طبق جدیدترین بخشنامه رسمی وزارت کشور، طرح بهروزرسانی اطلاعات اتباع خارجی دارای کارت شناسایی معتبر تا پایان خرداد ۱۴۰۵ تمدید شده و فرآیند تعیین تکلیف برگههای سرشماری و طرد اتباع غیرمجاز تشدید شده است.
موضوع ساماندهی پناهجویان و مهاجران خارجی در ماههای اخیر وارد فاز جدیدی شده است. با توجه به ابلاغیههای مکرر از سوی وزارت کشور و مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی، تمامی پناهجویانی که به صورت قانونی یا شبهقانونی در ایران حضور دارند، موظف به تطبیق وضعیت خود با قوانین جاری هستند. این اقدامات با هدف یکپارچهسازی مدیریت اطلاعات و کاهش چالشهای اقامتی صورت میگیرد.
جزئیات بخشنامه جدید تمدید اقامت و بهروزرسانی اطلاعات (خرداد ۱۴۰۵)
بر اساس ابلاغیه رسمی مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور، تمامی دارندگان کارتهای آمایش ۱۹، کارتهای موقت و برگههای تردد معتبر موظفند حداکثر تا پایان خرداد ۱۴۰۵ به دفاتر خدمات اقامت و اشتغال (کفالت) مراجعه کنند. هدف اصلی این بخشنامه، یکپارچهسازی خدمات اداری، ثبت اطلاعات جدید هویتی و مسکن و جلوگیری از رفتارهای سلیقهای در دفاتر کفالت اعلام شده است.
الزامات جدید برای تمدید مدارک شامل ارائه کد رهگیری مسکن، کد پستی معتبر، بیمه سلامت یا تأمین اجتماعی و همچنین داشتن کد ثنا برای افراد بالای ۱۸ سال است. عدم مراجعه در مهلت تعیینشده (تا ۳۱ خرداد ۱۴۰۵) منجر به قطع خودکار خدمات بانکی، مسدود شدن سیمکارتها و ابطال دفترچههای بیمه درمانی مهاجرین خواهد شد.
نکته مهم: بر اساس ضوابط اعلامی، حسابهای بانکی آن دسته از اتباع خارجی که تا تاریخ مقرر اطلاعات سکونتی خود را در سامانه سهما بروزرسانی نکنند، بدون اخطار قبلی توسط بانک مرکزی موقتاً مسدود خواهد شد.
آخرین مصوبات مجلس؛ حذف اقامت دائم و ضوابط سختگیرانه جدید
بر اساس مصوبات کمیسیون داخلی مجلس در قالب طرح اصلاح قانون ورود و اقامت اتباع خارجه، مفهوم «اقامت دائم» برای اتباع بیگانه به طور کامل لغو شده است. سیاست جدید بر پایه اقامتهای موقت مشروط (۱ ساله، ۳ ساله و در موارد خاص ۷ ساله) استوار است که تمدید آنها به تایید کارفرما و مراجع امنیتی بستگی دارد.
طبق تبصرههای الحاقی جدید، سقف جمعیتی اتباع بیگانه (به همراه همسر و فرزندان) در هیچ شهر، روستا یا استانی نباید از ۳ درصد کل جمعیت آن منطقه بیشتر شود. همچنین وزارت کشور مکلف شده است فرآیند صدور مجوزها را به گونهای مدیریت کند که سالانه ۱۰ درصد از کل جمعیت اتباع مقیم در کشور کاهش یابد.
تعیین تکلیف برگههای سرشماری و معرفی گروههای ششگانه
یکی از دغدغههای اصلی مهاجران، وضعیت برگههای سرشماری قدیمی و موقت است. طبق بخشنامه جدید، این برگهها عموماً باطل تلقی شدهاند و دیگر به صورت خودکار تمدید نخواهند شد؛ مابقی دارندگان این برگهها ملزم به خروج از کشور هستند.
تنها ۶ گروه خاص از دارندگان برگههای سرشماری واجد شرایط تبدیل مدرک یا تمدید حضور هستند که فرآیند تصمیمگیری برای آنها مشخص شده است:
راهکار پیشنهادی: اگر جزو گروههای مجاز برای تمدید نیستید، بهتر است پیش از شناسایی توسط مراجع انتظامی، از تسهیلات طرح خروج خودمعرف استفاده کنید تا مشمول ممنوعیت ورود مجدد بلندمدت نشوید.
مدل جدید اشتغال؛ طرح کفیل و ویزای کارگری ۹ ماهه
در بخشنامههای جدید، تمدید اقامت و فعالیت اقتصادی نیروی کار خارجی منوط به ضمانت رسمی و تایید کارفرمای ایرانی در سامانه شده است. طبق «طرح کفیل»، کارگران افغانستانی پس از دریافت ویزای کار مجاز، میتوانند به مدت ۹ ماه در ایران فعالیت کنند و پس از آن باید ۳ ماه به کشور خود بازگردند.
ارائه هرگونه خدمات اداری و شغلی به مهاجرین، منوط به ثبت اطلاعات در سامانه سهما و دریافت شناسه یکتای ۱۰ رقمی است. بازرسی از کارگاهها تشدید شده و کارفرمایانی که اتباع فاقد مدرک یا دارندگان برگههای سرشماری باطلشده را به کار بگیرند، مشمول جریمههای سنگین و مجازات قضایی میشوند.
طرح تشدید طرد و اخراج اتباع غیرمجاز از کشور
همزمان با تسهیل شرایط برای اتباع مجاز، سیاست طرد فوری و گسترده افراد فاقد مدرک قانونی با جدیّت تمام در سراسر استانها در حال اجرا است. بر اساس اعلام رسمی رئیس مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی، اقدامات قاطعی در این راستا صورت گرفته است:
- تاکنون بیش از ۱ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر از اتباع غیرمجاز شناسایی و از کشور طرد شدهاند.
- تنها در مرحله نخست طرح ساماندهی در استان تهران، بیش از ۴۷۰ هزار تبعه غیرمجاز از سطح کارگاهها و محلهای تجمع جمعآوری و اخراج شدهاند.
- انسداد مرزهای شرقی با تجهیزات نوین و واگذاری اختیارات ویژه به استانداریها برای شناسایی و طرد روزانه اتباع غیرمجاز، از محورهای اصلی این بخشنامه امنیتی است.
جمعبندی وضعیت جاری
خلاصه وضعیت: بخشنامه جدید سال ۱۴۰۵ مرز آشکاری میان اتباع مجاز و قانونمدار با افراد فاقد مدرک ترسیم کرده است. اولویت دولت، خروج کامل افراد غیرمجاز و قانونمند کردن کامل فعالیت و اقامت افراد مجاز از طریق سیستمهای هوشمند اداری است.
نظرات