بالا رفتن ناگهانی و بیدلیل دور موتور خودرو در زمان توقف یا به اصطلاح گاز خوردن خودرو در حالت خلاص، یکی از چالشهای فنی رایج در خودروهای خانواده پراید (انژکتوری) است. این پدیده علاوه بر ایجاد صدای ناهنجار و آزاردهنده، استهلاک قطعات را به شدت افزایش میدهد.
گاز خوردن بیدلیل پراید در حالت خلاص معمولاً به دلیل ورود هوای اضافی به موتور یا اختلال در عملکرد سنسورهای تنظیمکننده دور آرام رخ میدهد که رایجترین علت آن کثیفی یا خرابی استپر موتور، نقص سنسور موقعیت دریچه گاز (TPS) و نشتی هوا از منیفولد است.
دلایل اصلی گاز خوردن خودکار پراید در حالت درجا
سیستم سوخترسانی انژکتوری پراید بر اساس تعادل دقیق میان حجم هوای ورودی و میزان پاشش سوخت توسط کامپیوتر خودرو (ECU) مدیریت میشود. در صورتی که این تعادل به هم بخورد، دور موتور در حالت خلاص افزایش مییابد. اصلیترین بخشهای مکانیکی و الکترونیکی مسبب این مشکل عبارتند از:
- خرابی یا جرمگرفتگی استپر موتور (Idle Air Control): این قطعه وظیفه تنظیم هوای ورودی در دور آرام را بر عهده دارد. تجمع دوده و رسوبات کربنی باعث چسبیدن یا باز ماندن شفت آن شده و مسیر هوا را باز نگه میدارد؛ در نتیجه دور موتور بین ۱۲۰۰ تا ۲۰۰۰ دور در دقیقه بالا میرود.
- نقص فنی سنسور موقعیت دریچه گاز (TPS): این حسگر میزان باز شدن پولکی دریچه گاز را به کامپیوتر گزارش میدهد. در صورت خرابی یا خارج شدن سنسور از کالیبره، سیگنال اشتباه ارسال شده و با شبیهسازی وضعیت فشردن پدال گاز، خودرو خودبهخود گاز هرز میخورد.
- پدیده هواکشیدن موتور (نشتی وکیوم): هرگونه ترکخوردگی در واشر منیفولد ورودی یا پارگی شلنگهای خلاء (شلنگ بوستر ترمز و مپ سنسور) باعث ورود هوای کنترلنشده به داخل سیلندرها میشود. کامپیوتر برای جبران این هوا، سوخت بیشتری پاشیده و دور موتور بالا میرود.
- مشکلات مکانیکی دریچه و سیم گاز: گیر کردن مکانیکی سیم گاز داخل غلاف خود، فرسودگی و ضعیف شدن فنر برگشت دریچه، یا تجمع دوده غلیظ در اطراف پولکی دریچه گاز مانع از بسته شدن کامل مجرای اصلی هوا پس از رها کردن پدال میشود.
نکته مهم: نوسان دور موتور پراید (بالا و پایین رفتن مداوم عقربه دور موتور بین ۱ تا ۲ هزار) معمولاً نشانه مستقیم از خرابی یا کثیفی استپر موتور است، در حالی که گاز خوردن ثابت و یکنواخت در دورهای بالا بیشتر به سنسور دریچه گاز و یا نشتی شدید منیفولد مربوط میشود.
سنسورهای فرعی مؤثر بر افزایش دور آرام موتور
علاوه بر قطعات اصلی یاد شده، برخی دیگر از حسگرهای الکترونیکی خودرو نیز میتوانند به صورت غیرمستقیم فرمان افزایش گاز خودرو را صادر کنند:
این سنسور میزان خلاء درون منیفولد را میسنجد. خرابی مپ سنسور یا پارگی شلنگ اتصال آن، باعث محاسبه اشتباه حجم هوای ورودی توسط ECU شده و سیستم را دچار خطای پاشش سنگین سوخت و گاز هرز میکند.
اگر این حسگر اطلاعات نادرستی مبنی بر سرد بودن بیش از حد موتور ارسال کند، کامپیوتر خودرو را به صورت مداوم در حالت ساسات اتوماتیک نگه میدارد تا موتور گرم شود؛ این امر دور موتور درجا را بالا میبرد.
بهمریختگی برنامهریزی یا انباشت خطاهای موقت در حافظه ECU (به ویژه پس از تعویض قطعاتی مثل استپر بدون تعریف مجدد آنها) موجب عدم هماهنگی در پاشش سوخت و تنظیم دور آرام خواهد شد.
راهنمای عیبیابی مرحلهبهمرحله بدون نیاز به دستگاه
اگر پراید شما در حالت خلاص یا هنگام گرفتن کلاچ به شدت گاز میخورد، میتوانید با دنبال کردن مراحل زیر، علت اولیه را بررسی و شناسایی کنید:
- ۱
در اولین قدم، مجرای ورودی هوا و بدنه دریچه گاز را از نظر تجمع چربی، دوده و جرم بررسی کرده و در صورت نیاز با اسپری مخصوص انژکتورشور تمیز کنید.
- ۲
سلامت ظاهری و میزان کشیدگی سیم گاز را چک کنید؛ پدال گاز باید به راحتی بازی کند و لبه کفی خودرو یا موکت زیر پا مانع برگشت کامل آن نشود.
- ۳
به صدای کارکرد موتور در حالت درجا گوش دهید؛ وجود صدای اصطلاحاً «هیس» مانند در محفظه موتور نشاندهنده نشتی هوا از شلنگهای وکیوم یا منیفولد است.
- ۴
پس از تمیزکاری قطعات، فرآیند ریست حافظه ECU را با باز و بسته کردن متوالی سوئیچ (۳ بار و هر بار به مدت ۲۰ ثانیه) جهت کالیبره شدن استپر انجام دهید.
یک فوت کوزهگری: برای تست سلامت سنسور دریچه گاز بدون دستگاه، در زمان روشن بودن خودرو و بالا بودن دور موتور، سوکت سنسور دریچه گاز را جدا کنید. اگر دور موتور بلافاصله کاهش یافت و ثابت شد، سنسور موقعیت دریچه گاز معیوب است و نیاز به تعویض دارد.
عوارض پشت گوش انداختن مشکل گاز هرز خودرو
نادیده گرفتن مشکل بالا ماندن دور موتور پراید در حالت خلاص میتواند پیامدها و هزینههای جانبی سنگینی را به همراه داشته باشد:
- افزایش شدید مصرف سوخت: بالا ماندن مداوم دور موتور در ترافیکهای شهری و پشت چراغ قرمزها، مصرف بنزین خودرو را به طور چشمگیری افزایش میدهد.
- داغ کردن موتور و استهلاک قطعات: بالا بودن دور موتور در حالت سکون، مانع از خنککاری مناسب خودرو شده و ریسک سوختن واشر سرسیلندر را بالا میبرد. همچنین استهلاک صفحه کلاچ هنگام تعویض دنده افزایش مییابد.
- کاهش بازدهی ترمزها: به دلیل بالا بودن دور آرام موتور، نیروی بازدارنده یا همان «ترمز موتور» به شدت کاهش مییابد که این امر فشار مضاعفی را به سیستم لنتها و دیسک چرخ وارد میسازد.
جمعبندی و راهکار نهایی
جواب پیشنهادی: برای حل قطعی مشکل گاز خوردن پراید، ابتدا مجموعه دریچه گاز و شفت استپر را با اسپری تمیز کنید. در صورت عدم رفع مشکل، اورینگ لاستیکی استپر را از نظر سلامت بررسی نمایید تا مانع ورود هوای دزدی شود. اگر عیب برطرف نشد، تعویض سنسور دریچه گاز یا دیاگ زدن جهت بررسی ولتاژ قطعات الزامی است.
این مشکل به دو دلیل رخ میدهد: اول عدم انجام فرآیند معرفی قطعه به ECU (عملیات کالیبرهسازی با سوئیچ) و دوم احتمال خرابی یا جا نرسیدن درست اورینگ لاستیکی استپر که باعث مکش هوای دزدی به داخل موتور میشود.
هنگام اتصال به دیاگ، در حالت خلاص و بدون فشردن پدال، زاویه دریچه گاز باید دقیقاً صفر درجه و ولتاژ خروجی آن در محدوده استاندارد (حدود ۰.۴ تا ۰.۶ ولت) باشد. هرگونه نوسان یا عدد بالاتر، نشاندهنده خرابی سنسور است.
بله، گرفتگی یا پاشش نامنظم سوزنهای انژکتور مخلوط سوخت و هوا را از حالت تعادل خارج کرده و گاهی اوقات سیستم برای جلوگیری از خاموش شدن خودرو، دور موتور را به صورت کاذب بالا میبرد.
نظرات