معنی ضرب المثل هرچه کنی به خود کنی کلاس سوم

معنی ضرب المثل هرچه کنی به خود کنی کلاس سوم

ضرب‌المثل‌ها بخش مهمی از فرهنگ و ادبیات ما هستند که پندهای بزرگی را در قالب جملاتی کوتاه و شیرین به ما یاد می‌دهند. ضرب‌المثل «هرچه کنی به خود کنی، گر همه نیک و بد کنی» یکی از آشناترین مَثَل‌های فارسی است که دانش‌آموزان پایه سوم ابتدایی در کتاب نگارش و فارسی خود با آن آشنا می‌شوند. این عبارت به ما یادآوری می‌کند که دنیا مانند یک آینه بزرگ رفتار می‌کند و رفتارهای ما بی‌پاسخ نمی‌مانند.

مفهوم و معنی ضرب‌المثل هرچه کنی به خود کنی به زبان ساده

این مَثَل شیرین به ما یاد می‌دهد که دنیا مثل یک آینه بزرگ یا یک کوه بلند است؛ وقتی جلوی کوه بایستیم و فریاد بزنیم، صدا دوباره به سمت خودمان برمی‌گردد. کارهای ما هم در زندگی دقیقاً همین‌طور هستند و هر واکنشی که از ما سر بزند، بازتابی متناسب با همان کار در زندگی‌مان خواهد داشت.

اگر با دوستانمان مهربان باشیم، به دیگران کمک کنیم و کارهای خوب انجام دهیم، پرنده خوشبختی و نیکی به سمت ما می‌آید و دیگران هم با ما مهربان خواهند بود. در واقع با محبت کردن به دیگران، فضایی آرام و پر از دوستی برای خودمان می‌سازیم.

اما اگر کسی بدجنسی کند، دیگران را اذیت کند یا در بازی تقلب کند، این کار بد مانند یک بومرنگ در نهایت به خودش آسیب می‌زند و باعث می‌شود تنها و بی‌دوست بماند. رفتار ناپسند، در درجه اول آرامش خود فرد را از بین می‌برد.

داستان معروف و پندآموز درویش و نان زهرآلود

در زمان‌های قدیم، درویشی بود که هر روز از کوچه‌های شهر می‌گذشت و با صدای بلند می‌خواند: «هرچه کنی به خود کنی، گر همه نیک و بد کنی». پیرزنی حسود در یکی از خانه‌ها از شنیدن این جمله خسته شد و تصمیم گرفت برای اثبات اشتباه بودن حرف درویش، نانی پخت و درون آن زهر ریخت و به درویش هدیه داد تا او را از میان بردارد.

درویش طبق عادت نان را گرفت، تشکر کرد و به راهش ادامه داد تا اینکه در مسیر خارج از شهر به جوانی خسته و تشنه برخورد کرد که از سفر دوری می‌آمد و بسیار گرسنه بود. درویش دلش سوخت و همان نان را به جوان بخشید بدون اینکه بداند درون آن چیست و پیرزن چه نقشه‌ای کشیده است.

جوان با خوشحالی نان را خورد و به سمت شهر حرکت کرد؛ وقتی به شهر رسید و وارد خانه‌اش شد، مادرش با دیدن او وحشت‌زده شد چون فهمید نان زهرآلودی که برای نابودی درویش پخته بود، به دست فرزند خودش رسیده است. از آن روز به بعد، همگان فهمیدند که کار بد چطور به صاحبش برمی‌گردد و حرف درویش حقیقت محض بوده است.

مثال‌های روزمره از محیط مدرسه و خانه برای کلاس سوم

برای اینکه دانش‌آموزان دوره ابتدایی این مفهوم را بهتر درک کنند، می‌توان به رفتارهای ساده روزمره اشاره کرد. رفتارهای ما در خانه و مدرسه نمونه‌های بارزی از این ضرب‌المثل هستند:

پیام اخلاقی و ریشه‌های فرهنگ ایرانی

این عبارت زیبا در کتاب فارسی و نگارش سوم ابتدایی، ارزش «مسئولیت‌پذیری» را به کودکان آموزش می‌دهد تا بدانند فاعل تمام اتفاقات آینده خودشان هستند. وقتی دانش‌آموزان متوجه شوند که هر رفتارِ امروز، آینده آن‌ها را می‌سازد، دقت بیشتری در انتخاب رفتارهایشان خواهند داشت.

این مفهوم دقیقاً ترجمه منظوم آیه ۷ سوره مبارکه اسراء در قرآن کریم است که می‌فرماید: «إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِکُمْ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا»؛ یعنی اگر نیکی کنید به خود نیکی کرده‌اید و اگر بدی کنید باز هم به خود کرده‌اید. این هماهنگی میان فرهنگ عامیانه و آموزه‌های دینی، اهمیت این قانون جهانی را دوچندان می‌کند.

همچنین شاعر بزرگ، مولانا جلال‌الدین بلخی در کتاب مثنوی معنوی این قانون دنیا را به زیبایی توصیف کرده و می‌گوید: این جهان کوه است و فعل ما ندا / سوی ما آید نداها را صدا. این بیت به ما یادآوری می‌کند که هیچ عملی در این دنیا گم نمی‌شود.