آثار جانوران در لایههای زمین همان فسیلها، ردپاها، قالب بدن، صدفها یا استخوانهای باقیمانده از جانداران گذشته هستند. همه جانوران بعد از مرگ به فسیل تبدیل نمیشوند؛ چون فسیل شدن به محیط، نوع بدن جانور و اتفاقهای بعدی در زمین بستگی دارد.
چرا بعضی لایه ها آثار جانوران دارند؟
بعضی لایهها در گذشته زیر آب، دریاچه، رودخانه یا محیطهای پر از رسوب بودهاند. وقتی جانوری در چنین جایی میمرد، گل و لای یا ماسه روی آن را میپوشاند. این پوشیده شدن سریع باعث میشد استخوان، صدف، ردپا یا قالب بدن او بهتر حفظ شود.
- جانور یا اثر او در گل، ماسه یا رسوب قرار میگیرد.
- رسوبات به سرعت روی آن را میپوشانند.
- هوا و جانوران لاشهخوار کمتر به آن میرسند.
- به مرور زمان رسوبات سفت میشوند و به سنگ رسوبی تبدیل میگردند.
- اثر جانور در لایه سنگی باقی میماند و بعدها پیدا میشود.
چرا بعضی لایه ها فسیل ندارند؟
در بعضی لایهها شرایط نگهداری آثار جانوران وجود نداشته است. ممکن است آن لایه در جایی تشکیل شده باشد که جانوران کمی زندگی میکردهاند، یا بدن جانوران قبل از دفن شدن تجزیه شده باشد. همچنین گرما، فشار، فرسایش یا حرکت آب میتواند آثار باقیمانده را از بین ببرد.
- دفن نشدن سریع: اگر بدن جانور زود پوشیده نشود، ممکن است تجزیه یا خورده شود.
- نداشتن بخش سخت: جانورانی که استخوان، صدف یا دندان ندارند، کمتر فسیل میشوند.
- سنگ های نامناسب: در سنگهای آذرین و بسیاری از سنگهای دگرگونی معمولاً فسیل سالم دیده نمیشود.
- فرسایش و فشار: فشار زیاد، گرما یا ساییده شدن لایهها میتواند فسیلها را نابود کند.
- نبود جانور در آن محیط: شاید آن لایه در جایی تشکیل شده که در آن زمان جانوران کمی وجود داشتهاند.
آیا نبود فسیل یعنی جانوری آنجا زندگی نمی کرده؟
نه همیشه. نبود فسیل در یک لایه الزاماً به معنی نبود جانور نیست. ممکن است جانوران وجود داشتهاند، اما بدنشان نرم بوده، زود از بین رفته یا شرایط لازم برای فسیل شدن فراهم نشده است. به همین دلیل دانشمندان هنگام بررسی لایهها فقط به وجود یا نبود یک فسیل تکیه نمیکنند و چند نشانه را با هم بررسی میکنند.
لایه مناسب برای فسیل
رسوبی، آرام، کماکسیژن یا دارای گل و لای؛ مثل بستر قدیمی دریاچه و دریا.
لایه نامناسب برای فسیل
لایهای با گرما، فشار، فرسایش زیاد یا جایی که رسوبگذاری مناسب نداشته است.
چه جانورانی بیشتر فسیل می شوند؟
جانورانی که بخشهای سخت دارند، احتمال بیشتری برای فسیل شدن دارند. برای مثال صدف، استخوان، دندان و لاک دیرتر از گوشت و پوست از بین میروند. به همین دلیل فسیل صدفها، ماهیها، دایناسورها یا جانوران دارای استخوان بیشتر از فسیل موجودات نرمتن پیدا میشود.
پاسخ آماده برای دفتر
در بعضی لایهها آثار جانوران دیده میشود، چون در زمان تشکیل آن لایهها شرایط فسیل شدن وجود داشته است؛ یعنی بدن یا رد جانوران در رسوبات دفن و حفظ شده است. در بعضی لایهها این آثار دیده نمیشود، چون جانوران دفن نشدهاند، بدنشان تجزیه شده، بخش سخت نداشتهاند یا گرما، فشار و فرسایش آثار آنها را از بین برده است.
جمع بندی
پس تفاوت لایهها به شرایط تشکیل آنها مربوط است. هر جا رسوبگذاری، دفن شدن سریع و حفظ بخشهای سخت بدن بهتر باشد، احتمال دیدن آثار جانوران بیشتر است؛ اما در لایههایی که این شرایط را نداشتهاند، فسیل یا اثر جانوران دیده نمیشود.
نظرات