این سؤال به مراحل روش علمی مربوط است؛ یعنی وقتی برای حل یک مسئله، یک پاسخ احتمالی و قابل بررسی پیشنهاد میکنیم.
جواب: پیشنهاد راه حل منطقی و قابل آزمایش برای حل یک مسئله، فرضیه نام دارد.
فرضیه یعنی چه؟
فرضیه یک حدس علمی و منطقی است که برای توضیح یک مسئله یا پاسخ دادن به یک پرسش مطرح میشود و باید بتوان آن را با آزمایش، مشاهده یا اندازهگیری بررسی کرد.
پس هر حدسی فرضیه علمی نیست. فرضیه زمانی ارزش دارد که روشن، دقیق و قابل آزمون باشد.
جای فرضیه در روش علمی
در روش علمی، معمولاً ابتدا مسئله یا پرسش را مشخص میکنیم، سپس برای آن یک پاسخ احتمالی میدهیم و بعد با آزمایش یا مشاهده، درستی یا نادرستی آن را میسنجیم.
۱. مسئله
یک پرسش یا مشکل علمی مطرح میشود.
۲. فرضیه
یک پاسخ منطقی و قابل آزمایش پیشنهاد میکنیم.
۳. آزمایش
با داده و مشاهده بررسی میکنیم که فرضیه تأیید میشود یا نه.
مثال ساده از فرضیه
اگر بگوییم «اگر گیاه نور بیشتری دریافت کند، رشد آن بیشتر میشود»، یک فرضیه ساختهایم؛ چون میتوان مقدار نور و رشد گیاه را اندازه گرفت و نتیجه را بررسی کرد.
ویژگیهای یک فرضیه خوب
- قابل آزمایش باشد: بتوان با مشاهده یا آزمایش آن را بررسی کرد.
- روشن و دقیق باشد: معلوم باشد دقیقاً چه چیزی قرار است سنجیده شود.
- منطقی باشد: بر پایه دانستهها، تجربه یا مشاهده قبلی مطرح شود.
- قابل رد یا تأیید باشد: نتیجه آزمایش بتواند آن را پشتیبانی یا رد کند.
تفاوت فرضیه و نظریه
فرضیه یک پاسخ احتمالی در آغاز بررسی است؛ اما نظریه علمی توضیحی گستردهتر است که با شواهد و آزمایشهای فراوان پشتیبانی شده است.
پاسخ آماده برای نوشتن در دفتر: به پیشنهاد راه حل منطقی و قابل آزمایش برای حل یک مسئله، فرضیه میگویند.
در بعضی کتابها از عبارت «فرضیهسازی» هم استفاده میشود؛ یعنی مرحلهای که در آن فرضیه مطرح میکنیم.
نظرات