اگر دنبال ترتیب سلسلههای ایران از قدیم تا دوران معاصر هستید، باید توجه کنید که بعضی حکومتها همزمان یا محلی بودهاند و همه آنها بر تمام ایران امروز حکومت نکردهاند. با این حال، جدول زیر یک خط زمانی آموزشی و مرتب از مهمترین دورهها میدهد.
فهرست سریع سلسلههای ایران به ترتیب
- مادها
- هخامنشیان
- اسکندر و سلوکیان
- اشکانیان یا پارتیان
- ساسانیان
- دوره خلافت و حکومتهای ایرانی پس از اسلام
- طاهریان، صفاریان، سامانیان، آلبویه و غزنویان
- سلجوقیان و خوارزمشاهیان
- ایلخانان و حکومتهای پس از مغول
- تیموریان
- صفویان
- افشاریان
- زندیان
- قاجاریان
- پهلوی
جدول کامل سلسلهها و دورهها
| ترتیب | سلسله یا دوره | حدود سالهای حکومت | نکته مهم |
|---|---|---|---|
| ۱ | عیلامیان | پیش از دورههای ایرانی تا ۵۳۹ ق.م | از کهنترین تمدنهای مهم در جنوب غرب ایران |
| ۲ | مادها | حدود ۷۲۸ تا ۵۵۰ ق.م | از نخستین پادشاهیهای ایرانی شناختهشده |
| ۳ | هخامنشیان | ۵۵۹ تا ۳۳۰ ق.م | امپراتوری بزرگ با شاهانی مانند کوروش و داریوش |
| ۴ | اسکندر و سلوکیان | ۳۳۰ تا ۲۴۷ ق.م | دوره نفوذ یونانی پس از سقوط هخامنشیان |
| ۵ | اشکانیان | ۲۴۷ ق.م تا ۲۲۴ م | رقیب مهم روم و حکومت طولانی پارتیان |
| ۶ | ساسانیان | ۲۲۴ تا ۶۵۱ م | آخرین شاهنشاهی بزرگ ایران پیش از اسلام |
| ۷ | دوره خلافت و آغاز اسلام | ۶۴۰ تا ۸۲۹ م | ایران زیر نفوذ خلافتهای اسلامی قرار گرفت |
| ۸ | حکومتهای ایرانی میاندوره | ۸۲۱ تا ۱۰۵۵ م | طاهریان، صفاریان، سامانیان، آلبویه و حکومتهای همدوره |
| ۹ | سلجوقیان | ۱۰۳۸ تا ۱۱۵۷ م | قدرت بزرگ ترکتبار در ایران و منطقه |
| ۱۰ | خوارزمشاهیان | ۱۰۷۷ تا ۱۲۳۱ م | حکومت مهم پیش از هجوم مغول |
| ۱۱ | مغولان و ایلخانان | ۱۲۲۰ تا ۱۳۳۵ م | دوره تسلط مغول و سپس ایلخانان در ایران |
| ۱۲ | تیموریان | ۱۳۷۰ تا ۱۵۰۷ م | دوره مهم فرهنگی با مرکزیت هرات و سمرقند |
| ۱۳ | صفویان | ۱۵۰۱ یا ۱۵۰۲ تا ۱۷۳۶ م | دوره یکپارچگی سیاسی و رسمی شدن تشیع |
| ۱۴ | افشاریان | ۱۷۳۶ تا حدود ۱۷۴۷ یا ۱۷۹۶ م | با نادرشاه افشار به قدرت رسیدند |
| ۱۵ | زندیان | حدود ۱۷۵۰ تا ۱۷۹۴ م | کریمخان زند و مرکزیت شیراز |
| ۱۶ | قاجاریان | ۱۷۹۴ تا ۱۹۲۵ م | تهران پایتخت شد و ایران وارد دوره جدید روابط جهانی شد |
| ۱۷ | پهلوی | ۱۹۲۵ تا ۱۹۷۹ م | آخرین سلسله پادشاهی ایران |
دورههای مهم را چگونه حفظ کنیم؟
چند نکته برای تحقیق مدرسه
وقتی از «سلسلههای ایران» حرف میزنیم، منظور همیشه یک حکومت سراسری و هممرز با ایران امروز نیست. بعضی سلسلهها فقط بخشی از ایران یا قلمرو فرهنگی ایران را اداره میکردند. همچنین تاریخ شروع و پایان بعضی دورهها در منابع مختلف کمی متفاوت نوشته میشود، چون قدرت سیاسی به تدریج منتقل شده است.
جمعبندی
ترتیب ساده و قابل حفظ سلسلههای ایران از قدیم تا معاصر این است: مادها، هخامنشیان، سلوکیان، اشکانیان، ساسانیان، حکومتهای ایرانی و اسلامی پس از اسلام، سلجوقیان، ایلخانان، تیموریان، صفویان، افشاریان، زندیان، قاجاریان و پهلوی. برای کار مدرسه، بهتر است این ترتیب را همراه با جدول تاریخها و یک نکته کوتاه از هر دوره بنویسید.
نظرات