احترام به بزرگترها در سخنان پیامبر اکرم (ص) فقط یک ادب اجتماعی ساده نیست؛ نشانه اخلاق دینی، مهربانی و حفظ حرمت انسانهاست.
پیامبر اکرم (ص) درباره احترام به بزرگترها فرمودند: «از ما نیست کسی که به بزرگترهای ما احترام نگذارد و به کوچکترهای ما مهربانی نکند.» یعنی مسلمان باید حرمت سالمندان، پدر و مادر، معلم، بزرگ خانواده و افراد باتجربه را نگه دارد.
حدیث پیامبر درباره احترام به بزرگترها
یکی از معروفترین حدیثها در این موضوع چنین نقل شده است:
لَیْسَ مِنّا مَنْ لَمْ یُوَقِّرْ کَبیرَنا وَ یَرْحَمْ صَغیرَنا
ترجمه روان: «کسی که بزرگ ما را محترم نشمارد و به کوچک ما رحم نکند، از ما نیست.»
این جمله نشان میدهد که احترام به بزرگتر و مهربانی با کوچکتر، دو بخش مهم از اخلاق پیامبرانهاند؛ یکی بدون دیگری کامل نیست.
معنی «از ما نیست» چیست؟
عبارت «از ما نیست» در این حدیث یک هشدار جدی اخلاقی است. یعنی چنین رفتاری با روش و ادب پیامبر سازگار نیست. پس مقصود این نیست که هر خطاکاری با یک بیاحترامی از دین خارج میشود؛ بلکه یعنی بیاحترامی به بزرگترها رفتار بسیار ناپسندی است و مسلمان نباید آن را سبک بشمارد.
پیامبر چه رفتارهایی را یاد میدهد؟
- با بزرگترها آرام و محترمانه سخن بگوییم.
- هنگام ورود سالمند یا بزرگ خانواده، بیتفاوت نمانیم و به او احترام بگذاریم.
- در جمع، سخن بزرگترها را قطع نکنیم و با حوصله گوش بدهیم.
- اگر سالمندی کمک میخواهد، در حد توان یاریاش کنیم.
- با پدر و مادر، پدربزرگ و مادربزرگ، معلم و افراد باتجربه با فروتنی رفتار کنیم.
- اگر با نظر بزرگتر مخالفیم، مخالفت را با ادب و بدون تندی بیان کنیم.
چند روایت کوتاه درباره احترام به سالمندان
- برکت با بزرگترهاست
- در روایات آمده است: «برکت با بزرگان شماست.» یعنی حضور بزرگترهای باتجربه میتواند برای خانواده و جامعه مایه خیر، راهنمایی و آرامش باشد.
- احترام به سالخورده، بزرگداشت خداست
- در روایتی آمده که گرامی داشتن مسلمان سالخورده از نشانههای بزرگداشت خداوند است؛ چون انسان مؤمن با گذشت زمان، تجربه، عبادت و حرمت بیشتری پیدا میکند.
- احترام امروز، احترام فرداست
- در مضمون روایات آمده هر جوانی که سالمندی را به خاطر سن او گرامی بدارد، خداوند در دوران سالمندی کسی را قرار میدهد که او را گرامی بدارد.
نکته: احترام به بزرگتر به معنای پذیرفتن هر حرف نادرست نیست. میشود حق را گفت، اما با لحن آرام، واژههای محترمانه و بدون تحقیر.
برای دانشآموزان: یک پاسخ کوتاه آماده
اگر برای تکلیف مدرسه میخواهید بنویسید، میتوانید این جمله را استفاده کنید:
پیامبر اکرم (ص) فرمودند: «از ما نیست کسی که به بزرگترهای ما احترام نگذارد و به کوچکترهای ما مهربانی نکند.» پس ما باید به پدر و مادر، معلم، پدربزرگ، مادربزرگ و همه سالمندان احترام بگذاریم و با آنان مهربان باشیم.
جمعبندی
سخن پیامبر درباره احترام به بزرگترها روشن است: جامعه سالم با احترام، مهربانی و حفظ حرمت افراد ساخته میشود. احترام به بزرگترها یعنی گوش دادن، کمک کردن، مؤدبانه حرف زدن و قدر دانستن تجربه کسانی که پیش از ما زندگی کردهاند.
نظرات