معنی سریع حکمت سعدی
دو کس رنج بیهوده بردند و سعی بی فایده کردند: یکی آن که اندوخت و نخورد و دیگر آن که آموخت و نکرد.
معنی ساده: دو گروه زحمتشان بی نتیجه است؛ کسی که مال جمع می کند اما از آن درست استفاده نمی کند، و کسی که علم می آموزد اما به دانسته هایش عمل نمی کند.
این جمله از گلستان سعدی، باب هشتم در آداب صحبت است. سعدی با یک جمله کوتاه دو رفتار نادرست را کنار هم می گذارد: ثروتی که فقط جمع شود و دانشی که فقط در ذهن بماند. از نگاه او، ارزش مال و علم وقتی روشن می شود که در زندگی به کار بیاید.
جواب کوتاه درسی: سعدی می گوید مال بدون استفاده و علم بدون عمل سودی ندارد؛ انسان باید از دارایی و دانایی خود درست بهره ببرد.
معنی بخش به بخش
یعنی دو دسته از انسان ها زحمت زیادی کشیدند، اما نتیجه درست و سودمند نگرفتند.
یعنی کسی که پول و دارایی جمع کرد، اما نه خودش از آن بهره برد و نه آن را در جای خوب خرج کرد.
یعنی کسی که دانش یاد گرفت، اما به آن عمل نکرد و دانسته هایش را در رفتار و زندگی به کار نبست.
پیام و مفهوم حکمت
پیام اصلی این سخن، کاربردی بودن علم و مال است. مال اگر فقط ذخیره شود، به بخل و حسرت می رسد. علم هم اگر به عمل تبدیل نشود، فقط نام و ادعاست و زندگی انسان یا دیگران را بهتر نمی کند.
- دارایی باید در زندگی، کمک به خانواده و کار نیک به کار بیاید.
- دانش زمانی ارزشمند است که رفتار انسان را درست تر کند.
- جمع کردن بدون استفاده، انسان را خوشبخت نمی کند.
- دانستن بدون عمل، نشانه خرد واقعی نیست.
معنی واژه های مهم
زحمت، سختی و تلاش.
کوشش و تلاش برای رسیدن به هدف.
جمع کرد و ذخیره کرد؛ بیشتر درباره مال و دارایی گفته می شود.
یاد گرفت، اما به آنچه یاد گرفته بود عمل نکرد.
مثال ساده برای فهم بهتر
کسی را تصور کنید که سال ها پول جمع می کند اما نه برای نیازهای درست خود خرج می کند، نه به خانواده کمک می کند و نه کار خیری انجام می دهد. از طرف دیگر، کسی را تصور کنید که همیشه از اخلاق، نظم و مهربانی حرف می زند، اما در عمل بدقول، بی نظم و نامهربان است. سعدی هر دو را نمونه تلاش بی فایده می داند.
آرایه و نکته ادبی
در این حکمت، سعدی از تقابل دو جمله کوتاه استفاده کرده است: «اندوخت و نخورد» در برابر «آموخت و نکرد». آهنگ نزدیک این دو عبارت باعث می شود پیام اخلاقی جمله هم ساده فهمیده شود و هم در ذهن بماند.
جمع بندی
سعدی در این حکمت می گوید تلاش وقتی ارزش دارد که به نتیجه درست برسد. ثروت باید درست مصرف شود و علم باید در رفتار انسان دیده شود؛ وگرنه هم مال اندوزی بی استفاده و هم علم بی عمل، رنجی بیهوده است.
نظرات