جواب سریع: ۱۰ مثال مبالغه کلاس ششم
- ز سُمّش زمین شد همه چاک چاک
- فرو ریخت چون رود، خون از برش
- زمین شد شش و آسمان گشت هشت
- بدوزم همی آسمان بر زمین
- شود کوه آهن چو دریای آب
- گرد نعلش برآمد به ماه
- از نازکی آزار رساند بدنش را
- کز سنگ ناله خیزد وقت وداع یاران
- هر شبنمی در این ره صد بحر آتشین است
- هزار بار به تو گفتم
مبالغه یعنی شاعر یا نویسنده چیزی را بزرگتر، شدیدتر یا بیشتر از حالت عادی نشان دهد تا اثر سخن بیشتر شود. در درس ۵ فارسی ششم، «هفت خان رستم»، مبالغه زیاد دیده میشود چون فضای درس حماسی است و میخواهد قدرت رستم و رخش را برجسته کند.
برای امتحان، دو نمونه مهمتر درس پنجم را خوب یاد بگیرید: «ز سُمّش زمین شد همه چاک چاک» و «فرو ریخت چون رود، خون از برش».
نمونههای مهم از درس هفت خان رستم
۱ز سُمّش زمین شد همه چاک چاک
جواب: سُم اسب واقعاً همه زمین را چاکچاک نمیکند. شاعر برای نشان دادن قدرت و هیجان رخش، بزرگنمایی کرده است.
۲فرو ریخت چون رود، خون از برش
جواب: خون مانند رود جاری نمیشود. این تصویر برای نشان دادن شدت نبرد و خونریزی به کار رفته است.
۳از هفت خان رستم گذشته است
این یکی مبالغه نیست؛ کنایه است. معنی دور آن «بسیار باتجربه و آزموده بودن» است.
۱۰ مثال مبالغه با جواب کوتاه
۱ز سُمّش زمین شد همه چاک چاک
زمین با سُم اسب کاملاً شکافته نمیشود؛ پس مبالغه است.
۲فرو ریخت چون رود، خون از برش
ریختن خون به اندازه رود، بزرگنمایی برای نشان دادن شدت ضربه است.
۳زمین شد شش و آسمان گشت هشت
نه زمین چند تکه میشود و نه آسمان تغییر میکند؛ شاعر هیاهوی جنگ را بزرگ نشان داده است.
۴بدوزم همی آسمان بر زمین
دوختن آسمان به زمین ممکن نیست؛ این جمله قدرت تیراندازی را به شکل اغراقآمیز نشان میدهد.
۵شود کوه آهن چو دریای آب
آب شدن کوه آهن غیرممکن است؛ این مبالغه برای نشان دادن ترس یا هیبت است.
۶گرد نعلش برآمد به ماه
گرد و خاک اسب تا ماه نمیرسد؛ شاعر بلندی و شدت گرد و خاک را بزرگ کرده است.
۷از نازکی آزار رساند بدنش را
گلبرگ آنقدر لطیف نیست که بدن را آزار دهد؛ این جمله لطافت را بیش از اندازه نشان میدهد.
۸کز سنگ ناله خیزد وقت وداع یاران
سنگ جان ندارد که ناله کند؛ شاعر شدت اندوه جدایی را بزرگنمایی کرده است.
۹هر شبنمی در این ره صد بحر آتشین است
یک شبنم نمیتواند صد دریای آتشین باشد؛ پس این جمله مبالغه دارد.
۱۰هزار بار به تو گفتم
در گفتار روزمره هم مبالغه داریم. گوینده واقعاً هزار بار نگفته، فقط میخواهد تکرار زیاد را نشان دهد.
فرق مبالغه با کنایه
- مبالغه یعنی بزرگنمایی؛ مثل اینکه بگوییم خون مانند رود جاری شد.
- کنایه معنی نزدیک و معنی دور دارد؛ مثل «از هفت خان گذشته است» که معنی دورش باتجربه بودن است.
- اگر جمله کاری غیرممکن یا بسیار دور از عادت را برای اثرگذاری بیشتر نشان داد، معمولاً مبالغه است.
- اگر جمله معنای پنهان و غیرمستقیم داشت، معمولاً با کنایه روبهرو هستیم.
جمعبندی
برای کلاس ششم، مبالغه را با «بزرگنمایی» به خاطر بسپارید. دو مثال اصلی درس هفت خان رستم را حفظ کنید و برای نمونههای بیشتر از فهرست ۱۰تایی بالا استفاده کنید. همچنین یادتان باشد معنی دور و نزدیک مربوط به کنایه است، نه مبالغه.
نظرات