این شعر از نقلهای بسیار مشهور میهنی در فارسی است و معمولاً برای بیان عشق به ایران، ایستادگی و دفاع از سرزمین به کار میرود.
بیت اصلی: «همه سر به سر تن به کشتن دهیم / از آن به که ایران به دشمن دهیم» یعنی بهتر است جان بدهیم، اما سرزمین خود را به دشمن نسپاریم.
متن شعر مشهور
دریغ است ایران که ویران شود
کنام پلنگان و شیران شود
همه سر به سر تن به کشتن دهیم
از آن به که ایران به دشمن دهیم
چو ایران نباشد تن من مباد
در این مرز و بوم زنده یک تن مباد
معنی ساده شعر
شاعر میگوید حیف است ایران ویران شود و جایگاه دشمنان و بیگانگان گردد. سپس تأکید میکند که مردم باید برای حفظ سرزمین خود آماده فداکاری باشند و اجازه ندهند دشمن بر کشورشان چیره شود.
مضمون شعر چیست؟
مضمون اصلی این شعر میهندوستی، غیرت، دفاع از خاک وطن و ارزش داشتن استقلال کشور است. این شعر نمیخواهد جنگطلبی را ستایش کند؛ بلکه میگوید مردم نباید در برابر ویرانی و تسلط دشمن بیتفاوت باشند.
- عشق به ایران و سرزمین مادری
- آمادگی برای فداکاری در برابر دشمن
- ناراحتی از ویرانی کشور
- ارزش دادن به آزادگی و استقلال
نکته درباره انتساب شعر
این ابیات در فرهنگ عمومی اغلب به فردوسی و شاهنامه نسبت داده میشوند، اما درباره شکل دقیق بعضی مصرعها، بهویژه بیت «چو ایران نباشد تن من مباد»، میان پژوهشگران بحث وجود دارد و در نسخههای معتبر شاهنامه به همین صورت قطعی گزارش نشده است.
برای استفاده در مدرسه: اگر فقط متن و معنی شعر خواسته شده، میتوانید آن را به عنوان «شعر مشهور میهنی» بنویسید و از نسبت دادن قطعی آن به فردوسی خودداری کنید، مگر کتاب درسی یا معلم همان انتساب را خواسته باشد.
جمعبندی
معنی کلی شعر این است که ایران سرزمینی ارزشمند است و مردم باید از آن در برابر ویرانی و دشمنی محافظت کنند. بیت «همه سر به سر تن به کشتن دهیم» نماد فداکاری و دفاع از وطن است.
پاسخ کوتاه: شاعر میگوید جان دادن بهتر از واگذار کردن ایران به دشمن است.
نظرات