سومین سیاره در منظومه شمسی زمین نام دارد که به دلیل داشتن آب و هوا، تنها سیاره دارای حیات است.
در کتاب علوم تجربی پایه چهارم ابتدایی و در درس آسمان در شب، دانشآموزان با شگفتیهای فضا و سیاراتی که به دور خورشید میچرخند آشنا میشوند. زمین، خانهی زیبای ما، موقعیت بسیار خاصی در این ساختار عظیم دارد که در ادامه به بررسی دقیق آن میپردازیم.
ترتیب سیاره های منظومه شمسی از خورشید
منظومه شمسی از یک ستاره بزرگ و پرنور به نام خورشید در مرکز و هشت سیاره اصلی تشکیل شده است که در مسیرهای مشخصی به دور آن می چرخند. سیارات منظومه شمسی بر اساس نزدیک بودن به خورشید به ترتیب خاصی قرار گرفته اند که زمین در این صف طولانی، جایگاه سوم را به خود اختصاص داده است.
برای درک بهتر موقعیت زمین، نگاهی به همسایگان آن بر اساس فاصله از خورشید میاندازیم:
- عطارد (تیر): نزدیک ترین سیاره به خورشید و بسیار داغ و کوچک است.
- زهره (ناهید): دومین سیاره و داغ ترین عضو منظومه شمسی به دلیل ابرهای ضخیم است.
- زمین: سومین سیاره، خانه زیبا و آبی رنگ ما که شرایط زندگی در آن فراهم است.
- مریخ (بهرام): چهارمین سیاره که به دلیل خاک آهن دارش به سیاره سرخ معروف است.
چرا زمین تنها سیاره دارای حیات در علوم چهارم است؟
در کتاب علوم تجربی پایه چهارم ابتدایی، دانش آموزان یاد می گیرند که زمین یک ویژگی بسیار خاص و منحصربهفرد دارد و آن وجود حیات (زندگی انسان ها، گیاهان و جانوران) است. این زیستپذیری به دلایل علمی متعددی بستگی دارد:
فاصله طلایی از خورشید: زمین نه آنقدر به خورشید نزدیک است که همه چیز در آن بسوزد (مثل عطارد) و نه آنقدر دور است که از سرما یخ بزند (مثل نپتون). این فاصله مناسب، دمایی متعادل ایجاد کرده است.
وجود آب مایع: حدود ۷۰ درصد از سطح زمین را آب های مایع یعنی اقیانوس ها و دریاها پوشانده اند که مایه اصلی زندگی هستند.
هوای مناسب برای تنفس: اطراف زمین را لایه ای از هوا (جو یا اتمسفر) فرا گرفته که دارای گاز اکسیژن است و موجودات زنده برای زنده ماندن به آن نیاز دارند.
نکته مهم: جو زمین علاوه بر تامین اکسیژن، مانند یک ماسک یا سپر قدرتمند عمل می کند و جلوی پرتوهای خطرناک و آزاردهنده خورشید را می گیرد تا به موجودات زنده آسیبی نرسد.
حرکت های سیاره زمین و پیدایش شب و روز
زمین در فضا ثابت نیست و دو نوع حرکت اصلی و بسیار مهم دارد که زندگی و زمانبندی ما روی این سیاره را شکل می دهند. این مراحل به ترتیب زیر عمل میکنند:
ماه؛ تنها همسایه وفادار و قمر زمین
در آسمان شب، نزدیک ترین همسایه فضایی ما ماه است. زمین تنها یک قمر طبیعی دارد که در یک مسیر دایرهای شکل به دور آن می چرخد. نکته جالب اینجاست که ماه از خود نوری ندارد، بلکه درست مثل یک آینه بزرگ، نور خورشید را به سمت زمین بازتاب می دهد که ما در شب به آن مهتاب می گوییم.
جمعبندی درس آسمان در شب
خلاصه مطلب: در بررسی ویژگی های سیاره زمین علوم چهارم آموختیم که زمین به عنوان سومین سیاره منظومه شمسی، تنها جایگاه شناختهشدهای است که به دلیل داشتن اکسیژن، آب مایع و فاصله مناسب از خورشید، شرایط لازم برای زندگی گیاهان، جانوران و انسانها را دارا میباشد.
سوالات متداول دانشآموزان
ستاره ها مثل خورشید از خود نور و گرما تولید می کنند، اما سیارات مثل زمین از خود نوری ندارند و تاریک هستند؛ آنها فقط نور خورشید را بازتاب می دهند.
سیاره زهره (که قبل از زمین قرار دارد) و سیاره مریخ (که بعد از زمین قرار گرفته است) دو همسایه نزدیک و مستقیم کره زمین در منظومه شمسی هستند.
چون وقتی فضانوردان از فضا به زمین نگاه می کنند، به دلیل وجود مقدار بسیار زیاد آب، دریاها و اقیانوس ها، زمین به شکل یک کره زیبای آبی و سفید دیده می شود.
نظرات