معنی کوتاه بیت
یعنی احترام و یاد نیک گذشتگان را خراب نکن؛ چون اگر تو قدر خوبیهای دیگران را بدانی، نام نیک خودت هم در آینده ماندگار میشود.
این بیت از سخنان پندآموز سعدی است و درباره قدرشناسی، انصاف و حفظ آبروی کسانی سخن میگوید که پیش از ما زندگی کردهاند یا کار نیکی از خود به جا گذاشتهاند. سعدی یادآوری میکند که انسان خوشنام، خوبی دیگران را نادیده نمیگیرد.
نام نیک رفتگان ضایع مکنتا بماند نام نیکت پایدار
معنی روان بیت
اگر کسانی پیش از تو کار خوب، یادگار ارزشمند یا نام نیکی داشتهاند، آن را کوچک نکن و از بین نبر. وقتی تو حرمت نام نیک دیگران را نگه داری، دیگران هم در آینده با احترام از تو یاد خواهند کرد و نام خوب تو باقی میماند.
در بعضی نقلها پایان بیت با واژههایی مثل «یادگار» یا «برقرار» هم آمده است. تفاوت واژهها پیام اصلی را عوض نمیکند: حفظ نام نیک دیگران، راهی برای ماندگاری نام نیک خود انسان است.
معنی واژهها
پیام و مفهوم اصلی
پیام بیت این است که انسان باید قدردان خوبیها و تلاشهای دیگران باشد. اگر کسی کار نیکی انجام داده، وقف و خیری به جا گذاشته یا برای مردم سودمند بوده است، شایسته نیست نام و کار او را نادیده بگیریم یا کوچک بشماریم.
- قدردانی از گذشتگان نشانه ادب و انصاف است.
- خراب کردن آبروی دیگران، نام خود انسان را هم خراب میکند.
- ماندگاری نام نیک با رفتار نیک و احترام به خوبیهای دیگران به دست میآید.
برداشت امروزی
در زندگی امروز هم این بیت کاربرد دارد. وقتی از معلم، پدر و مادر، بزرگان علمی، هنری یا کسانی که برای مردم کار خیر کردهاند با احترام یاد میکنیم، فرهنگ قدرشناسی را زنده نگه میداریم. این رفتار باعث میشود دیگران هم خوبیها و تلاشهای ما را فراموش نکنند.
آرایهها و نکته ادبی
در این بیت نوعی رابطه علت و نتیجه دیده میشود: اگر نام نیک رفتگان را ضایع نکنی، نام نیک خودت پایدار میماند. همچنین تکرار «نام نیک» بر اهمیت خوشنامی و ارزش اخلاقی آن تأکید میکند.
جمعبندی برای دانشآموزان
سعدی میگوید خوبیهای دیگران را فراموش نکن و آبروی گذشتگان را از بین نبر. انسان با احترام به نام نیک دیگران، خودش هم شایسته احترام و خوشنامی میشود.
پاسخ خیلی کوتاه: خوبیها و اعتبار گذشتگان را حفظ کن تا نام خوب تو هم در آینده باقی بماند.
نظرات