علوم و آزمایشگاه
میکروسکوپ چیست و اولین مرحله در استفاده از میکروسکوپ چیست؟
میکروسکوپ یکی از مهمترین ابزارهای آزمایشگاهی است؛ وسیلهای که چیزهای بسیار کوچک را از محدوده دید چشم انسان خارج میکند و به تصویری قابل مشاهده تبدیل میسازد.
پاسخ کوتاه
میکروسکوپ وسیلهای برای بزرگنمایی و مشاهده اجسام بسیار ریز است. اولین مرحله در استفاده از میکروسکوپ نوری، آمادهسازی ایمن دستگاه و شروع با کمترین بزرگنمایی است؛ یعنی میکروسکوپ را روی سطح صاف بگذارید، عدسی شیئی کمقدرت را انتخاب کنید، نور را تنظیم کنید و سپس نمونه را روی صفحه قرار دهید.
میکروسکوپ چیست؟
میکروسکوپ دستگاهی است که با کمک عدسیها، نور یا در نمونههای پیشرفتهتر با کمک پرتوهای الکترونی، تصویر یک جسم کوچک را چند برابر بزرگتر نشان میدهد. سلولها، باکتریها، بافتهای گیاهی، ذرات ریز و بسیاری از ساختارهایی که با چشم غیرمسلح دیده نمیشوند، با میکروسکوپ قابل بررسی میشوند.
در مدرسه و بیشتر آزمایشگاههای آموزشی، منظور از میکروسکوپ معمولاً میکروسکوپ نوری مرکب است. در این نوع میکروسکوپ، نور از نمونه عبور میکند و عدسی شیئی و عدسی چشمی تصویر را بزرگ میکنند. به همین دلیل تنظیم نور، انتخاب عدسی مناسب و فوکوس مرحلهبهمرحله در کیفیت تصویر نقش مستقیم دارد.
اولین مرحله استفاده از میکروسکوپ چیست؟
اگر سؤال به صورت درسی یا امتحانی مطرح شده باشد، جواب کوتاه این است: آمادهسازی و تنظیم اولیه میکروسکوپ. این آمادهسازی شامل قرار دادن دستگاه روی سطح پایدار، روشن کردن یا تنظیم منبع نور، انتخاب کمترین بزرگنمایی و آماده کردن جای نمونه است.
در عمل، بهتر است همیشه کار را با عدسی شیئی کمقدرت شروع کنید. شروع با بزرگنمایی زیاد پیدا کردن نمونه را سخت میکند و احتمال برخورد عدسی با لام را بالا میبرد.
مراحل درست کار با میکروسکوپ نوری
1 میکروسکوپ را درست جابهجا کنید
برای حمل میکروسکوپ، یک دست را زیر پایه و دست دیگر را روی بازو قرار دهید. سپس دستگاه را روی میز صاف، محکم و بدون لرزش بگذارید.
2 عدسی کمقدرت را انتخاب کنید
گرداننده عدسیها را طوری بچرخانید که عدسی شیئی با کمترین بزرگنمایی در جای خود قرار بگیرد. این کار میدان دید را وسیعتر میکند و پیدا کردن نمونه را آسانتر میسازد.
3 نور را روشن و تنظیم کنید
منبع نور یا آینه را تنظیم کنید تا نور از سوراخ صفحه عبور کند. شدت نور باید کافی باشد، اما آنقدر زیاد نباشد که چشم را آزار دهد یا جزئیات نمونه را کمرنگ کند.
4 لام را روی صفحه قرار دهید
لام را آرام روی صفحه میکروسکوپ بگذارید و با گیرهها ثابت کنید. نمونه باید تقریباً در مرکز مسیر نور قرار بگیرد تا هنگام نگاه کردن از چشمی سریعتر دیده شود.
5 با پیچ تنظیم درشت فوکوس اولیه بگیرید
در بزرگنمایی کم، با پیچ درشت تصویر را پیدا کنید. حرکت پیچ باید آرام باشد، مخصوصاً زمانی که عدسی به لام نزدیک است.
6 با پیچ تنظیم ریز تصویر را واضح کنید
وقتی تصویر کلی دیده شد، با پیچ تنظیم ریز وضوح را بهتر کنید. در بزرگنماییهای بالاتر معمولاً فقط از پیچ ریز استفاده میشود.
اجزای اصلی میکروسکوپ که باید بشناسید
عدسی چشمی
عدسی بالایی که کاربر از آن نگاه میکند و معمولاً بزرگنمایی ثابتی مانند ۱۰ برابر دارد.
عدسیهای شیئی
عدسیهایی نزدیک نمونه که بزرگنماییهای مختلف دارند و با گرداننده تعویض میشوند.
صفحه یا میز نمونه
جایی که لام روی آن قرار میگیرد و با گیره ثابت میشود.
پیچهای فوکوس
پیچ درشت برای پیدا کردن تصویر اولیه و پیچ ریز برای واضح کردن دقیق تصویر به کار میرود.
اشتباههای رایج هنگام استفاده از میکروسکوپ
- شروع کردن با عدسی پرقدرت به جای عدسی کمقدرت
- چرخاندن سریع پیچ فوکوس و نزدیک کردن بیش از حد عدسی به لام
- قرار ندادن نمونه در مرکز صفحه
- تنظیم نکردن نور یا استفاده از نور خیلی شدید
- لمس کردن سطح عدسیها با انگشت
- جابجا کردن میکروسکوپ با یک دست
اگر تصویر تار است، فوراً سراغ بزرگنمایی بالاتر نروید. اول در بزرگنمایی کم، نمونه را مرکز کنید و با پیچ ریز وضوح را بهتر کنید؛ سپس مرحلهبهمرحله بزرگنمایی را افزایش دهید.
جمعبندی برای پاسخ درسی
میکروسکوپ ابزاری برای مشاهده اجسام بسیار کوچک است. اولین مرحله استفاده از آن، آمادهسازی دستگاه و شروع با کمترین بزرگنمایی است. بعد از آن، نمونه روی صفحه قرار میگیرد، نور تنظیم میشود و فوکوس ابتدا با پیچ درشت و سپس با پیچ ریز انجام میگیرد.
برای جواب کوتاه امتحانی میتوانید بنویسید: «ابتدا میکروسکوپ را روی سطح صاف قرار میدهیم، عدسی کمقدرت را انتخاب میکنیم و دستگاه را برای مشاهده نمونه آماده میکنیم.»
نظرات