یکی از سخنان ارزشمند حضرت علی علیهالسلام
پاسخ کوتاه: حضرت علی علیهالسلام فرمودهاند: «هر کس به عیب خود بنگرد، از پرداختن به عیب دیگران بازمیماند.»
این سخن ارزشمند به ما یاد میدهد که انسان پیش از قضاوت درباره دیگران، باید به رفتار و اخلاق خودش توجه کند. کسی که سرگرم اصلاح عیبهای خود باشد، فرصت و علاقهای برای عیبجویی از دیگران پیدا نمیکند.
متن عربی و معنی ساده
مَن نَظَرَ في عَيبِ نَفسِهِ اشتَغَلَ عَن عَيبِ غَيرِهِ.
معنی: هر کس عیبهای خود را ببیند و به اصلاح آنها مشغول شود، از عیبجویی دیگران دور میماند.
مفهوم این سخن چیست؟
گاهی انسان اشتباههای دیگران را زود میبیند، اما از ضعفها و خطاهای خودش غافل میشود. این سخن حضرت علی علیهالسلام ما را به خودشناسی، انصاف و فروتنی دعوت میکند.
منظور این نیست که نسبت به بدیها بیتفاوت باشیم؛ بلکه یعنی اول خودمان را اصلاح کنیم، با دیگران با مهربانی رفتار کنیم و از سرزنش بیجا دوری کنیم.
پیامهای اخلاقی این حدیث
- ۱. خودشناسیانسان باید رفتار، گفتار و نیت خود را بررسی کند و فقط به خطای دیگران توجه نکند.
- ۲. پرهیز از عیبجوییعیبجویی باعث رنجش، کینه و دوری دلها میشود، اما اصلاح خود باعث رشد اخلاقی است.
- ۳. انصاف در قضاوتاگر بدانیم خودمان هم خطا داریم، درباره دیگران با انصاف و آرامش بیشتری حرف میزنیم.
- ۴. تلاش برای بهتر شدنبهترین استفاده از این حدیث این است که هر روز یک عادت نادرست خود را شناسایی و اصلاح کنیم.
یک متن آماده برای دفتر
یکی از سخنان ارزشمند حضرت علی علیهالسلام این است: «هر کس به عیب خود بنگرد، از پرداختن به عیب دیگران بازمیماند.» این سخن به ما یاد میدهد که به جای عیبجویی از دیگران، ابتدا رفتار خود را اصلاح کنیم و با مردم مهربان و منصف باشیم.
چگونه به این سخن عمل کنیم؟
- قبل از انتقاد از دیگران، از خودمان بپرسیم آیا ما هم چنین اشتباهی داشتهایم؟
- به جای مسخره کردن خطای دیگران، اگر لازم است با احترام راهنمایی کنیم.
- هر شب چند دقیقه به کارهای روزانه خود فکر کنیم و ببینیم چه چیزی را میتوانیم بهتر انجام دهیم.
- اگر از کسی عیبی دیدیم، آن را بیدلیل برای دیگران بازگو نکنیم.
جمعبندی
این جمله کوتاه از حضرت علی علیهالسلام یک درس بزرگ اخلاقی دارد: اصلاح خود از عیبجویی دیگران مهمتر است. اگر هر کس به بهتر شدن خودش توجه کند، هم زندگی فردی آرامتر میشود و هم روابط اجتماعی مهربانانهتر خواهد بود.
نظرات