سوگو

شانه ات را دیر آوردی سرم را باد برد خشت خشت و آجر آجر پیکرم را باد برد

4 دقیقه مطالعه

بیت معروف «شانه‌ات را دیر آوردی، سرم را باد برد / خشت‌خشت و آجرآجر، پیکرم را باد برد» مطلع غزلی عاشقانه و اندوهگین از حامد عسکری، شاعر معاصر ایرانی است که با الهام از فضای ویرانی زلزله بم و استعاره فروپاشی کالبد انسان سروده شده است.

این بیت از زیباترین و تکان‌دهنده‌ترین نمونه‌های غزل معاصر است که به دلیل زبان ملموس، عاطفه عمیق و واژگان تصویرسازش، جایگاه ویژه‌ای در میان مخاطبان شعر امروز پیدا کرده است. شاعر در این اثر، رنج تنهایی و تاخیر در حمایت عاطفی را به زیباترین شکل ممکن به تصویر می‌کشد.

متن کامل غزل شانه‌ات را دیر آوردی سرم را باد برد

در این بخش، ابیات کامل این غزل ماندگار برای علاقه‌مندان به شعر معاصر آورده شده است تا بتوانید از جریان یکدست عاطفی این اثر لذت ببرید:

شانه‌ات را دیر آوردی، سرم را باد بردخشت‌خشت و آجرآجر، پیکرم را باد برد
من بلوطی پیر بودم، پای یک کوه بلندنیمه‌ای از هیمه‌های بسترم را باد برد
خواستار نوبهارم در زمستان سکوتمخمل سبز قبای اخگرم را باد برد
دیر کردی، نیمه عاشق‌ترم را باد بردبی تو حتی واژه‌های دفترم را باد برد
آمدی اما زمانی که دگر کار از کار گذشته استشعله‌های روشن خاکسترم را باد برد

جمع‌بندی پیام شعر

جواب پیشنهادی: پیام محوری این غزل بر پایه مفهوم ادبی «نوشدارو بعد از مرگ سهراب» استوار است؛ یعنی التیام، آغوش و حمایتی که آن‌قدر دیر به دست عاشق می‌رسد که دیگر وجود او دچار فروپاشی شده و حضور معشوق توانایی جبران این ویرانی را ندارد.

شناسنامه شعر و مشخصات شاعر

شاعر اصلی این غزل غنی، حامد عسکری، شاعر، نویسنده و ترانه‌سرای سرشناس معاصر اهل بم است. این غزل در کتاب‌های رسمی او نظیر مجموعه شعر «خانمی که شما باشید» به چاپ رسیده و اصالت آن کاملاً تایید شده است.

نکته مهم: در فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی، این شعر گاهی به اشتباه به نام شاعران دیگری چون علیرضا آذر یا فاضل نظری نسبت داده می‌شود. علت این انتساب نادرست، شباهت عمیق لحن روایی، فضای غمگین و ضرب‌آهنگ احساسی این اثر با سبک اشعار شاعران نامبرده است؛ اما مالکیت معنوی اثر به طور قطع متعلق به حامد عسکری است.

تحلیل مفهوم و استعاره‌های شاه‌بیت

شاه‌بیت این غزل سرشار از آرایه‌های ادبی ظریف و تصویرسازی‌های فیزیکی ملموس است که در ادامه به رمزگشایی آن‌ها می‌پردازیم:

نماد شانه: شانه در ادبیات عاشقانه همیشه نماد تکیه‌گاه، آغوش امن، پناهگاه و تسکین‌دهنده رنج‌هاست. تعبیر «دیر آوردن شانه» کنایه از زمان‌پریشی عاطفی و بی‌فایده بودن حمایت پس از وقوع فاجعه روحی است.
استعاره باد: عبارت‌های «سرم را باد برد» و «پیکرم را باد برد» حاوی استعاره مکنیه و تشخیص هستند. باد در این بیت نماد تندباد حوادث، گذر بی‌رحمانه زمان، سرنوشت و عامل فراموشی و زوال تدریجی هویت عاشق است.
تصویرسازی خشت و آجر: ترکیب «خشت‌خشت و آجرآجر» تشبیهی روندی از فروپاشی کل وجود جسمانی و روانی انسان به یک عمارت و بنای خشتی در حال تخریب است. این تعبیر نشان می‌دهد که نابودی انسان ناگهانی نبوده، بلکه به صورت ذره‌ذره و آوارگونه رخ داده است.

تاثیر جغرافیای بم و حادثه زلزله بر واژگان شعر

برای درک عمیق‌تر این غزل، باید به ریشه‌های روان‌شناختی و زیستی واژه‌ها در کلام حامد عسکری نگاه کنیم. جغرافیا و سرگذشت شاعر نقش کلیدی در خلق این تصاویر داشته است:حامد عسکری متولد و بزرگ‌شده شهر تاریخی بم است. تجربه زیسته زوال‌بار و تکان‌دهنده او از زلزله مهیب سال ۱۳۸۲ بم و آوار شدن ارگ خشتی و تاریخی این شهر، به شدت بر ناخودآگاه عاطفی و ساختار واژگان او سایه انداخته است.

استفاده از عناصری مانند خشت، آجر، ویرانی کالبد و آوار در این غزل، نمود عینی و نمادین همان فاجعه جغرافیایی است. شاعر با هنرمندی تمام، ویرانی فیزیکی زادگاهش را به ابزاری برای بیان ویرانی درونی و فروپاشی عاطفی خود در غیاب معشوق تبدیل کرده است تا مخاطب سنگینی این فقدان را با تمام وجود حس کند.

سوالات متداول کاربران

آیا این شعر در قالب دکلمه یا موسیقی نیز اجرا شده است؟
بله، به دلیل زبان ملموس و تصویرسازی معماری بدن، این غزل بارها توسط خوانندگان سنتی و پاپ و همچنین گویندگان پادکست‌های ادبی به صورت دکلمه با موسیقی متن‌های اندوهگین بازخوانی شده و در رسانه‌های اجتماعی بسیار وایرال است.
کدام کتاب حامد عسکری شامل این غزل است؟
این غزل مشهور در مجموعه شعر «خانمی که شما باشید» توسط انتشارات فصل پنجم به چاپ رسیده که یکی از پرمخاطب‌ترین مجموعه‌های غزل معاصر در دهه‌های اخیر به شمار می‌رود.

تازه‌ترین مطالب

همه مطالب

پیشنهاد مطالعه

چند مطلب تصادفی از آرشیو سوگو، شاید این‌ها هم به کارتان بیاید.

نظرات

هنوز نظری ثبت نشده. اولین نفر باشید!