چرا ایرانیان از بنیعباس حمایت کردند و آنها را به قدرت رساندند؟
۱. مخالفت با امویان:
- امویان سیاستهای تبعیضآمیزی علیه غیرعربها (موالی)، از جمله ایرانیان، داشتند. ایرانیان به عنوان شهروندان درجهدوّم تحت فشار مالیاتی و اجتماعی بودند.
- شعار بنیعباس «الرضا من آل محمد» (خشنودی از خاندان پیامبر) بود که برای جلب حمایت ایرانیانِ ناراضی از امویان طراحی شد.
۲. نقش ایرانیان در قیام عباسیان:
- ابومسلم خراسانی (فرمانده ایرانی) رهبری نظامی قیام را برعهده داشت و با بسیج نیروهای ایرانی، امویان را سرنگون کرد.
- شهر مرو (خراسان) پایگاه اصلی تبلیغات عباسیان بود.
۳. وعدههای اصلاحطلبی:
- عباسیان وعده دادند که حکومتی عادلانهتر بر اساس اسلام واقعی (نه نژاد عرب) ایجاد کنند.
---
چرا مردم (بهویژه ایرانیان) از حکومت بنیعباس ناراضی شدند؟
۱. تغییر سیاستهای عباسیان پس از به قدرت رسیدن:
- با وجود نقش کلیدی ایرانیان در انقلاب، خلفای عباسی بهتدریج به عربها و ترکها نزدیک شدند (مانند استخدام ترکها در ارتش).
- وزیران ایرانی مانند برمکیان ابتدا قدرتمند بودند، اما هارونالرشید آنها را سرکوب کرد.
۲. مالیاتهای سنگین و فساد اداری:
- عباسیان نیز مانند امویان، مالیاتهای ظالمانه (مانند خراج) را ادامه دادند.
- فساد در سیستم دیوانی افزایش یافت.
۳. شکاف طبقاتی و ظلم به مردم عادی:
- خلفای عباسی در بغداد زندگی اشرافی داشتند، درحالی که فقر در جامعه گسترده بود.
- قیامهای مردمی مانند شورش زنج (بردگان سیاه) و قیام بابک خرمدین نشاندهنده نارضایتی بود.
۴. تضعیف حکومت مرکزی و ظهور سلسلههای مستقل:
- با ضعف عباسیان، ایرانیان حکومتهای مستقل مانند طاهریان، صفاریان و سامانیان را تأسیس کردند.
---
جمعبندی:
- علت حمایت اولیه: امید به عدالت و پایان تبعیض علیه ایرانیان.
- علت نارضایتی: بازگشت به سیاستهای امویان، فساد و بیعدالتی اقتصادی.