقیم، پنهان یا دور عبارت است؛ نه فقط معنای ظاهری و نزدیک جمله.
کنایه یعنی سخنی بگوییم که یک معنای آشکار دارد، اما منظور اصلی ما چیزی دیگر باشد. مخاطب با توجه به جمله، موقعیت و نشانههای کلام، معنای پنهان را پیدا میکند.
معنای نزدیک و معنای دور
معنای نزدیک: همان چیزی است که از ظاهر جمله میفهمیم.
معنای دور: منظور اصلی گوینده یا نویسنده است و در کنایه اهمیت بیشتری دارد.
جواب امتحانی
اگر سؤال بپرسد «وقتی گوینده یا نویسنده کنایهای به کار میبرد، مقصود او معنای چه چیزی است؟» میتوان نوشت: مقصود او معنای غیرمستقیم یا معنای دور عبارت است.
چند مثال ساده از کنایه
- دستش کج است.معنای ظاهری: دست او خم است. معنای کنایی: دزد یا نادرستکار است.
- فلانی دلش دریاست.معنای ظاهری: دل او مثل دریاست. معنای کنایی: بسیار بخشنده و مهربان است.
- آستین بالا زد.معنای ظاهری: آستین لباسش را بالا برد. معنای کنایی: برای انجام کاری آماده شد.
- زبانش دراز است.معنای ظاهری: زبان او بلند است. معنای کنایی: پرحرف یا گستاخ است.
چطور کنایه را تشخیص بدهیم؟
- اول معنای ظاهری جمله را بخوان.
- بعد ببین آیا جمله در همان معنای ظاهری طبیعی و کافی است یا نه.
- اگر جمله به مفهوم دیگری اشاره میکند، احتمالاً کنایه دارد.
- در پایان، معنای پنهان را با موضوع متن هماهنگ کن.
جمعبندی
در کنایه، کلمات فقط برای معنای ظاهری خود به کار نمیروند. هدف اصلی، رساندن معنای غیرمستقیم و دور است؛ معنایی که خواننده یا شنونده باید از پشت ظاهر جمله پیدا کند.
نظرات