دو مورد از مشهورترین آثار تاریخی کرمانشاه مجموعه باستانی طاق بستان و سنگنبشته بیستون هستند.
پیشینه باستانی و اهمیت تاریخی کرمانشاه
کرمانشاه به عنوان گهواره تمدن زاگرس، یکی از غنیترین مناطق ایران از نظر میراث فرهنگی و باستانی است. این منطقه به دلیل قرارگیری در شاهراه ارتباطی فلات ایران به بینالنهرین که در دوران باستان به عنوان جاده شاهی و بعدها جاده ابریشم شناخته میشد، همواره مورد توجه شاهان، سرداران و کاروانیان بوده است.
این دیار کهن زنجیره کاملی از ادوار مختلف زیست بشری شامل دوران پارینهسنگی، نوسنگی، ماد، هخامنشی، اشکانی، ساسانی تا دوران اسلامی را در خود جای داده و به همین جهت در میان باستانشناسان به عنوان یک موزه روباز و ارزشمند در غرب ایران شناخته میشود.
۱. مجموعه باستانی طاق بستان (تاق وه سان)
طاق بستان مجموعهای شاهکار از سنگنگارهها و کتیبههای صخرهای دوره ساسانی (قرن سوم تا پنجم میلادی) است که در شمال شهر کرمانشاه و در دامنه کوهی به همین نام قرار دارد. این محوطه باستانی به دلیل ظرافت در طراحی و نمایش جزئیات پوشاک و ابزار آلات آن دوران، اهمیت تاریخی بسیار بالایی دارد.
این مجموعه شامل دو طاق بزرگ و کوچک و یک نقشبرجسته برجسته است که صحنههای تاریخی مهمی مانند تاجگذاری پادشاهان ساسانی از جمله خسروپرویز، اردشیر دوم، شاپور دوم و شاپور سوم را به همراه صحنههای پرجزییات شکارگاه سلطنتی گراز و گوزن به تصویر کشیده است.
وجود چشمههای طبیعی پرآب و دریاچه مصنوعی در مجاورت این سنگنگارههای صخرهای، طاق بستان را به یکی از زیباترین جاذبههای باستانی و تفریحی ایران تبدیل کرده که در نوبت ثبت جهانی یونسکو قرار دارد.
نکته مهم: سنگنگارههای طاق بستان به دلیل تصویر کردن دقیق آلات موسیقی باستانی مانند چنگ، یکی از مهمترین مستندات تاریخ موسیقی در دوران پیش از اسلام به شمار میروند.
۲. کتیبه و محوطه جهانی بیستون
محوطه باستانی بیستون در ۳۰ کیلومتری شرق کرمانشاه، نخستین و شاخصترین اثر ثبتشده این استان در فهرست میراث جهانی یونسکو (سال ۲۰۰۶) است که اعتبار بینالمللی بسیار بالایی در حوزه تاریخ جهان دارد.
بزارگترین سنگنبشته جهان به دستور داریوش بزرگ هخامنشی به سه زبان عیلامی، بابلی و پارسی باستان در دل کوه رفیع بیستون حک شده که کلید رمزگشایی خط میخی در جهان باستانشناسی محسوب میشود. این کتیبه شرح پیروزی داریوش بر گئومات مغ و شورشیان است.فراتر از کتیبه داریوش، آثار ارزشمند دیگری نیز در این محوطه وسیع قرار گرفتهاند که تداعیگر ادوار مختلف تاریخ هستند؛ از جمله مجسمه هرکول متعلق به دوره سلوکی، دیواره عظیم و اسرارآمیز فرهادتراش، غارهای پیش از تاریخ و کاروانسرای شاهعباسی که امروزه به عنوان هتل سنتی کاربری دارد.
دیگر دیدنیهای باستانی و تاریخی برجسته کرمانشاه
اگرچه طاق بستان و بیستون دو نگین درخشان این دیار هستند، اما آثار باستانی استان کرمانشاه به این دو مورد محدود نمیشود و نقاط دیدنی دیگری نیز در این منطقه خودنمایی میکنند:
معبد آناهیتا در کنگاور: دومین بنای سنگی بزرگ ایران پس از تخت جمشید است که با ستونهای ضخیم سنگی جهت ستایش ایزدبانوی آب و باروری در دوران باستان بنا شده است.
تکیه معاونالملک: شاهکار معماری و کاشیکاری مذهبی دوره قاجار در مرکز شهر کرمانشاه است که کاشیهای برجسته و هفترنگ آن تصاویر پادشاهان اساطیری و وقایع مذهبی را روایت میکنند.
سنگنگاره آنوبانینی: واقع در سرپل ذهاب با قدمت نزدیک به ۴۸۰۰ سال، قدیمیترین نقشبرجسته آسیا متعلق به تمدن لولوبیها است که الگوی اصلی کتیبه بیستون بوده است.
طاق گرا (طاق شیرین): بنای مستطیلشکل سنگی مربوط به اواخر دوره ساسانی یا اشکانی در گردنه پاتاق است که به عنوان ایستگاه مرزی یا بنای یادبود استفاده میشده است.
جمعبندی میراث باستانی
جواب پیشنهادی: برای پاسخ به سوالات درسی و عمومی، نام بردن از طاق بستان و بیستون به عنوان دو اثر نمادین و جهانی استان کرمانشاه بهترین و کاملترین پاسخ ممکن است.
نظرات