نویسنده تاریخ روضه الصفا در جدول

حل کردن جدول‌های کلمات متقاطع و شرح در متن همواره یکی از جذاب‌ترین سرگرمی‌های علمی و ادبی است. طراحان جدول معمولاً برای به چالش کشیدن اطلاعات عمومی مخاطبان، به سراغ آثار برجسته تاریخ نگاری ایران می‌روند. کتاب روضة الصفا فی سیرة الانبیاء و الملوک و الخلفاء یکی از این آثار ارزشمند قرن نهم هجری است که به عنوان یک منبع دست اول تاریخی شناخته می‌شود. بسته به تعداد خانه‌های جدول شما، این سوال می‌تواند پاسخ‌های متفاوتی داشته باشد که در ادامه تمامی آن‌ها را تفکیک کرده‌ایم.

راهنمای حل جدول: نویسنده تاریخ روضه الصفا

اگر در حل جدول کلمات متقاطع به این پرسش برخورد کرده‌اید، ابتدا تعداد خانه‌های خالی خود را شمارش کنید و سپس یکی از گزینه‌های مستند زیر را جایگذاری نمایید:

آشنایی با محمد بن خاوندشاه (میرخواند)

سید برهان‌الدین محمد بن خاوندشاه بلخی که در دنیای ادبیات و تاریخ به نام میرخواند شهره است، از بزرگ‌ترین مورخان و ادیبان ایرانی در اواخر عهد تیموریان به شمار می‌رود. او در سال ۸۳۷ هجری قمری در شهر تاریخی بلخ متولد شد. با این حال، به دلیل شرایط سیاسی و فرهنگی آن دوران، بیشتر حیات علمی، پژوهشی و ادبی خود را در شهر هرات که پایتخت فرهنگی و هنری آن روزگار بود، سپری کرد.

دوران زندگی میرخواند هم‌زمان با شکوفایی مکتب هرات و وزارت امیرعلی‌شیر نوایی، وزیر دانشمند، هنرپرور و سخاوتمند سلطان حسین بایقرا بود. امیرعلی‌شیر نوایی با شناخت استعداد و دانش عمیق میرخواند، او را تحت حمایت مستقیم مادی و معنوی خود قرار داد و کتابخانه بزرگ و اسناد دربار را در اختیارش گذاشت تا بتواند این موسوعه بزرگ تاریخی را تألیف کند. میرخواند با وجود هم‌نشینی با بزرگان دربار، هرگز پست‌های دیوانی را نپذیرفت و زندگی زاهدانه در خانقاه گازرگاه هرات را ترجیح داد تا اینکه در سال ۹۰۳ یا ۹۰۴ قمری چشم از جهان فروبست.

کتاب روضه الصفا درباره چیست؟

نام کامل این اثر سترگ، «روضة الصفا فی سیرة الانبیاء و الملوک و الخلفاء» است. این کتاب یک دوره کامل تاریخ عمومی جهان به زبان فارسی است که از زاویه دید مورخان قرن نهم هجری نگاشته شده است. ساختار محتوایی این اثر گران‌بها به بخش‌های مشخصی تقسیم می‌شود تا خواننده بتواند سیر تحول جهان را به خوبی درک کند:

• بخش اول: آغاز آفرینش جهان، قصص انبیاء و تاریخ پادشاهان ایران باستان (پیش از اسلام) شامل پیشدادیان، کیانیان، اشکانیان و ساسانیان.
• بخش دوم: تاریخ صدر اسلام، حیات ارزشمند پیامبر اکرم (ص) و دوران خلافت راشدین.
• بخش سوم: شرح به قدرت رسیدن و سقوط سلسله‌های خلافت اموی و خلافت عباسی.
• بخش چهارم: پادشاهی‌های هم‌زمان با عباسیان در ایران مانند طاهریان، صفاریان، سامانیان، غزنویان و سلجوقیان.
• بخش پنجم: دوران هولناک حمله مغول، چنگیزخان و سلسله‌های ایلخانی و ملوک‌الطوایفی پس از آن.
• بخش ششم و هفتم: تاریخ ظهور امیرتیمور گورکانی، فتوحات او و شرح سلطنت جانشینانش تا زمان حیات خود نویسنده.

نکته جالب اینجاست که با وجود مذهب تسنن کاتب و فضای حاکم بر دربار هرات، این اثر شامل فصول مفصل و پرمحتوایی در مدح، منقبت و ارادت مخلصانه به اهل بیت و امامان شیعه است که نشان‌دهنده روحیه رواداری و بافت مذهبی تلطیف‌شده در آن مقطع زمانی است.

اعتبار تاریخی و ویژگی‌های نثر کتاب

کتاب روضه الصفا از دیدگاه منتقدان ادبی و مورخان معاصر دارای ارزش و عیار علمی دوگانه‌ای است. مجلدات اولیه کتاب که مربوط به دوران باستان و صدر اسلام است، بیشتر جنبه اقتباس، گردآوری و ترجمه از تواریخ قدیمی‌تر عربی و فارسی (مانند تاریخ طبری و تاریخ بلعمی) دارد. اما ارزش درجه اول و بنیادین کتاب مربوط به بخش‌های پایانی، به‌ویژه عهد تیموری و معاصر مؤلف است؛ چرا که میرخواند در این بخش‌ها به عنوان یک شاهد عینی یا با تکیه بر اسناد زنده حکومتی دست به ثبت وقایع زده است.

یکی دیگر از دلایل اهمیت روضه الصفا، استفاده نویسنده از منابع مفقود تاریخی است. به عنوان مثال، میرخواند در نگارش بخش مربوط به تاریخ سلجوقیان از رساله‌ها و کتاب‌هایی نظیر «ملک‌نامه» بهره برده که امروزه اصل آن‌ها از بین رفته است و اطلاعات آن‌ها تنها به واسطه نقل‌قول‌های موجود در روضه الصفا به دست ما رسیده است.

از نظر سبک‌شناسی، نثر کتاب نمونه‌ای شاخص از نثر مصنوع، متکلف و منشیانه اواخر عهد تیموری است. متن اثر سرشار از واژگان عربی، سجع‌های متوالی، مترادفات فراوان، اطناب و جملات طولانی است که خوانش آن را برای مخاطبان عام امروزی کمی دشوار می‌سازد. همچنین نویسنده برای تزیین و تأیید گزارش‌های خود، به وفور از تمثیل‌ها، آیات قرآن، احادیث نبوی و اشعار حماسی و اخلاقی شاعران بزرگی همچون فردوسی، نظامی و سعدی استفاده کرده است.