شناخت جهان گیاهان و معیارهای تفکیک آنها
گیاهان بر اساس ساختار آوندی، روش تولیدمثل (بذر یا هاگ) و چرخه زندگی به دستههای اصلی بدون آوند، آوندی بدون دانه و دانهدار (بازدانگان و نهاندانگان) تقسیم میشوند.
گیاهان به عنوان ستونهای اصلی حیات روی زمین، تنوع شگفتانگیزی از ساختارها، اندازهها و روشهای زیستی را به نمایش میگذارند. از خزه کوچکی که روی یک تکه سنگ مرطوب میروید تا درختان غولپیکر سکویا، همگی در یک زنجیره تکاملی منسجم قرار دارند. برای درک بهتر این موجودات زنده، زیستشناسان آنها را بر اساس ویژگیهای ساختاری و نحوه انتقال مواد مغذی به گروههای مختلفی تقسیم میکنند که در ادامه به بررسی دقیق آنها میپردازیم.
طبقهبندی علمی گیاهان بر اساس سیستم آوندی
یکی از بنیادیترین روشهای دستهبندی گیاهان در علم زیستشناسی، توجه به وجود یا عدم وجود بافتهای تخصصی هدایتکننده آب و مواد غذایی است. این معیار، قلمرو گیاهان را به دو گروه بسیار بزرگ تقسیم میکند:
انواع گیاهان آونددار از نظر روش تکثیر
گیاهانی که دارای سیستم آوندی هستند، خود به دو گروه عمده بر اساس شیوه تولیدمثل و بقای نسل تقسیم میشوند. این تفکیک نشاندهنده مسیر تکاملی گیاهان از محیطهای کاملاً وابسته به آب به سمت تسخیر خشکیهاست.
گیاهان آونددار بدون دانه: شامل سرخسها و دماسبیان هستند که علیرغم داشتن سیستم آوندی کامل، برای تولیدمثل به هاگ وابسته بوده و چرخه زندگی آنها برای لقاح نیازمند محیطی مرطوب است.
گیاهان دانهدار (بازدانگان): به عنوان تکاملیافتهترین گروهها، فاقد گل واقعی بوده و دانه آنها بدون پوشش است و معمولاً داخل مخروط تشکیل میشود؛ مانند درختان کاج، سرو و صنوبر.
گیاهان دانهدار (نهاندانگان): گیاهان گلدار که دانه آنها درون تخمدان و میوه محافظت میشود. این گروه بیشترین تنوع گونهای را در زمین به خود اختصاص داده است.
تفاوتهای ساختاری تکلپهایها و دولپهایها
نهاندانگان یا همان گیاهان گلدار به دو رده بزرگ به نامهای تکلپهای و دولپهای تقسیم میشوند. آرایش اندامهای رویشی و زایشی در این دو گروه تفاوتهای چشمگیری با یکدیگر دارد که شناخت آنها برای کشاورزی و گیاهشناسی بسیار حائز اهمیت است.
گیاهان تکلپهای دارای یک لپه در جنین خود هستند. ریشه آنها معمولاً از نوع افشان بوده و رگبرگهای موجود در برگهایشان به صورت موازی آرایش یافتهاند. همچنین اجزای گل در این گیاهان اغلب مضاربی از عدد ۳ است. از نمونههای بارز تکلپهایها میتوان به غلات اصلی مانند گندم، برنج، ذرت و همچنین گیاهانی مثل نخل و ارکیده اشاره کرد.
در مقابل، گیاهان دولپهای جنینی با دو لپه متقارن دارند. سیستم ریشهای آنها از نوع راست و عمیق است و رگبرگهای شبکهای منشعب در برگهایشان دیده میشود. اجزای گل در دولپهایها معمولاً با مضارب ۴ یا ۵ شکل میگیرد. این گیاهان به دلیل داشتن بافت کامبیوم، توانایی رشد قطری و ایجاد ساقه چوبی متمایز را دارند؛ حبوبات، درختان پهنبرگ مانند بلوط و گل رز در این رده قرار میگیرند.
دستهبندی کاربردی گیاهان در زندگی روزمره
خارج از محیطهای آزمایشگاهی و دانشگاهی، گیاهان بر اساس نوع تعامل با انسان و نیازهای نگهداریشان در محیطهای مسکونی یا صنعتی نیز دستهبندی میشوند. این شناخت به ما کمک میکند تا شرایط بهینهای را برای رشد آنها فراهم کنیم.
گیاهان آپارتمانی و نیازهای نوری
گیاهان زینتی که در فضاهای بسته نگهداری میشوند، معمولاً بر اساس میزان مقاومت و نیاز به نور خورشید به سه گروه اصلی تقسیم میشوند. گیاهان سایهدوست مانند سانسوریا و زاموفیلیا توانایی بقا در نور کم را دارند. گیاهان با نیاز نوری متوسط مانند پتوس و فیلودندرون به نور غیرمستقیم محتاج هستند و در نهایت، گیاهان نورپسند مانند انواع کاکتوسها و ساکولنتها برای حفظ شادابی به نور مستقیم یا بسیار زیاد پشت پنجره نیاز دارند.جمعبندی نگهداری: ملاک اصلی برای آبیاری اکثر گیاهان آپارتمانی، سنجش میزان خشکی خاک به صورت لمسی است و تبعیت از زمانبندیهای تقویمی ثابت معمولاً منجر به پوسیدگی ریشه میشود.
نظرات