مهمترین محصول کشاورزی کشور عراق چیست
مهمترین محصول کشاورزی کشور عراق از نظر اهمیت استراتژیک، امنیت غذایی و میزان سطح زیر کشت گندم است، در حالی که از نظر پیشینه تاریخی و صادرات غیرنفتی، خرما جایگاه نخست را دارد.
تلاقی استراتژی و سنت در اراضی بینالنهرین
پاسخ به این پرسش که مهمترین محصول کشاورزی کشور عراق چیست، نیازمند تفکیک میان امنیت غذایی و تجارت غیرنفتی است. جغرافیای اقتصادی این کشور همواره تحت تاثیر دو شریان حیاتی دجله و فرات بوده و ساختار زراعتی آن بر اساس این منابع آبی شکل گرفته است.
از دیدگاه تامین مایحتاج اساسی و سطح زیر کشت، غلاتی مانند گندم و جو بیش از ۸۰ درصد زمینهای زراعی را به خود اختصاص دادهاند. در مقابل، از منظر ارزآوری، قدمت تاریخی و شهرت بینالمللی، درخت نخل و محصول خرما نماد اصلی مزارع این کشور محسوب میشود. این دوگانگی نشان میدهد که چگونه ساختار اقتصادی این کشور میان پایداری غذایی داخلی و توسعه صادرات سنتی تقسیم شده است.
جایگاه غلات در سبد غذایی عراق
وزارت کشاورزی عراق در سالهای اخیر با اجرای برنامههای حمایتی، رکورد تولید گندم را به بیش از ۶ میلیون تن رسیده است. این جهش تولید گام بزرگی برای کاهش وابستگی به واردات اقلام اساسی آرد و نان در این کشور به شمار میرود.
جو به عنوان دومین غله بزرگ، هم در مزارع دیم شمال و هم در مناطق آبی مرکز برای تامین خوراک دام کشت میشود. با این حال، پایداری خودکفایی غلات در این منطقه به شدت تحت تاثیر نوسانات اقلیمی، میزان بارندگی سالانه و تغییرات دبی رودخانههای ورودی قرار دارد که کشاورزان را ملزم به مدیریت دقیق منابع آبی میسازد.
طلای قهوهای؛ پیشتازی خرما در بازارهای صادراتی
عراق با صادرات سالانه بیش از ۷۰۰ هزار تن خرما، یکی از قطبهای اصلی این محصول در جهان به شمار میرود. باغداری نخل بخش بزرگی از نیروی کار روستایی را در حاشیه رودخانهها به خود اختصاص داده و منبع اصلی درآمد ارزی بخش کشاورزی است.
بیش از نیمی از حجم تولیدات باغی این بخش به خرمای زاهدی (زهدی) با ویژگی ماندگاری بالا و رنگ طلایی اختصاص دارد. این رقم به دلیل بافت نیمهخشک، حملونقل آسانی داشته و محبوبترین گزینه برای بازارهای صادراتی در آسیا و اروپا محسوب میشود.
بزرگترین تجمع درختان نخل بارور و کارگاههای مدرن بستهبندی ارقام مختلف خرما در بخشهای مرکزی.
تولیدکننده مرغوبترین نمونههای خرمای نرم و تازه که بیشتر به مصارف داخلی و صنایع تبدیلی محلی میرسند.
تنوعبخشی به اقلام فرعی زراعی
علاوه بر دو قطب اصلی یاد شده، اراضی حاشیه رودخانهها بستر مناسبی برای کشت انواع محصولات صیفی و باغی فراهم کردهاند که نیاز بازارهای شهری بزرگ مانند بغداد و بصره را پوشش میدهند.
نقشه راه انتخاب شیوه توسعه مزارع در عراق
با توجه به شرایط محیطی و اقتصادی موجود، اولویتبندی توسعه کشت ارقام مختلف بر اساس الگوهای زیر صورت میگیرد:
توسعه مزارع گندم در مناطق شمالی مشروط به پایداری بارندگیهای زمستانه.
تمرکز بر نخلکاری در مناطق مرکزی و جنوبی به دلیل مقاومت بالای نخل به شوری خاک.
کشت برنج صامتی و عنبر صرفاً در فصول پرآب و در محدوده تالابهای جنوبی.
جمعبندی بررسی اراضی بینالنهرین
جواب پیشنهادی: هرچند از نظر تجاری و تاریخی خرما نماد بینالمللی این کشور است، اما تحولات سالهای اخیر نشان میدهد که گندم به عنوان محور اصلی امنیت غذایی، بالاترین سهم حمایتی و حیاتیترین جایگاه را در بخش کشاورزی عراق دارد.
پرسشهای متداول کاربران
استان بغداد با حدود ۲۰ درصد، بابل با ۱۵.۵ درصد و کربلا با ۱۳.۵ درصد از کل تولید، اصلیترین قطبهای نخلخیزی عراق به شمار میروند.
ارقام زاهدی، گنتار، برحی و مکتوم بیشترین حجم صادرات را دارند و ارقام حلاوی و خضراوی در رتبههای بعدی قرار میگیرند.
وزارت کشاورزی عراق برنامهریزی کرده است تا با بهرهگیری از فناوری کشت بافت، تعداد نخلهای بارور را تا سال ۲۰۲۷ به ۲۵ میلیون اصله برساند.
نظرات