اراده و ایمان راسخ او در برابر سختیهای زندگی، از او شخصیتی تسخیرناپذیر ساخته بود.
یادگیری نحوه به کار بردن کلمات سخت و پرکاربرد کتابهای درسی در جملات مختلف، یکی از بهترین راهها برای تقویت مهارت نگارش و انشا در دانشآموزان مقاطع مختلف تحصیلی است. واژه صفت مرکب «تسخیرناپذیر» از آن دسته کلماتی است که هم در توصیفهای مادی و هم در مفاهیم ذهنی و انگیزشی کاربرد فراوانی دارد. در ادامه این مطلب، نمونه جملات متنوعی را برای پایههای مختلف تحصیلی آماده کردهایم.
جملات ساده با کلمه تسخیر ناپذیر (ویژه مقطع ابتدایی)
برای دانشآموزان دورههای ابتدایی (مانند کلاس چهارم، پنجم و ششم)، بهتر است این واژه در قالب پدیدههای ملموس، بناهای تاریخی، قلعهها یا داستانهای حماسی ساده به کار برود تا معنای ظاهری آن به خوبی در ذهن تثبیت شود:
- قلعه قدیمی روی کوه، به دلیل موقعیت جغرافیاییاش، دژی تسخیرناپذیر به نظر میرسید.
- ارتش دشمن هرگز نتوانست به خطوط دفاعی تسخیرناپذیر کشور ما نفوذ کند.
- کوهنوردان پس از روزها تلاش توانستند به قله تسخیرناپذیر کوهستان صعود کنند.
- سربازان شجاع با فداکاری خود، مرزهای وطن را تسخیرناپذیر کردند.
جملات ادبی و انگیزشی با کلمه تسخیر ناپذیر (ویژه مقطع متوسطه)
در دورههای تحصیلی بالاتر، دبیران انتظار دارند که دانشآموزان از کلمات در بسترهای استعاری، معنوی و عمیقتر استفاده کنند. این جملات برای استفاده در بخشهای اصلی انشا بسیار مناسب هستند:
- روح بلند انسانهای فداکار، دژی تسخیرناپذیر است که دست هیچ مکر و حیلهای به آن نمیرسید.
- همت بلند تو ای نوجوان، استوار و تسخیرناپذیر در برابر طوفان حوادث پابرجا خواهد ماند.
- ذهن یک دانشمند خلاق و پویا، پایگاهی تسخیرناپذیر در برابر جهل و نادانی است.
- خرمشهر با مقاومت قهرمانانه مردمانش، به نمادی تسخیرناپذیر از عشق و ایثار در تاریخ بدل شد.
نکته مهم: در هنگام نگارش این واژه در جملات خود توجه داشته باشید که این کلمه ماهیت توصیفی دارد؛ بنابراین بهتر است آن را به عنوان صفت برای کلماتی نظیر دژ، قلعه، اراده، روح، ایمان و ذهن به کار ببرید تا جریان ادبی متن شما حفظ شود.
معنی و ریشه کلمه تسخیر ناپذیر در لغتنامههای معتبر
برای درک عمیقتر این واژه و استفاده درست از آن در ساختارهای زبانی، بررسی ریشه و نگاه فرهنگهای لغت بزرگ فارسی مانند دهخدا و معین بازدهی بالایی دارد:
در لغتنامه دهخدا، واژه تسخیر به معنای فتح کردن، رام کردن و به قهر گرفتن آمده است؛ بنابراین تسخیرناپذیر یعنی آنچه نتوان آن را به چنگ آورد یا بر آن چیره شد.
فرهنگ فارسی معین این واژه را یک صفت مرکب به معنای «آنچه یا آن که تسخیر نتوان کرد»، رامنشدنی و فتحناشدنی تعریف میکند.
از نظر ساختار دستوری، این کلمه از سه جزء «تسخیر» (مصدر باب تفعیل از ریشه عربی س-خ-ر)، «نا» (پیشوند نفی فارسی) و «پذیر» (بن مضارع از مصدر پذیرفتن) تشکیل شده است.
شبکه معنایی: همخانواده، مترادف و متضاد
شناخت کلمات همریشه و کلمات هممعنی کمک میکند تا در زمان نوشتن انشا یا متنهای ادبی، از تکرار مکرر یک کلمه خودداری کرده و متن پویاتری خلق کنید:
کلمات همخانواده (بر اساس ریشه واژه)
کلمات مترادف (ادبی و حسی)
کلمات متضاد (مستقیم و کنایهای)
جمعبندی نهایی
جواب پیشنهادی: کلمه تسخیرناپذیر یک صفت بسیار زیبا و باوقار برای توصیف مکانها یا حالتهای روحی است که هیچ نیروی خارجی توانایی غلبه بر آنها، رام کردن یا شکست دادنشان را ندارد. استفاده از این واژه عیار ادبی نوشتههای شما را به شکل چشمگیری افزایش میدهد.
پرسشهای متداول کاربران
تفاوت واژه «تسخیرناپذیر» با «شکستناپذیر» در چیست؟
واژه تسخیرناپذیر اصالتاً بار مکانی و سلطهجویی دارد و بر عدم امکان ورود، نفوذ و مالکیت بر یک قلمرو یا دژ تمرکز دارد؛ در حالی که شکستناپذیر بیشتر بر نتیجه جنگ، نبرد و مسابقه میان دو نیروی انسانی دلالت میکند.
املای درست این کلمه به صورت چسبیده است یا جدا؟
بر اساس دستور خط فرهنگستان زبان و ادب فارسی، پسوند «ناپذیر» باید به صورت جدا و با نیمفاصله نوشته شود (تسخیرناپذیر). نوشتن آن به صورت کاملاً چسبیده یا با فاصله کامل (تسخیر ناپذیر) در متون رسمی توصیه نمیشود.
نظرات