تهیه گاز هلیوم (هلیم) به روشهای مختلفی انجام میشود، اما مقرونبهصرفهترین روش بستگی به منبع و فناوری در دسترس دارد. در حال حاضر، اصلیترین و اقتصادیترین روشها عبارتند از:
---
۱. استخراج از گاز طبیعی (جداسازی هلیوم از مخازن گازی)
✅ مقرونبهصرفهترین روش در صنعت
- برخی مخازن گاز طبیعی (مثل ایالات متحده، قطر، الجزایر و روسیه) حاوی ۰٫۱ تا ۷٪ هلیوم هستند.
- هلیوم بهعنوان محصول جانبی از طریق تقطیر جزءبهجزء در دمای بسیار پایین (کرایوژنیک) جدا میشود.
- هزینه پایینتر، چون هلیوم در حین فرآوری گاز طبیعی استخراج میشود.
# چرا مقرونبهصرفه است؟
- نیاز به حفاری اختصاصی ندارد (هلیوم همراه گاز طبیعی است).
- زیرساختهای پالایش گاز طبیعی از قبل موجود است.
---
۲. استخراج از هوای مایع (تقطیر هوای مایع)
⚠ کمتر مقرونبهصرفه برای هلیوم خالص
- هوای مایع حاوی ۰٫۰۰۰۵٪ هلیوم است، بنابراین جداسازی آن انرژیبر و پرهزینه است.
- معمولاً برای تولید نیتروژن و اکسیژن اقتصادی است، نه هلیوم.
---
۳. بازیافت هلیوم مصرفشده
♻ روش کمهزینه برای کاهش نیاز به استخراج
- در صنایعی مثل MRI، جوشکاری و لیزر، هلیوم بازیافت و خالصسازی میشود.
- بهصرفه است، اما نیاز به زیرساخت بازیافت دارد.
---
۴. روشهای آزمایشگاهی (الکترولیز آب یا واکنشهای شیمیایی)
❌ غیراقتصادی در مقیاس صنعتی
- فقط برای مقادیر بسیار کم و تحقیقاتی کاربرد دارد.
---
جمعبندی: بهترین روش از نظر اقتصادی
- استخراج از گاز طبیعی (در صورت وجود منبع غنی هلیوم).
- بازیافت هلیوم (برای کاهش هزینههای بلندمدت).
⚠ چالش جهانی: ذخایر هلیوم محدود هستند، بنابراین قیمت آن بالا است و بازیافت اهمیت زیادی دارد.