نام نیکو گر بماند ز آدمی از کیست؟
پاسخ کوتاه: بیت «نام نیکو گر بماند ز آدمی / به کز او ماند سرای زرنگار» از سعدی شیرازی است. این بیت در بخش مواعظ سعدی و در قصیده شماره ۲۸ آمده است.
این بیت از مشهورترین سخنان اخلاقی سعدی درباره ارزش نام نیک است. سعدی میگوید آنچه پس از انسان ماندگارتر و ارزشمندتر است، خانه و دارایی پرزرقوبرق نیست؛ بلکه یاد خوب، رفتار نیک و نام پسندیدهای است که از او در دل مردم میماند.
متن درست بیت
نام نیکو گر بماند ز آدمی
به کز او ماند سرای زرنگار
به کز او ماند سرای زرنگار
معنی ساده: اگر از انسان نام نیک و یاد خوب باقی بماند، بهتر از آن است که از او خانهای زیبا، گرانقیمت و آراسته به طلا باقی بماند.
معنی واژهها و ترکیبها
نام نیکویاد خوب، شهرت پسندیده و اثری که از اخلاق و رفتار خوب انسان باقی میماند.
به کز اویعنی «بهتر است از اینکه از او». در بعضی نسخهها به صورت «به کاز او» هم نوشته میشود.
سرای زرنگارخانه یا کاخی آراسته به زر و نقشهای گرانبها؛ نماد ثروت و ظاهر دنیا.
مفهوم بیت چیست؟
پیام بیت این است که ارزش اخلاق، نیکوکاری و خوشنامی از دارایی مادی بیشتر است. انسان ممکن است پس از مرگ خانه، مال یا نشانهای ظاهری از خود باقی بگذارد؛ اما اگر مردم او را به خوبی، عدالت، مهربانی و خدمت به دیگران بشناسند، این یاد نیک از هر ثروتی ماندگارتر است.
| عبارت بیت | برداشت ساده |
|---|---|
| نام نیکو گر بماند ز آدمی | اگر انسان طوری زندگی کند که پس از او یاد خوبی بماند. |
| به کز او ماند سرای زرنگار | این یاد خوب از خانه و ثروت باشکوه ارزشمندتر است. |
این بیت برای چه موقعیتهایی مناسب است؟
- برای متنهای اخلاقی درباره نیکوکاری و خوشنامی
- برای یادبود کسانی که اثر خوب از خود گذاشتهاند
- برای انشا و تحقیق درباره سعدی و پندهای اخلاقی او
- برای تأکید بر اینکه ارزش انسان به کردار اوست، نه فقط دارایی او
جمعبندی: شاعر این بیت سعدی است و مفهوم آن این است که ماندگارترین میراث انسان، نام نیک و اثر خوب او در زندگی دیگران است.
نظرات